Μια επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου La Trobe στην Αυστραλία αποκαλύπτει έναν άγνωστο μέχρι πρότινος μηχανισμό του οργανισμού κατά τη διάρκεια του κυτταρικού θανάτου, ο οποίος φαίνεται να διαδραματίζει διπλό ρόλο: από τη μία βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να «καθαρίζει» τα υπολείμματα νεκρών κυττάρων, από την άλλη μπορεί να χρησιμεύσει ως «κρησφύγετο» για ιούς, όπως αυτός της γρίπης, διευκολύνοντας την εξάπλωσή τους.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications στις 15 Οκτωβρίου 2025, και επανήλθε στο προσκήνιο της διεθνούς ειδησεογραφίας τις τελευταίες ημέρες, καθώς το εύρημα συνεχίζει να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα λόγω των πιθανών εφαρμογών του στην ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Τι ακριβώς ανακάλυψαν οι ερευνητές
Καθώς ένα κύτταρο φτάνει στο τέλος του κύκλου ζωής του και αρχίζει τη διαδικασία της αυτοκαταστροφής (απόπτωση), αλλάζει σχήμα, αποκολλάται από τα γειτονικά κύτταρα και αφήνει πίσω του ένα μικροσκοπικό ίχνος, το οποίο οι ερευνητές ονόμασαν «αποτύπωμα του θανάτου» (Footprint Of Death, FOOD). Μέσα σε αυτό το ίχνος εντοπίστηκε ένας νέος, μέχρι τότε άγνωστος τύπος εξωκυττάριου σωματιδίου, που ονομάστηκε F-ApoEV.
Τα σωματίδια αυτά λειτουργούν ουσιαστικά σαν «σήμα» προς το ανοσοποιητικό σύστημα, καθοδηγώντας τα κύτταρα-καθαριστές (φαγοκύτταρα) στο ακριβές σημείο όπου χρειάζεται να γίνει απομάκρυνση των υπολειμμάτων, ώστε να αποφευχθούν ανεπιθύμητες φλεγμονές ή αυτοάνοσες αντιδράσεις.
Η «σκοτεινή» πλευρά: πώς εκμεταλλεύονται οι ιοί τον μηχανισμό
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης είναι ότι, σε εργαστηριακές δοκιμές με κύτταρα μολυσμένα από τον ιό της γρίπης τύπου Α, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ιικά σωματίδια μπορούν να «κρυφτούν» μέσα στα F-ApoEVs. Όταν αυτά τα μολυσμένα σωματίδια έρχονται σε επαφή με υγιή κύτταρα, ο ιός μπορεί να μεταφερθεί και να εξαπλωθεί, εκμεταλλευόμενος έναν μηχανισμό που κανονικά χρησιμεύει στην προστασία του οργανισμού.
Η επικεφαλής της έρευνας, υποψήφια διδάκτορας Stephanie Rutter, στο εργαστήριο του καθηγητή Ivan Poon στο La Trobe Institute for Molecular Science, σημείωσε ότι η διαδικασία του κυτταρικού θανάτου αποδεικνύεται πολύ πιο οργανωμένη και πολύπλοκη από όσο πίστευε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα.
Γιατί έχει σημασία για την υγεία μας
Η ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους κατανόησης τόσο για τις ιογενείς λοιμώξεις όσο και για αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, στα οποία η ελλιπής ή λανθασμένη απομάκρυνση νεκρών κυττάρων φαίνεται να παίζει ρόλο στην εξέλιξη της νόσου. Σύμφωνα με τον καθηγητή Poon, η βαθύτερη κατανόηση αυτού του βασικού βιολογικού μηχανισμού θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων που ενισχύουν τη φυσική άμυνα του οργανισμού.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Walter and Eliza Hall (WEHI) και το Toronto Metropolitan University του Καναδά.