Μια νέα διπλωματική αντιπαράθεση γύρω από την κυβερνοασφάλεια εξελίσσεται ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, μετά τις συντονισμένες κυρώσεις που επέβαλαν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο στις 13 Ιουλίου, και τη σκληρή απάντηση που έδωσε στη συνέχεια η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα.
Τι ανακοίνωσαν η ΕΕ και το NATO
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συντονισμό με το Ηνωμένο Βασίλειο, ανακοίνωσε στις 13 Ιουλίου κυρώσεις σε εννέα άτομα και τέσσερις οντότητες που, σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, συμμετέχουν σε μακρόχρονη εκστρατεία κυβερνοκατασκοπείας εναντίον κρατών-μελών. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας, ανακοίνωσε συγκεκριμένα την επιβολή κυρώσεων στο 16ο Κέντρο της ρωσικής Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), το οποίο -όπως υποστήριξε- ελέγχει πλήθος ομάδων κυβερνοαπειλών, συμπεριλαμβανομένης της γνωστής ομάδας TURLA, και έχει πραγματοποιήσει διείσδυση σε κυβερνητικά δίκτυα και δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές όπως εγκαταστάσεις θέρμανσης και ενέργειας. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, οι επιθέσεις αυτές έχουν στοχοποιήσει τουλάχιστον εννέα ευρωπαϊκές χώρες -Γαλλία, Γερμανία, Πολωνία, Κύπρο, Ολλανδία, Αυστρία, Σλοβακία, Ρουμανία και Φινλανδία. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, ανέφερε ότι στόχος των επιχειρήσεων ήταν είτε η υποκλοπή πληροφοριών είτε η δολιοφθορά υποδομών, όπως σιδηροδρομικών δικτύων, αναφέροντας το παράδειγμα της Πολωνίας.
Το ίδιο βράδυ, το Βόρειο Ατλαντικό Συμβούλιο του NATO εξέδωσε ανακοίνωση καταδίκης, στην οποία δηλώνει ότι η Συμμαχία «καταδικάζει έντονα τις επίμονες κακόβουλες κυβερνοδραστηριότητες της Ρωσίας», κάνοντας λόγο για απειλή κατά της ασφάλειας των συμμάχων και καλώντας τη Μόσχα να σταματήσει τις ενέργειες αυτές.
Η απάντηση της Μόσχας
Η Μαρία Ζαχάροβα απάντησε στις 17 Ιουλίου, χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες «αβάσιμες» και «συντονισμένες πληροφοριακές επιθέσεις». Υποστήριξε ότι σε καμία περίπτωση δεν έχουν παρουσιαστεί συγκεκριμένα στοιχεία, και ότι τα αιτήματα της Μόσχας για αδιάσειστες αποδείξεις απαντώνται με ασαφείς αναφορές σε αναλύσεις δεδομένων που δήθεν δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν. Κατά τη ρωσική εκπρόσωπο, ο πραγματικός στόχος αυτών των κατηγοριών είναι η εδραίωση της ρωσοφοβίας και η δημιουργία κλίματος συναγερμού που δικαιολογεί περαιτέρω μη φιλικά μέτρα και αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες.
Η Ζαχάροβα υποστήριξε επίσης ότι η ίδια η Ουκρανία έχει μετατραπεί, με τη στήριξη δυτικών χωρών, σε πλατφόρμα επιθετικών κυβερνοεπιχειρήσεων εναντίον ρωσικών στόχων, αναφέροντας τη συμμετοχή του ουκρανικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας στην Ταλίν, καθώς και ισχυριζόμενη τη μόνιμη παρουσία δυτικού στρατιωτικού και υπηρεσιακού προσωπικού στην Ουκρανία, το οποίο -κατά την ίδια- συντονίζει σε πραγματικό χρόνο τις ενέργειες Ουκρανών χάκερ. Αντίστοιχα, το ρωσικό ΥΠΕΞ επικαλέστηκε ότι το NATO έχει ήδη από το 2016 χαρακτηρίσει τον κυβερνοχώρο πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων, φτάνοντας ακόμη και στην πιθανότητα επίκλησης του άρθρου 5 της Συμμαχίας.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Οι δυτικές κυρώσεις εντάσσονται στο 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας και ήρθαν λίγες εβδομάδες μετά από κοινή έκθεση Ουκρανίας-ΕΕ, η οποία διαπίστωνε συστηματική ρωσική διαδικτυακή εκστρατεία υπονόμευσης της ενταξιακής πορείας του Κιέβου στην Ένωση. Το Ηνωμένο Βασίλειο, από την πλευρά του, δήλωσε ότι οι ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών αναθέτουν σε κυβερνοεγκληματίες τη συλλογή πληροφοριών για στρατιωτικούς και εξωτερικούς σκοπούς της Μόσχας.
Η ρωσική πλευρά, από την άλλη, δηλώνει σταθερά υπέρ της ειρηνικής χρήσης του κυβερνοχώρου βάσει του Χάρτη του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι έχει επανειλημμένα προτείνει επαγγελματικό διάλογο με δυτικές χώρες για περιστατικά που προκαλούν ανησυχία -πρόταση την οποία, κατά τη Ζαχάροβα, η Δύση αγνοεί συστηματικά, κάτι που ερμηνεύει ως έλλειψη πραγματικού ενδιαφέροντος για αποπολιτικοποιημένη διερεύνηση των καταγγελιών.