Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη ζητά τη δημοσιοποίηση των μελετών, τη σύγκριση των εναλλακτικών λύσεων και τη διασφάλιση ότι οι εκκρεμότητες στο τμήμα Αμάρι–Σκαλέτα δεν θα καθυστερήσουν την πρόοδο του υπόλοιπου έργου.
Τη χάραξη του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) στο ανατολικό Ρέθυμνο θέτει στο επίκεντρο παρέμβασής της η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), ζητώντας σαφείς απαντήσεις από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών σχετικά με την επιλογή της νέας διαδρομής στο τμήμα Αμάρι–Σκαλέτα.
Αφορμή αποτελεί ο προγραμματισμός του υπουργείου, σύμφωνα με τον οποίο έως τον Μάρτιο του 2027 προβλέπεται η παράδοση 25 χιλιομέτρων στις παρακάμψεις Ρεθύμνου και Ηρακλείου, καθώς και η υλοποίηση παρεμβάσεων οδικής ασφάλειας σε 130 χιλιόμετρα του ΒΟΑΚ.
Η ΕΛ.Α.Σ. δηλώνει ότι υποστηρίζει την ταχύτερη ολοκλήρωση ενός σύγχρονου και ασφαλούς αυτοκινητοδρόμου σε ολόκληρη την Κρήτη, υπενθυμίζοντας ότι ο διαγωνισμός για το έργο ξεκίνησε το 2018, επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα.
Στο επίκεντρο η νέα χάραξη στο ανατολικό Ρέθυμνο
Για το επίμαχο τμήμα Αμάρι–Σκαλέτα, η παράταξη ζητά ανοιχτή, ανεξάρτητη και κοστολογημένη σύγκριση των διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων μέσα σε 90 ημέρες, χωρίς να διακοπούν οι εργασίες στα υπόλοιπα τμήματα του έργου.
Όπως αναφέρει, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης έχει ταχθεί υπέρ της διατήρησης του υφιστάμενου οδικού διαδρόμου, ενώ αντίθεση στη νέα χάραξη έχουν εκφράσει επίσης ο Δήμος Ρεθύμνης και ο Σύλλογος Κατοίκων – Επιτροπή Αγώνα.
Η ΕΛ.Α.Σ. επισημαίνει ότι η αναβάθμιση και διαπλάτυνση του υφιστάμενου δρόμου είχε αποτελέσει βασική πρόταση στον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε το 2019, με τη νότια παράκαμψη να εξετάζεται ως εναλλακτική επιλογή.
Σύμφωνα με την προσέγγιση της παράταξης, η αξιοποίηση του υπάρχοντος διαδρόμου και των ήδη συντελεσμένων απαλλοτριώσεων θα μπορούσε να περιορίσει την κατάληψη παραγωγικής γης, τον κατακερματισμό ιδιοκτησιών και τις επιπτώσεις στην τοπική οικονομία και την πολιτιστική κληρονομιά, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται οι απαιτούμενες προδιαγραφές οδικής ασφάλειας.
Παράλληλα, ζητά να παρουσιαστούν τα συγκριτικά στοιχεία που οδήγησαν στην επιλογή των σηράγγων, των γεφυρών και των υπόλοιπων σύνθετων τεχνικών κατασκευών της νέας χάραξης, καθώς και το συνολικό κόστος κάθε εναλλακτικής, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, των απαλλοτριώσεων, των αρχαιολογικών εργασιών και των ενδεχόμενων συμβατικών συνεπειών μιας αλλαγής σχεδιασμού.
Τα ερωτήματα για την αρχαιολογική προστασία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), το οποίο στις 21 Ιουνίου 2022 γνωμοδότησε υπέρ της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το τμήμα Χανιά–Ηράκλειο, στην οποία περιλαμβάνεται η νέα χάραξη με σήραγγες στο ανατολικό Ρέθυμνο.
Η ΕΛ.Α.Σ. θέτει το ερώτημα εάν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά οι όροι προστασίας που τέθηκαν από το ΚΑΣ και εάν αιτιολογήθηκε επαρκώς η απόρριψη των εναλλακτικών λύσεων, ιδιαίτερα εκείνης της αναβάθμισης του υφιστάμενου δρόμου.
Οι έξι παρεμβάσεις που προτείνει η ΕΛ.Α.Σ.
Για την αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη παρουσιάζει έξι συγκεκριμένες προτάσεις:
- Δημοσιοποίηση του φακέλου εντός 30 ημερών: Ζητά να δοθούν στους εμπλεκόμενους φορείς η συγκριτική αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων της περιβαλλοντικής μελέτης του 2021, οι απαντήσεις στις ενστάσεις και τα έγγραφα που αιτιολογούν την απόρριψη της διαπλάτυνσης του υφιστάμενου δρόμου. Σε περίπτωση που κάποια στοιχεία δεν υπάρχουν, προτείνει να δηλωθεί ρητά.
- Ανεξάρτητη αξιολόγηση εντός 90 ημερών: Προτείνει κοινή πρωτοβουλία της Περιφέρειας, του Δήμου και των συλλόγων κατοίκων για την ανάθεση ελέγχου σε ανεξάρτητο τεχνικό σύμβουλο, με τη συμμετοχή του τοπικού επιστημονικού δυναμικού. Ως πιθανοί φορείς αναφέρονται το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Δυτικής Κρήτης, το Πολυτεχνείο Κρήτης ή άλλη εξειδικευμένη επιστημονική ομάδα. Η αξιολόγηση θα εξετάζει την ασφάλεια, το συνολικό κόστος, τον χρόνο υλοποίησης, τις αρχαιότητες, την αγροτική γη, τον θόρυβο και την αντιπλημμυρική προστασία.
- Απρόσκοπτη συνέχιση των υπόλοιπων εργασιών: Η παράταξη ζητά να διασφαλιστεί εγγράφως ότι τα 12,4 χιλιόμετρα του επίμαχου τμήματος δεν θα αποτελέσουν αιτία καθυστέρησης στα υπόλοιπα τμήματα του έργου Χανιά–Ηράκλειο, με συγκεκριμένο πρόγραμμα εργασιών και προθεσμίες ανά τμήμα.
- Πλήρης αποζημίωση των ιδιοκτητών: Ζητά την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης πριν από την κατάληψη της γης, καθώς και την τεκμηριωμένη αποτίμηση των απωλειών παραγωγής και εισοδήματος. Παράλληλα, προτείνει να εξεταστούν λύσεις όπως ο αναδασμός, όπου οι νέοι δρόμοι προκαλούν κατακερματισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
- Δωρεάν τοπική μετακίνηση: Σε περίπτωση διατήρησης της νότιας χάραξης, προτείνει ο υφιστάμενος δρόμος να παραμείνει χωρίς διόδια και να αναβαθμιστεί για την εξυπηρέτηση της τοπικής κυκλοφορίας. Ζητά επίσης να εξεταστεί η επέκταση της δωρεάν διέλευσης στην παράκαμψη Ρεθύμνου έως τον κόμβο Εσταυρωμένου, με σαφή κοστολόγηση και χρηματοδότηση.
- Δημόσια λογοδοσία ανά τρίμηνο: Προτείνει τη συγκρότηση επιτροπής παρακολούθησης με τη συμμετοχή της Περιφέρειας, των Δήμων και του Τεχνικού Επιμελητηρίου, η οποία θα έχει πρόσβαση στα απαραίτητα στοιχεία και στις εκθέσεις του Ανεξάρτητου Μηχανικού. Κάθε τρεις μήνες θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για το κόστος, την πρόοδο, τις εκκρεμότητες και τις ημερομηνίες παράδοσης ανά τμήμα.
Θετική στάση στην αξιολόγηση του υφιστάμενου δρόμου
Η ΕΛ.Α.Σ. δηλώνει ότι αντιμετωπίζει θετικά την αναβάθμιση του υφιστάμενου οδικού διαδρόμου ως βασική λύση προς αξιολόγηση. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι εάν ο ανεξάρτητος έλεγχος τεκμηριώσει τη συνολική υπεροχή της συγκεκριμένης επιλογής, θα πρέπει να προσαρμοστεί ανάλογα ο σχεδιασμός με νόμιμες διαδικασίες. Εάν προκύψει διαφορετικό συμπέρασμα, αυτό θα πρέπει επίσης να γίνει σεβαστό.
Η παράταξη καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι ζητούμενο είναι ένας ασφαλής ΒΟΑΚ, με προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος της Κρήτης, έλεγχο της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος και συνέχιση των εργασιών σε όλα τα τμήματα, με στόχο την ολοκλήρωση του έργου χωρίς νέες καθυστερήσεις.