Το πρωί της 27ης Αυγούστου 1883 το ηφαίστειο Κρακατόα, στα στενά της Σούντα ανάμεσα στη Σουμάτρα και την Ιάβα, εξερράγη με σειρά ισχυρών εκρήξεων. Η τρίτη, και δυνατότερη, χαρακτηρίζεται στη Wikipedia ο δυνατότερος ήχος που έχει μετρηθεί ποτέ. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ακούστηκε στο Περθ της Δυτικής Αυστραλίας, σε απόσταση 3.110 χιλιομέτρων, και στο νησί Ροντρίγκες, κοντά στον Μαυρίκιο, σε απόσταση περίπου 4.800 χιλιομέτρων.
«Πυροβολισμοί πλοίου» στον Ινδικό Ωκεανό
Στο Ροντρίγκες ο ήχος εκλήφθηκε στην αρχή ως κανονιοβολισμοί κάποιου πλοίου που βρισκόταν κοντά. Κανείς εκεί δεν μπορούσε να φανταστεί ότι προερχόταν από ηφαίστειο που απείχε σχεδόν πέντε χιλιάδες χιλιόμετρα.
Ένα κύμα στον αέρα, όχι στη θάλασσα
Η έκρηξη δεν έστειλε μόνο ήχο. Δημιούργησε ένα κύμα πίεσης στην ατμόσφαιρα, που καταγράφηκε από βαρόμετρα και βαρογράφους σε σταθμούς σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τη Wikipedia, το κύμα έκανε τον γύρο της Γης περισσότερες από τρεις φορές. Άλλες πηγές μιλούν για τρεις έως τέσσερις διελεύσεις προς κάθε κατεύθυνση, και τα στοιχεία από τους βαρογράφους δείχνουν ότι ορισμένοι σταθμοί κατέγραψαν έως επτά διελεύσεις, δηλαδή περίπου τρεισήμισι γύρους. Ο αριθμός των γύρων διαφέρει ανάλογα με το πώς μετριούνται οι διελεύσεις, και γι’ αυτό το πιο ασφαλές είναι να λέμε ότι το κύμα έκανε τον γύρο της Γης τρεις και πλέον φορές.
Οι βαρογράφοι καταγράφουν το κύμα σε διαφορετικές στιγμές επειδή αυτό ξαναπερνά από τον ίδιο σταθμό, κάθε φορά που κάνει έναν γύρο. Η αύξηση της πίεσης εμφανιζόταν περίπου κάθε 34 ώρες, και επαναλήφθηκε για έως πέντε ημέρες, ανάλογα με την πηγή.
Το κύμα πίεσης καταγράφηκε και από παλιρροιογράφους, μεταξύ άλλων στο Χονολουλού, όπου εμφανίστηκε ως διακύμανση περίπου 0,2 μέτρων. Το NOAA επισημαίνει ότι οι διακυμάνσεις αυτές δεν θεωρούνται τσουνάμι.
Το ανθρώπινο κόστος
Πίσω από το ηχητικό και ατμοσφαιρικό φαινόμενο υπήρχε μια μεγάλη καταστροφή. Σύμφωνα με το NOAA, η έκρηξη στοίχισε τη ζωή περίπου 36.000 ανθρώπων, και πάνω από 34.000 από αυτούς χάθηκαν από τα τσουνάμι που δημιουργήθηκαν. Τα κύματα στα στενά της Σούντα έφτασαν σε ύψος περίπου 37 μέτρων σε ορισμένα σημεία και κατέστρεψαν πολλές πόλεις.
