Μια συμφωνία που οι αναλυτές περιγράφουν ως ιστορική, αλλά εξαιρετικά ευάλωτη, υπογράφηκε την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο, με την αμερικανική διπλωματία στον ρόλο του μεσολαβητή. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen έσπευσε να τη χαρακτηρίσει κρίσιμο βήμα μακριά από την κλιμάκωση, ανοίγοντας ταυτόχρονα συζήτηση για το πόσο ρεαλιστικό είναι το επόμενο, πολύ πιο δύσκολο στάδιο.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η τριμερής συμφωνία-πλαίσιο ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Λίβανο υπογράφηκε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ την Παρασκευή 26 Ιουνίου, παρουσία του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, και προβλέπει μια αμοιβαία, σταδιακή διαδικασία: ο Λιβανικός Στρατός θα αποκαταστήσει την κυριαρχική του εξουσία σε όλη την επικράτεια της χώρας, υπό την προϋπόθεση του επαληθευμένου αφοπλισμού των μη κρατικών οπλισμένων ομάδων —σαφή αναφορά στη Χεζμπολλάχ— γεγονός που θα επιτρέψει στις ισραηλινές δυνάμεις να αποχωρήσουν προγραμματισμένα από λιβανικό έδαφος. Το κείμενο προβλέπει δύο αρχικές «πιλοτικές ζώνες» όπου ο λιβανικός στρατός θα αναλάβει σταδιακά πλήρη ευθύνη ασφαλείας, ενώ μόλις επιβεβαιωθεί ο αφοπλισμός των ομάδων στις ζώνες αυτές, θα ξεκινήσουν διεθνώς υποστηριζόμενες προσπάθειες ανασυγκρότησης και οι εκτοπισμένοι πολίτες θα μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια.
Στη συμφωνία, το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν διατηρεί εδαφικές βλέψεις στον Λίβανο, ενώ υπογραμμίζει ότι οι στρατιωτικές του ενέργειες στη χώρα ήταν αποκλειστικά απάντηση σε επιθέσεις και απειλές μη κρατικών οπλισμένων ομάδων, κυρίως της Χεζμπολλάχ. Ο Λίβανος, από την πλευρά του, δεσμεύεται να αποκαταστήσει το κρατικό μονοπώλιο στη χρήση βίας και να επιτύχει πλήρη, επαληθευμένο αφοπλισμό όλων των μη κρατικών οπλισμένων ομάδων σε ολόκληρη την επικράτειά του. Παρά τη συμφωνία, ωστόσο, η ίδια η συνθήκη δεν αποτελεί πλήρη ειρηνευτική συμφωνία, αλλά πλαίσιο για περαιτέρω διμερείς διαπραγματεύσεις υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.
Η αντίδραση της φον ντερ Λάιεν
Σε ανάρτησή της στο X, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαιρέτισε τη συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο, περιγράφοντάς την ως κρίσιμο βήμα μακριά από την κλιμάκωση, καθώς —όπως σημείωσε— δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή όσο ο Λίβανος βρίσκεται «στις φλόγες». Ευχαρίστησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον ρόλο τους στη διαμεσολάβηση, επισημαίνοντας ότι τα κρίσιμα επόμενα βήματα είναι ο αφοπλισμός των μη κρατικών ομάδων και η διαφύλαξη της λιβανικής κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας. Δήλωσε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να στηρίξει αυτή τη διαδρομή προς μακροπρόθεσμη περιφερειακή σταθερότητα, μεταξύ άλλων με τη συνεχιζόμενη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ για τους εκτοπισμένους.
Το ποσό αυτό εντάσσεται σε ευρύτερο πρόγραμμα ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ προς τον Λίβανο, που στόχο έχει την παροχή επείγουσας υγειονομικής περίθαλψης, βασικής στήριξης σε οικογένειες που έχουν χάσει τα πάντα, υπηρεσιών προστασίας, στέγασης και εκπαίδευσης για παιδιά που έχουν χάσει την πρόσβαση στο σχολείο. Οι ανάγκες στη χώρα παραμένουν τεράστιες: πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονταν ανθρωπιστική βοήθεια στον Λίβανο ήδη πριν την κλιμάκωση της κρίσης, ενώ ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις τον Μάρτιο του 2026 εκτόπισαν πάνω από 800.000 ανθρώπους.
Η αντίδραση στο Λίβανο — οχι ομόφωνη αποδοχή
Παρά τον διεθνή ενθουσιασμό, η συμφωνία δεν έχει την αποδοχή όλων των πλευρών εντός του Λιβάνου. Λίγες ώρες μετά την υπογραφή, υποστηρικτές της Χεζμπολλάχ βγήκαν στους δρόμους της Βηρυτού για να διαμαρτυρηθούν κατά της συμφωνίας. Ο ηγέτης της οργάνωσης, Naim Qassem, δήλωσε ότι το Ισραήλ πρέπει να αποχωρήσει «ανεπιφύλακτα» από τον Λίβανο, ενώ βουλευτής της Χεζμπολλάχ προειδοποίησε ότι το λιβανικό κράτος δεν μπορεί να επιβάλει τη συμφωνία παρά μόνο μέσα από «εμφύλιο πόλεμο». Αναλυτές στο Al Jazeera σημειώνουν ότι το σχέδιο αφοπλισμού πριν από κάθε ισραηλινή αποχώρηση αναμένεται να αντιμετωπίσει σκληρή αντίσταση από τη Χεζμπολλάχ, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι, όπως ο υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich, έχουν ήδη υπονοήσει ότι το Ισραήλ θα παραμείνει στον Λίβανο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Γιατί έχει σημασία
Η συμφωνία έρχεται έπειτα από μήνες σύγκρουσης ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολλάχ, με το Ισραήλ να εξακολουθεί να κατέχει περίπου το ένα πέμπτο του λιβανικού εδάφους. Η ευρωπαϊκή στήριξη, όπως τη διατύπωσε η φον ντερ Λάιεν, στέλνει το μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να διαδραματίσει ρόλο στη σταθεροποίηση του Λιβάνου μεταπολεμικά, σε μια περιοχή όπου η ανθρωπιστική κρίση παραμένει βαθιά, ανεξάρτητα από την πολιτική και στρατιωτική εξέλιξη της συμφωνίας τις επόμενες εβδομάδες.