Μια ιστορική ενεργειακή συμφωνία με ισχυρές γεωπολιτικές προεκτάσεις ανακοινώθηκε στα μέσα Ιουνίου 2026: το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκε να χρηματοδοτήσει την προμήθεια εμπλουτισμένου ουρανίου στην Ουκρανία για τη λειτουργία των πυρηνικών της σταθμών, με τη Μόσχα να αντιδρά έντονα και να θέτει ερωτήματα για πυρηνική ασφάλεια.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε χρηματοδοτικό πακέτο ύψους 210 εκατομμυρίων λιρών (περίπου 282 εκατ. δολάρια) μέσω του κρατικού οργανισμού εξαγωγικών πιστώσεων UK Export Finance, με στόχο να εξασφαλίσει την προμήθεια εμπλουτισμένου ουρανίου στην ουκρανική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom για τα επόμενα δύο χρόνια. Ο Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε τη συμφωνία στο περιθώριο της Συνόδου των G7 στο Εβιάν της Γαλλίας.
Η εταιρεία που θα εκτελέσει την προμήθεια είναι η βρετανική Urenco, η οποία συνεργάζεται με την Energoatom από το 2009. Περισσότερο από το ένα τρίτο του συμβολαίου θα επεξεργαστεί στο εργοστάσιο της Urenco στο Τσέστερ της βορειοδυτικής Αγγλίας, διαφυλάσσοντας 650 εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και στηρίζοντας μια ευρύτερη αλυσίδα 4.500 θέσεων.
Η Energoatom λειτουργεί 15 αντιδραστήρες στην Ουκρανία — συμπεριλαμβανομένων των έξι του Ζαπορίζια που βρίσκονται υπό ρωσικό στρατιωτικό έλεγχο από τις αρχές Μαρτίου 2022 — με τους υπόλοιπους να καλύπτουν περίπου το 50-60% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Το εμπλουτισμένο ουράνιο χρησιμοποιείται από την Westinghouse για την παρασκευή στοιχείων καυσίμου.
Η θέση της Μόσχας — τι είπε η Ζαχάροβα
Η Εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα έδωσε επίσημη απάντηση στις 24 Ιουνίου 2026, σε ερώτηση για τον κίνδυνο κατασκευής «βρόμικης βόμβας». Η ρωσική πλευρά παραδέχτηκε ότι πρόκειται για χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο για πυρηνικά καύσιμα — όχι για υλικό κατάλληλο για όπλα — και ότι, κατά πάσα πιθανότητα, το ουράνιο δεν θα σταλεί φυσικά στην Ουκρανία, αλλά σε εγκατάσταση τρίτης χώρας (πιθανώς Westinghouse) για επεξεργασία. Ωστόσο, η Μόσχα συνέδεσε τη συμφωνία με τις επιθέσεις που χαρακτηρίζει ουκρανικές εναντίον του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια, επικρίνοντας το Λονδίνο για σιωπή επ’ αυτού και αμφισβητώντας τα πολιτικά κίνητρα της συμφωνίας.
Τι λέει η επιστήμη και οι διεθνείς κανόνες
Είναι σημαντικό να διευκρινιστούν μερικά βασικά γεγονότα που τοποθετούν σε πλαίσιο τις ανησυχίες:
Το χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο (LEU) που χρησιμοποιείται σε πυρηνικούς σταθμούς είναι εμπλουτισμένο έως ~5% σε ουράνιο-235 — κατά πολύ κάτω από το 90%+ που απαιτείται για πυρηνικά όπλα. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα για κατασκευή βόμβας.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της βρετανικής κυβέρνησης, η εξασφάλιση της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμου είναι απαραίτητη για εκατομμύρια ουκρανικά σπίτια, νοσοκομεία και σχολεία, ενώ ενισχύει άμεσα την ικανότητα της Ουκρανίας να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις στην ενεργειακή υποδομή.
Ο Πρωθυπουργός Στάρμερ δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «ενισχύει» την υποστήριξή του, «στραγγαλίζοντας τα έσοδα που τροφοδοτούν τον πόλεμο του Πούτιν και τροφοδοτώντας την Ουκρανία κατά τη διάρκεια των χειμώνων που έρχονται».
Το ιστορικό πλαίσιο
Η Ουκρανία ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την Urenco για αγορά εμπλουτισμένου ουρανίου ήδη από τον Απρίλιο του 2022, αμέσως μετά την εισβολή, με στόχο την πλήρη αποδέσμευση από το ρωσικό πυρηνικό καύσιμο. Το 2023 υπογράφηκε σύμβαση που εκτείνεται έως το 2035 με δυνατότητα παράτασης έως το 2043.
Η συγκεκριμένη συμφωνία δεν αφορά νέα είδη όπλων ούτε υλικό διπλής χρήσης υψηλής επικινδυνότητας. Αφορά την ενεργειακή επιβίωση μιας χώρας υπό πόλεμο. Ωστόσο, στο ευρύτερο πλαίσιο της σύγκρουσης, κάθε τέτοια κίνηση φορτίζεται με γεωπολιτική σημασία — και η ρωσική αντίδραση το επιβεβαιώνει αυτό με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο.