Το βράδυ της 21ης Αυγούστου 1986 η λίμνη Νυός, στη βορειοδυτική πλευρά του Καμερούν, εξέπεμψε ένα νέφος διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και νερού. Το νέφος κινήθηκε προς τις κοιλάδες και τα χωριά γύρω της. Σύμφωνα με την U.S. Geological Survey, σκοτώθηκαν περίπου 1.700 άνθρωποι και 3.500 ζώα. Άλλες πηγές μιλούν για «πάνω από 1.700» ανθρώπους. Ακριβής αριθμός από επίσημη πηγή δεν υπάρχει στις πηγές που ελέγξαμε, γι’ αυτό παραμένει προσεγγιστικός.
Ένα φαινόμενο που δεν είναι έκρηξη ηφαιστείου
Η λίμνη καταλαμβάνει έναν κρατήρα τύπου maar, δηλαδή έναν κρατήρα που σχηματίστηκε από υδροηφαιστειακή έκρηξη πριν από περίπου 400 χρόνια, κατά το πανεπιστήμιο SDSU. Είναι πάνω από 200 μέτρα βαθιά και βρίσκεται σε ηφαιστειακή περιοχή. Κάτω από το νερό ρέει αέριο CO2 από ηφαιστειακή πηγή και διαλύεται στα βαθιά στρώματα της λίμνης. Όσο μεγαλύτερη η πίεση, τόσο περισσότερο αέριο χωράει. Στα 200 μέτρα, αναφέρει η ίδια πηγή, το νερό μπορεί να κρατήσει 15 φορές τον όγκο του σε CO2.
Η εικόνα που δίνουν οι επιστήμονες είναι αυτή ενός μπουκαλιού με αναψυκτικό που έχει κλείσει. Όσο το νερό στον πυθμένα δεν αναμειγνύεται με τα ανώτερα στρώματα, το αέριο μένει εγκλωβισμένο. Αν κάτι ανακατέψει το νερό, το CO2 ελευθερώνεται απότομα.
Τι συνέβη εκείνο το βράδυ
Σύμφωνα με το SDSU, στις 9:30 το βράδυ ένα νέφος από CO2 και σταγονίδια νερού ανέβηκε βίαια από τη λίμνη. Το νέφος κύλησε προς τα χαμηλότερα σημεία. Παρέμεινε σε πυκνή μορφή σε απόσταση 23 χιλιομέτρων. Είχε πάχος περίπου 50 μέτρα και κινούνταν με ταχύτητα 20 έως 50 χιλιομέτρων την ώρα. Το CO2 είναι περίπου 1,5 φορές πιο πυκνό από τον αέρα και γι’ αυτό «ρέει» σαν νερό και γεμίζει κοιλάδες και σπίτια. Τα χωριά που ονομάζει η πηγή είναι τα Νυός, Κάμ, Σα και Σουμπούμ.
Οι περισσότεροι νεκροί δεν είχαν τραύματα και πολλοί πέθαναν στα κρεβάτια τους. Ο Τζόζεφ Νκουέιν από το Σουμπούμ, του οποίου η μαρτυρία έχει καταγραφεί από τον Α. Σκαρθ (1999), είπε ότι δεν μπορούσε να μιλήσει και ότι έχασε τις αισθήσεις του. Ξύπνησε αργά το επόμενο πρωί και βρήκε νεκρούς γείτονες. Η κόρη του ήταν ήδη νεκρή.
Μετά το γεγονός η λίμνη, που ήταν γαλάζια, έγινε θολή καφέ-κόκκινη, χρώμα που αποδίδεται στην οξείδωση του σιδήρου από το βαθύ νερό.
Τι προκάλεσε την αναστάτωση
Εδώ η επιστήμη δεν έχει οριστική απάντηση. Οι ερευνητές χωρίστηκαν σε δύο στρατόπεδα: κάποιοι υποστήριξαν μια ξαφνική έκρηξη αερίου και άλλοι αργή συσσώρευση CO2 και απότομη αναστροφή των στρωμάτων της λίμνης. Το SDSU αναφέρει ότι οι περισσότεροι ειδικοί προκρίνουν τη δεύτερη εξήγηση και ότι δεν υπάρχουν ή σχεδόν δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το φαινόμενο ξεκίνησε από κατολίσθηση ή σεισμό. Το Oregon State University γράφει ότι οι επιστήμονες δεν είναι σίγουροι και ότι μπορεί να υπήρξε πτώση βράχου στη λίμνη ή κάτι άλλο.
Σωλήνες για να φύγει το αέριο
Για να μην επαναληφθεί το γεγονός, μηχανικοί αφαιρούν τεχνητά το αέριο από τη λίμνη μέσω σωληνώσεων, όπως επισημαίνει η USGS. Ο στόχος είναι το CO2 να βγαίνει σταδιακά, με έλεγχο, αντί να συσσωρεύεται. Το SDSU αναφέρει ότι σε αυτή και σε μια δεύτερη λίμνη του Καμερούν, τη Μονούν, έχουν τοποθετηθεί μεγάλοι πλαστικοί σωλήνες που αντλούν συνεχώς νερό από τον πυθμένα. Οι πηγές που διαβάστηκαν δεν δίνουν χρονολογίες για την εγκατάσταση, γι’ αυτό δεν αναφέρονται εδώ.
Η Νυός θυμίζει ότι ένας κίνδυνος μπορεί να είναι αόρατος, άοσμος και να μη μοιάζει με καμία συνηθισμένη φυσική καταστροφή.
