Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπάν, βρίσκεται πλέον στα έδρανα της αντιπολίτευσης και κατήγγειλε μέσω ανάρτησής του στο X την οριστικοποίηση της απομάκρυνσης του Προέδρου της Δημοκρατίας, Τάμας Σούγιοκ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «αυθαίρετη εξουσία που δεν είναι πλέον μια επικείμενη απειλή, αλλά πραγματικότητα». «Αν μπορούν να το κάνουν αυτό στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μπορούν να το κάνουν σε οποιονδήποτε», έγραψε, κλείνοντας με την έκκληση «Ο Θεός να προστατεύει την Ουγγαρία».
Τι προηγήθηκε: Η ήττα του Ορμπάν και η άνοδος του Μάγιαρ
Η ανάρτηση αυτή δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο των τελευταίων μηνών. Τον Απρίλιο του 2026, ο Ορμπάν έχασε την εξουσία μετά από 16 συνεχή χρόνια διακυβέρνησης, καθώς το φιλοευρωπαϊκό, κεντροδεξιό κόμμα TISZA του Πέτερ Μάγιαρ επικράτησε με συντριπτική νίκη στις εκλογές, εξασφαλίζοντας πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο. Η πλειοψηφία αυτή έδωσε στον νέο πρωθυπουργό τη δυνατότητα να προχωρήσει σε συνταγματικές αλλαγές και να αναθεωρήσει σειρά πολιτικών που είχε εφαρμόσει ο Ορμπάν κατά τη μακρά θητεία του.
Η απομάκρυνση του Προέδρου Σούγιοκ
Ο Μάγιαρ είχε από νωρίς στοχεύσει τον Πρόεδρο Σούγιοκ, τον οποίο αποκαλούσε επανειλημμένα «μαριονέτα του Ορμπάν», καλώντας τον να παραιτηθεί έως τις 31 Μαΐου. Ο Σούγιοκ αρνήθηκε, υποστηρίζοντας ότι το κοινοβούλιο δεν είχε νομικό έρεισμα να συντομεύσει την εντολή του και προειδοποιώντας για συνταγματική κρίση. Στις 13 Ιουλίου, το ουγγρικό κοινοβούλιο ψήφισε τη 17η τροποποίηση του Συντάγματος με 139 ψήφους υπέρ και μόλις 6 κατά, τερματίζοντας άμεσα τη θητεία του Προέδρου λόγω αυτού που η τροπολογία περιέγραψε ως «σοβαρή απώλεια εμπιστοσύνης» της κοινωνίας προς έναν ηγέτη που είχε εκλεγεί το 2024 από βουλευτές του κόμματος Fidesz του Ορμπάν. Η βουλευτική ομάδα του Fidesz απείχε από την ψηφοφορία, ενώ ο επικεφαλής της, Γκέργκεϊ Γκούγιας, ανακοίνωσε την παραίτησή του από τη θέση αυτή, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να ηγείται μιας κοινοβουλευτικής ομάδας οι μισοί βουλευτές της οποίας αποκλείονται πλέον από τον πολιτικό ανταγωνισμό.
Το Σάββατο 18 Ιουλίου -μία μέρα πριν την ανάρτηση του Ορμπάν- ο ίδιος ο Σούγιοκ υπέγραψε την τροπολογία, δηλώνοντας ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να σεβαστεί το γράμμα του νόμου, παρότι διαφωνούσε με την ουσία της.
Τι προβλέπει η τροπολογία πέρα από τον Πρόεδρο
Η συνταγματική αλλαγή δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση του Προέδρου. Προβλέπει επίσης όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στα 70 έτη για τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου -γεγονός που αναγκάζει σε αποχώρηση τον νυν πρόεδρο του δικαστηρίου, Πέτερ Πολτ, σύμμαχο του Ορμπάν- καθώς και όριο 12 ετών θητείας για τους βουλευτές, κάτι που αφορά πάνω από τους μισούς σημερινούς βουλευτές του Fidesz.
Η αντίδραση Ορμπάν και του Fidesz
Το κόμμα Fidesz χαρακτήρισε την τροπολογία «άνευ προηγουμένου» επίθεση κατά της δημοκρατικής τάξης της Ουγγαρίας και διοργάνωσε διαδήλωση με σύνθημα «Σταματήστε την αυθαίρετη εξουσία!», στην οποία συμμετείχαν περίπου 3.000 άτομα -χωρίς ωστόσο την παρουσία του ίδιου του Ορμπάν, ο οποίος εκείνη την περίοδο ταξίδευε στις ΗΠΑ για να παρακολουθήσει τους τελικούς αγώνες του Μουντιάλ. Ο ευρωβουλευτής Μπάλαζς Ορμπάν πρόσθεσε ότι κάτι αντίστοιχο δεν έχει ξανασυμβεί στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία.
Η πλευρά της κυβέρνησης Μάγιαρ
Ο Μάγιαρ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι πρόκειται για αναγκαίο βήμα «αποκατάστασης του κράτους δικαίου», επικαλούμενος τη σαφή λαϊκή εντολή που έλαβε από τη νίκη του κόμματός του τον Απρίλιο. Δικαιολόγησε την απομάκρυνση του Σούγιοκ παραθέτοντας σειρά περιστατικών στα οποία, όπως υποστήριξε, ο Πρόεδρος παρέμεινε σιωπηλός, μεταξύ αυτών και όταν αποκαλύφθηκε ότι είχαν κινηθεί αστυνομικές και μυστικές διώξεις εναντίον στελεχών πληροφορικής του κόμματος TISZA βάσει κατασκευασμένων κατηγοριών.
Το ευρύτερο ζήτημα
Νομικοί αναλυτές που έχουν ασχοληθεί με το θέμα σημειώνουν πραγματικό δίλημμα κράτους δικαίου: από τη μία πλευρά, η κίνηση θα μπορούσε να θεωρηθεί δικαιολογημένο μέτρο «μαχητικής υπεράσπισης» της δημοκρατίας απέναντι σε έναν Πρόεδρο που, κατά τους επικριτές του, απέτυχε να λειτουργήσει ως ανεξάρτητος θεσμικός έλεγχος απέναντι στην προηγούμενη κυβέρνηση· από την άλλη, εγείρονται ερωτήματα για το αν η ίδια η μέθοδος -η συντόμευση της θητείας ενός εν ενεργεία Προέδρου μέσω κοινοβουλευτικής υπερπλειοψηφίας- συνιστά η ίδια παραβίαση των αρχών που η κυβέρνηση Μάγιαρ επικαλείται ότι υπερασπίζεται.