Η γερμανική πολιτική σκηνή βρίσκεται σε αναταραχή μετά τις περιφερειακές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026. Το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) σημείωσε ιστορική νίκη με 43,8% των ψήφων, η υψηλότερη επίδοση της AfD σε εκλογές κρατιδίου και το υψηλότερο ποσοστό κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ μετά την επανένωση, ενώ το CDU, του οποίου ηγείται σε ομοσπονδιακό επίπεδο ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, κατέρρευσε στο 17,2% — περίπου το μισό σε σχέση με το 2021. Η συμμετοχή έφτασε το ιστορικά υψηλό 77,8%, γεγονός που δείχνει πως η πόλωση κινητοποίησε σχεδόν όλο το εκλογικό σώμα.
Το αποτέλεσμα και οι αριθμοί που ανησυχούν
Το AfD έμεινε μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία στο περιφερειακό κοινοβούλιο — πολύ κοντά στο να κυβερνήσει αυτοδύναμα ένα γερμανικό κρατίδιο για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία. Ο ίδιος ο Μερτς παραδέχθηκε πως σχεδόν το 60% των ψηφοφόρων επέλεξε κόμματα που αμφισβητούν τον δημοκρατικό πολιτειακό μηχανισμό, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «τεκτονική αναταραχή» που κλόνισε συθέμελα το CDU. Δήλωσε ότι το κόμμα του υπέστη ισχυρό πλήγμα με σοβαρές συνέπειες, αλλά απέκλεισε ρητά οποιαδήποτε σκέψη παραίτησης ή «παράδοσης».
Το δίλημμα του «Brandmauer»
Το κεντρικό ερώτημα που κυριαρχεί στη γερμανική δημόσια συζήτηση είναι αν θα αντέξει το λεγόμενο «Brandmauer» (τείχος προστασίας) — η λεγόμενη Brandmauer, δηλαδή η πολιτική γραμμή των παραδοσιακών κομμάτων να μην κυβερνούν σε συνεργασία με το AfD. Ο Μερτς επανέλαβε κατηγορηματικά πως καμία συνεργασία με την ακροδεξιά δεν τίθεται στο τραπέζι, τονίζοντας ότι το CDU στέκεται στα θεμέλια του Αντενάουερ και του Κολ. Ωστόσο, η εγγύτητα του AfD στην αυτοδυναμία θέτει πρωτοφανή πίεση σε αυτή τη στρατηγική, καθώς οι εναλλακτικές λύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης χωρίς το AfD γίνονται όλο και πιο δυσλειτουργικές — μια πιθανή πεντακομματική συμμαχία (CDU, SPD, Πράσινοι, Αριστερά, BSW) θεωρείται πολύπλοκη και ασταθής.
Το αίνιγμα BSW: ρυθμιστής ή γέφυρα προς την εξουσία;
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η Συμμαχία Sahra Wagenknecht (BSW), ένα κόμμα που συνδυάζει αριστερή οικονομική ατζέντα με συντηρητικές θέσεις σε μετανάστευση και εξωτερική πολιτική. Η BSW πάλευε να ξεπεράσει το όριο εισόδου στο κοινοβούλιο με 5,3%. Η στάση της είναι διφορούμενη: έχει δηλώσει πρόθεση συνεργασίας «κατά περίπτωση, με βάση το πολιτικό ζήτημα» που συζητείται κάθε φορά, χωρίς να αποκλείει ρητά διαβουλεύσεις με το AfD. Αναλυτές επισημαίνουν πως η BSW θα μπορούσε ακόμη και να απόσχει σε μια ενδεχόμενη τρίτη ψηφοφορία για ανάδειξη πρωθυπουργού στο κρατίδιο, κάτι που θα άνοιγε τον δρόμο σε κυβέρνηση μειοψηφίας του AfD χωρίς να χρειαστεί επίσημη συνεργασία. Αυτό το σενάριο έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε όσους θεωρούν ότι η BSW λειτουργεί, ηθελημένα ή μη, ως γέφυρα προς την εξουσία για την ακροδεξιά.
Τι διεκδικεί το AfD
Το κόμμα παρουσίασε μανιφέστο 258 σελίδων, επιδιώκοντας να χρησιμοποιήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως πρότυπο διακυβέρνησης για ολόκληρη τη Γερμανία. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν άμεσες απελάσεις παράτυπων μεταναστών, επέκταση κέντρων κράτησης και προώθηση της λεγόμενης «επαναμετανάστευσης» — πολιτική που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εντατικοποίηση των απελάσεων όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής και μέτρα για την επιστροφή Γερμανών που έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό. Στελέχη του AfD, όπως η αναπληρώτρια κοινοβουλευτική επικεφαλής Μπεατρίξ φον Στορχ, δήλωσαν πως το κόμμα βρίσκεται «πολύ, πολύ κοντά» στην ανάληψη εξουσίας, ενώ ο συμπρόεδρος Τίνο Χρουπάλα προσπάθησε να καθησυχάσει λέγοντας πως «κανείς δεν πρέπει να φοβάται» — δήλωση που δεν έπεισε μεγάλο μέρος της μεταναστευτικής κοινότητας στη χώρα.
Δύο αναγνώσεις του ίδιου γεγονότος
Το αποτέλεσμα διαβάζεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την πολιτική οπτική:
Από τη μία πλευρά, υποστηρικτές μιας σκληρότερης μεταναστευτικής πολιτικής και επικριτές της κυβέρνησης Μερτς θεωρούν τη νίκη του AfD απόρροια συσσωρευμένης δυσαρέσκειας για ζητήματα ασφάλειας, οικονομίας και ταυτότητας στα ανατολικά κρατίδια, και την ερμηνεύουν ως νομιμοποιημένη λαϊκή εντολή που τα παραδοσιακά κόμματα οφείλουν να ακούσουν, όχι να αγνοήσουν πίσω από ένα «τείχος». Ηγέτες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν εξέφρασαν δημόσια ικανοποίηση για το αποτέλεσμα.
Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος ο Μερτς και μεγάλο μέρος του δημοκρατικού τόξου βλέπουν στο αποτέλεσμα κίνδυνο διάβρωσης των δημοκρατικών θεσμών, επικαλούμενοι το γεγονός ότι το κόμμα παρακολουθείται σε ομοσπονδιακό επίπεδο από τις γερμανικές υπηρεσίες ως ύποπτο για αντισυνταγματική δράση σε τμήματά του. Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας χαρακτήρισε όσους πανηγυρίζουν τη νίκη του AfD «ηλίθιους και προδότες», αντανακλώντας τον φόβο πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για domino effect σε άλλες χώρες.
Τι σημαίνει για την επόμενη μέρα
Το αποτέλεσμα αναμένεται να αυξήσει την πίεση για αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική σε ομοσπονδιακό επίπεδο, αλλά ενδέχεται επίσης να επηρεάσει τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία, καθώς το AfD τάσσεται υπέρ χαλάρωσης των κυρώσεων. Εντός του CDU, ο Μερτς κάλεσε σε εσωκομματική ενότητα, προειδοποιώντας πως δημόσιες διαμάχες «βλάπτουν το κόμμα», όμως πληροφορίες από γερμανικά μέσα κάνουν λόγο για έντονη αμφισβήτηση της ηγεσίας του από στελέχη που θεωρούν ανεπαρκή τη μέχρι τώρα στρατηγική αντιμετώπισης της ακροδεξιάς.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι διττό: αν το «Brandmauer» θα αντέξει μέχρι τις επόμενες ομοσπονδιακές κάλπες, και αν η BSW θα λειτουργήσει τελικά ως φρένο ή ως αθέλητος μοχλός για την πρώτη ακροδεξιά διακυβέρνηση κρατιδίου στη μεταπολεμική Γερμανία.
Οι εξελίξεις στη Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκονται σε ραγδαία εξέλιξη· το τελικό σχήμα διακυβέρνησης του κρατιδίου δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.