«Θέλω απλώς να είσαι ευτυχισμένος/η»: Η φράση που λένε σχεδόν όλοι οι γονείς και πληγώνει τα παιδιά πιο πολύ απ’ όσο φαντάζονται
Ακούγεται σαν η πιο τρυφερή ευχή που μπορεί να κάνει ένας γονιός. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς παιδοψυχολόγους, η φράση «θέλω απλώς να είσαι ευτυχισμένος/η» μπορεί να κρύβει ένα από τα πιο διαδεδομένα λάθη στην ανατροφή παιδιών — και να αφήνει ίχνη που δεν είναι εύκολο να διορθωθούν στην ενήλικη ζωή.
Γιατί μια φράση αγάπης γίνεται παγίδα
Η παιδοψυχολόγος Dr. Robyn Koslowitz περιγράφει μια σκηνή που βιώνει συχνά σε σεμινάρια γονέων: όταν ρωτά τους συμμετέχοντες ποιες είναι οι αξίες τους στην ανατροφή, σχεδόν πάντα κάποιος απαντά ότι το μόνο που θέλει είναι το παιδί του να είναι ευτυχισμένο. Η απάντηση φαντάζει τέλεια, όμως, όπως εξηγεί η ίδια, η επιδίωξη το παιδί να είναι πάντα χαρούμενο θέτει μη ρεαλιστικές, επιβλαβείς προσδοκίες και εμποδίζει τη συναισθηματική του ανάπτυξη.
Το πρόβλημα δεν είναι η αγάπη πίσω από τη φράση, αλλά το μήνυμα που περνάει στο παιδί: ότι η δυσκολία, η θλίψη ή ο θυμός είναι καταστάσεις που πρέπει να αποφεύγονται πάση θυσία. Έτσι, όταν κάτι στενοχωρήσει πραγματικά ένα παιδί, νιώθει ότι αποτυγχάνει διπλά — τόσο επειδή βιώνει κάτι δυσάρεστο, όσο και επειδή «απογοητεύει» τον γονιό που θέλει να το βλέπει πάντα χαρούμενο.
Το ίδιο μοτίβο σε πολλές «καλοπροαίρετες» εκφράσεις
Η ίδια πηγή σημειώνει ότι παρόμοιες, φαινομενικά καθησυχαστικές φράσεις -όπως το να λέει κανείς σε ένα παιδί «μην κλαις, δεν είναι τίποτα» ή «δεν πειράζει, μην ανησυχείς»- μπορούν να στέλνουν το ίδιο υπόγειο μήνυμα: ότι το συναίσθημα που νιώθει το παιδί είναι υπερβολικό ή λάθος. Ακόμη κι όταν ο στόχος είναι να καθησυχαστεί το παιδί ότι κάτι μικρό δεν είναι τραγωδία, το αποτέλεσμα συχνά είναι να μάθει να καταπιέζει αυτό που νιώθει αντί να το επεξεργάζεται.
Αντίστοιχα ευρήματα καταγράφει και η επιστημονική αρθρογραφία στο Psychology Today, όπου παιδοψυχολόγοι επισημαίνουν ότι κοινές εκφράσεις γονέων -όπως συγκρίσεις ανάμεσα σε αδέρφια, απόλυτες διατυπώσεις του τύπου «πάντα ξεχνάς αυτό που σου λέω» ή η έκφραση απογοήτευσης χωρίς συνοδεία στήριξης- μπορούν να πλήξουν σοβαρά την αυτοεκτίμηση ενός παιδιού, ακόμη κι όταν ειπώνται σε στιγμές απλής κούρασης ή εκνευρισμού των γονιών.
Τι προτείνουν οι ειδικοί αντ’ αυτού
Αντί να επιδιώκουν τη μόνιμη ευτυχία του παιδιού, οι ειδικοί συνιστούν οι γονείς να επικυρώνουν το συναίσθημα που βιώνει εκείνη τη στιγμή, δείχνοντάς του ότι είναι φυσιολογικό να νιώθει δυσκολία και ότι δεν είναι μόνο του απέναντί της. Μια απλή φράση όπως «καταλαβαίνω ότι είναι δύσκολο, είμαι εδώ μαζί σου» φαίνεται να βοηθά περισσότερο στην ανάπτυξη ψυχικής ανθεκτικότητας απ’ όσο η προσπάθεια να «διορθωθεί» γρήγορα η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού.
Το συμπέρασμα των ειδικών είναι ξεκάθαρο: η αγάπη ενός γονιού δεν κρίνεται από το πόσο αποφεύγει τη στενοχώρια του παιδιού του, αλλά από το πόσο σταθερά στέκεται δίπλα του όταν αυτή έρχεται.