Σχεδόν 102 χρόνια μετά την ανακάλυψη του τάφου του Φαραώ Τουταγχαμών από τον Χάουαρντ Κάρτερ το 1922, η «Κατάρα του Φαραώ» συνεχίζει να γοητεύει και να τρομάζει το κοινό. Είναι όμως αληθινή ή πρόκειται για ένα από τα πιο επιτυχημένα «urban legends» της σύγχρονης ιστορίας;
Η Γέννηση του Μύθου
Λίγους μήνες μετά το άνοιγμα του τάφου, ο χρηματοδότης της αποστολής, Λόρδος Καρνάρβον, πέθανε στο Κάιρο από σήψη που προκλήθηκε από μολυσμένο τσίμπημα κουνουπιού. Η είδηση έπιασε φωτιά στα διεθνή ΜΜΕ. Λίγο αργότερα, ο συγγραφέας Μάριαν Κουτ και άλλα πρόσωπα που είχαν σχέση με την ανασκαφή πέθαναν σε σχετικά νεαρή ηλικία, τροφοδοτώντας την φήμη μιας «κατάρας» που εκδικείται όσους διαταράσσουν την ανάπαυση του Φαραώ.
Τα βρετανικά και αμερικανικά εφημερίδες της εποχής έγραφαν για «μυστικά μηνύματα» και «κατάρες» στους τοίχους του τάφου. Στην πραγματικότητα, καμία τέτοια επιγραφή δεν βρέθηκε ποτέ στον τάφο του Τουταγχαμών.
Τι Λέει η Επιστήμη;
Οι περισσότεροι ειδικοί σήμερα αποδίδουν τα περιστατικά σε συμπτώσεις, κακή υγεία και περιβαλλοντικούς παράγοντες:
• Μύκητες και βακτήρια: Στους κλειστούς τάφους υπήρχαν τοξικοί μύκητες (Aspergillus) που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Μακροζωία των περισσότερων: Από τους 58 ανθρώπους που ήταν παρόντες κατά το άνοιγμα του τάφου, οι περισσότεροι έζησαν πολλά χρόνια. Ο ίδιος ο Χάουαρντ Κάρτερ πέθανε το 1939 σε ηλικία 64 ετών.
• Στατιστική: Σε οποιαδήποτε ομάδα δεκάδων ανθρώπων, κάποιες θάνατοι είναι αναμενόμενοι, ειδικά στην εποχή πριν τα αντιβιοτικά.
Σύγχρονη Έρευνα
Μελέτες που δημοσιεύτηκαν σε επιστημονικά περιοδικά (όπως στο The Lancet και σε αιγυπτιακές αρχαιολογικές επιθεωρήσεις) καταλήγουν ότι η «κατάρα» είναι κυρίως δημιουργία του Τύπου της εποχής για να πουλήσουν εφημερίδες. Ο ίδιος ο Χάουαρντ Κάρτερ είχε χαρακτηρίσει την ιδέα της κατάρας ως «ανοησία».
Σήμερα, η Αίγυπτος προωθεί τον Τουταγχαμών ως πολιτιστικό θησαυρό, με την περιοδεία εκθεμάτων σε όλο τον κόσμο, χωρίς καμία αναφορά σε «κατάρες».
Συμπέρασμα: Μύθος με Ισχυρή Γοητεία
Η «Κατάρα του Τουταγχαμών» παραμένει ένα από τα πιο γνωστά μυστήρια της Αιγύπτου, αλλά η επιστήμη την κατατάσσει ξεκάθαρα στον χώρο του μύθου. Είναι όμως ένας μύθος που εξακολουθεί να πουλάει βιβλία, ταινίες και εισιτήρια μουσείων – και αυτό ίσως είναι η μεγαλύτερη «μαγεία» του.