Από το βήμα της 90ής ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ένα από τα πιο συζητημένα μέτρα του πακέτου για το δημογραφικό: τον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά». Για κάθε ποσό που θα καταθέτει ο γονιός, η πολιτεία θα καταθέτει ισόποση συμμετοχή, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο στην αρχή, με το κεφάλαιο να παραμένει κλειδωμένο μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Η φράση που έμεινε είναι απλή: «100 ευρώ ο γονιός, 100 ευρώ η πολιτεία».
Το κράτος, δηλαδή, διπλασιάζει μόνο ό,τι όντως κατατίθεται — και μόνο μέχρι το εκάστοτε ετήσιο πλαφόν.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός
Η βασική ιδέα είναι ένας ειδικός επενδυτικός λογαριασμός στο όνομα του παιδιού, όπου για κάθε ευρώ που κατατίθεται, το κράτος προσθέτει άλλο ένα ευρώ, μέχρι το προβλεπόμενο ετήσιο όριο. Πάνω από το όριο, ο γονέας μπορεί να καταθέτει επιπλέον χρήματα, αλλά το Δημόσιο δεν τα αντιστοιχίζει. Το πλαφόν της κρατικής συμμετοχής δεν είναι σταθερό σε όλη τη διάρκεια: αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια.
Ο λογαριασμός μπορεί να ανοίξει μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού, χωρίς εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Στον λογαριασμό προβλέπεται να μπορούν να συνεισφέρουν και συγγενείς, όπως παππούδες ή νονοί. Τα χρήματα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ή κρατικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές Ελλάδας και ΕΕ. Το κεφάλαιο «ξεκλειδώνει» μόνο στα 18 του παιδιού, με ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπεται να εξειδικευτούν νομοθετικά.
Από τις καταθέσεις στις αποδόσεις: πώς βγαίνουν τα ποσά
Το πρώτο παράδειγμα που έδωσε ο πρωθυπουργός ήταν συντηρητικό: με 100 ευρώ τον μήνα από τον γονέα και ισόποση κρατική συμμετοχή, ένα παιδί σε 18 χρόνια θα βρεθεί με πάνω από 60.000 ευρώ ως βάση για να ξεκινήσει την ενήλικη ζωή του.
Το Υπουργείο Οικονομικών έδωσε αναλυτικότερο παράδειγμα. Με ετήσια κατάθεση στο εκάστοτε μέγιστο επιδοτούμενο όριο —από 1.200 ευρώ στην αρχή έως 1.597 ευρώ προς το τέλος της 18ετίας— ο γονέας θα έχει καταβάλει συνολικά 24.652 ευρώ, ίδιο ποσό θα έχει προσθέσει το κράτος, δηλαδή 49.304 ευρώ κατατεθειμένο κεφάλαιο, πριν υπολογιστούν οι επενδυτικές αποδόσεις.
Τα μεγαλύτερα νούμερα που κυκλοφόρησαν είναι σενάρια απόδοσης, όχι εγγύηση:
- Με απόδοση 3% ετησίως, το τελικό ποσό στα 18 φτάνει τα 64.109 ευρώ.
- Με απόδοση 5% ετησίως, το ποσό ανεβαίνει στα 77.062 ευρώ.
Χωρίς αποδόσεις, μένουν τα 49.304 ευρώ των καταθέσεων. Αν ο γονέας δεν πιάνει κάθε χρόνο το πλαφόν, και η κρατική συμμετοχή είναι αντίστοιχα μικρότερη.
Οι 10 βασικοί κανόνες του προγράμματος
- Ηλικιακό όριο ένταξης: Ο λογαριασμός ανοίγει μόνο για βρέφη έως 2 ετών από τη γέννησή τους.
- Ισόποση κρατική συνεισφορά: Το κράτος βάζει όσα βάζει ο γονέας, μέχρι ανώτατο όριο 1.200 ευρώ τον χρόνο αρχικά.
- Αυξανόμενο πλαφόν: Το όριο της κρατικής συμμετοχής ανεβαίνει κατά 10% κάθε πενταετία.
- Ανώτατο όριο κατάθεσης γονέα: Έως 10.000 ευρώ τον χρόνο, ώστε ο λογαριασμός να μη χρησιμοποιείται για απόκρυψη πλούτου. Το κράτος δεν διπλασιάζει πάνω από το πλαφόν.
- Ελεύθερος ρυθμός καταβολής: Μηνιαίως με πάγια εντολή ή όποτε επιθυμεί ο γονέας — χωρίς υποχρέωση κάθε χρόνο.
- Χωρίς εισοδηματικά κριτήρια: Δεν τίθενται περιουσιακά ή εισοδηματικά όρια για συμμετοχή στο πρόγραμμα.
- Κλείδωμα έως την ενηλικίωση: Ανάληψη επιτρέπεται μόνο στα 18, με ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπεται να εξειδικευτούν νομοθετικά.
- Φορολογική μεταχείριση: Προβλέπεται φορολογική απαλλαγή για το εισόδημα που προκύπτει από τον λογαριασμό.
- Υποχρεωτική επένδυση σε οργανωμένες αγορές: Τα κεφάλαια τοποθετούνται σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές ή ομόλογα Ελλάδας/ΕΕ — όχι τρίτων χωρών.
- Ένας λογαριασμός ανά τέκνο: Απαιτείται τουλάχιστον ένας γονέας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, με δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλο εγκεκριμένο πάροχο.
Στόχος είναι τα πρώτα προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027, καλύπτοντας βρέφη που γεννήθηκαν το 2025-2026.
Οι θετικές αντιδράσεις
Οικονομικοί αναλυτές είδαν θετικά τη λογική πίσω από το μέτρο: να αυξηθεί η αποταμίευση των νοικοκυριών και να δημιουργηθούν νέα κεφάλαια που θα κατευθυνθούν στην οικονομία. Η κυβέρνηση το συνδέει με μελέτες για κίνητρα μακροχρόνιας αποταμίευσης, μεταξύ των οποίων και εργασίες του ΙΟΒΕ, και το παρουσιάζει ως εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU).
Οι αρνητικές αντιδράσεις και επιφυλάξεις
Η κριτική επικεντρώθηκε κυρίως σε ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης. Επειδή την κρατική ενίσχυση την παίρνει όποιος καταθέτει, μεγαλύτερη στήριξη λαμβάνουν όσοι έχουν περίσσευμα για αποταμίευση. Οι οικογένειες που δεν μπορούν να βάλουν χρήματα μένουν ουσιαστικά εκτός του διπλασιασμού. Από την ίδια σκοπιά ζητήθηκε αντίστροφη αναλογικότητα: μεγαλύτερη κρατική συμμετοχή στα χαμηλότερα εισοδήματα.
Άλλες αναλύσεις τόνισαν ότι η εξαγγελία έρχεται σε συγκυρία όπου πολλά νοικοκυριά δεν έχουν περιθώριο για σταθερή αποταμίευση, όσο ελκυστική κι αν είναι η αντιστοίχιση. Από την αντιπολίτευση ακούστηκε ότι πρόκειται για καθυστερημένη παρέμβαση στο δημογραφικό, με ιδέες που κυκλοφορούν χρόνια στον δημόσιο διάλογο. Πιο ριζοσπαστικές φωνές έκαναν λόγο για μέτρο που κατευθύνει οικογενειακές αποταμιεύσεις προς την κεφαλαιαγορά.
Γιατί το πρότεινε ο πρωθυπουργός
Ο Μητσοτάκης εντάσσει το μέτρο στη στρατηγική για το δημογραφικό, παρουσιάζοντάς το ως επένδυση στο μέλλον: «Δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο το παρόν, πρέπει να επενδύουμε και στο μέλλον». Το πρόγραμμα εντάσσεται σε ευρύτερο πακέτο στήριξης της οικογένειας που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ, μαζί με μηδενικό φόρο για τρίτεκνες οικογένειες χαμηλού εισοδήματος και αύξηση του επιδόματος γέννησης για πολύτεκνες οικογένειες.
Πέρα από τον δημογραφικό στόχο, το μέτρο επιδιώκει να καλλιεργήσει κουλτούρα αποταμίευσης και επενδύσεων, ενώ κατευθύνει κεφάλαια προς την ελληνική κεφαλαιαγορά. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται από την κυβέρνηση σε περίπου 55 εκατομμύρια ευρώ τον πρώτο χρόνο εφαρμογής, με προοδευτική αύξηση που αναμένεται να φτάσει περίπου το μισό δισεκατομμύριο ευρώ έως το 2040.
Το μέτρο παραμένει εξαγγελία. Αναμένεται να εξειδικευτεί νομοθετικά πριν τεθεί σε εφαρμογή από τις αρχές του 2027.