Ο Λούλα και ο Φλάβιο Μπολσονάρο αναμετρώνται σήμερα στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να καταγράφουν οριακές διαφορές. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει την πολιτική κατεύθυνση της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής.
Τέσσερα χρόνια μετά την οριακή νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2022, ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα βρίσκεται ξανά απέναντι σε έναν Μπολσονάρο. Αυτή τη φορά, όμως, αντίπαλός του δεν είναι ο Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος καταδικάστηκε σε 27 χρόνια και τρεις μήνες φυλάκισης για συνωμοσία με στόχο την ανατροπή της δημοκρατικής τάξης μέσω πραξικοπήματος, αλλά ο μεγαλύτερος γιος του, ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρο.
Ο Βραζιλιάνος πολιτικός αναλυτής Ολίβερ Στουένκελ έχει εξετάσει την αναμέτρηση ως μια έμμεση επανάληψη της πολιτικής αντιπαράθεσης του 2022. Για σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος, η επιλογή δεν αφορά μόνο τις προγραμματικές θέσεις των δύο υποψηφίων, αλλά και τη στάση απέναντι στον Λούλα και στην πολιτική κληρονομιά της οικογένειας Μπολσονάρο.
Η ημέρα της κάλπης
Περίπου 158,7 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι έχουν δικαίωμα ψήφου στον δεύτερο γύρο. Οι κάλπες άνοιξαν στις 8:00 και κλείνουν στις 17:00 ώρα Μπραζίλιας, δηλαδή στις 22:00 ώρα Ελλάδας. Χάρη στο ηλεκτρονικό σύστημα ψηφοφορίας, η καταμέτρηση αναμένεται να προχωρήσει γρήγορα μετά το κλείσιμο των καλπών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ανώτατου Εκλογικού Δικαστηρίου (TSE), 918.876 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι σε 134 χώρες έχουν δικαίωμα συμμετοχής από το εξωτερικό, καταγράφοντας ιστορικά υψηλό αριθμό Βραζιλιάνων εκλογέων εκτός της χώρας.
Η έκπληξη του πρώτου γύρου
Στις 4 Οκτωβρίου, πριν από τον πρώτο γύρο, αρκετές δημοσκοπήσεις έδιναν προβάδισμα στον Λούλα. Η τελική εκλογική αναμέτρηση, ωστόσο, ανέδειξε πρώτο τον Φλάβιο Μπολσονάρο.
Με σχεδόν το σύνολο των ψήφων καταμετρημένο, ο Μπολσονάρο συγκέντρωσε 47,03% των έγκυρων ψήφων, έναντι 45,16% του Λούλα, αποκτώντας προβάδισμα περίπου 2,2 εκατομμυρίων ψήφων.
Το αποτέλεσμα διαμόρφωσε διαφορετικές συνθήκες για τον δεύτερο γύρο, καθώς ο εν ενεργεία πρόεδρος καλείται να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από την παραδοσιακή εκλογική του βάση.
Εάν ο Λούλα επικρατήσει, θα εξασφαλίσει μια πρωτοφανή τέταρτη προεδρική θητεία. Η έκβαση της αναμέτρησης έχει ιδιαίτερη σημασία και για τον Μπολσονάρο, ο οποίος επιχειρεί να μετατρέψει το προβάδισμα του πρώτου γύρου σε τελική εκλογική νίκη.
Δημοσκοπήσεις: διαφορά μέσα στο περιθώριο λάθους
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια εξαιρετικά αμφίρροπη αναμέτρηση, με τις διαφορές να βρίσκονται εντός ή κοντά στα περιθώρια στατιστικού σφάλματος.
Στην τελευταία μέτρηση της Datafolha, που πραγματοποιήθηκε στις 23 και 24 Οκτωβρίου, τα ποσοστά των δύο υποψηφίων ήταν 48% για τον Φλάβιο Μπολσονάρο και 47% για τον Λούλα στις συνολικές προτιμήσεις. Όταν υπολογίζονται μόνο οι έγκυρες ψήφοι, η εικόνα διαμορφώνεται σε 51% έναντι 49%, αντίστοιχα.
Οι υπόλοιπες τελικές μετρήσεις που δημοσιοποίησε το Reuters κατέγραψαν:
- Quaest: Μπολσονάρο 46%, Λούλα 45% στις συνολικές προτιμήσεις.
- AtlasIntel: Μπολσονάρο 49,9%, Λούλα 48,4%.
- CNT/MDA: Μπολσονάρο 46,3%, Λούλα 45%.
Τα ποσοστά αφορούν διαφορετικές δημοσκοπήσεις και δεν αποτελούν πρόβλεψη του τελικού αποτελέσματος. Οι μετρήσεις καταγράφουν τη στάση των ψηφοφόρων τη στιγμή διεξαγωγής τους, ενώ η συμμετοχή και η αποχή μπορούν επίσης να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Δύο αντίθετες πολιτικές προσεγγίσεις
Ο Λούλα, ηγέτης του Κόμματος των Εργαζομένων, κυβέρνησε τη Βραζιλία από το 2003 έως το 2010 και επέστρεψε στην εξουσία μετά τη νίκη του στις εκλογές του 2022. Κατά την πρώτη περίοδο διακυβέρνησής του, η χώρα κατέγραψε σημαντική μείωση της φτώχειας, με δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους να βελτιώνουν το βιοτικό τους επίπεδο.
Το 2018 φυλακίστηκε στο πλαίσιο υποθέσεων διαφθοράς, αλλά οι καταδίκες του ακυρώθηκαν το 2021, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή του στην πολιτική και την υποψηφιότητά του το 2022.
Στη σημερινή εκλογική αναμέτρηση προβάλλει τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, τη βιομηχανική ανάπτυξη και την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας. Έχει επίσης επικρίνει τους αμερικανικούς δασμούς που επιβλήθηκαν σε βραζιλιάνικα προϊόντα από την κυβέρνηση Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τους πολιτική παρέμβαση.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γερουσιαστής και υποψήφιος του Φιλελεύθερου Κόμματος, δίνει έμφαση στην ασφάλεια και στην αυστηρότερη αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Έχει προτείνει την αντιμετώπιση εγκληματικών οργανώσεων με μέτρα που παραπέμπουν στο πλαίσιο καταπολέμησης της ναρκοτρομοκρατίας, καθώς και τη δημιουργία φυλακών υψίστης ασφαλείας κατά το πρότυπο του Ελ Σαλβαδόρ.
Στην οικονομία, προβάλλει τη μείωση του πληθωρισμού και των δημόσιων δαπανών, καθώς και τον περιορισμό του δημόσιου χρέους. Έχει, επίσης, δηλώσει ότι θα επιδιώξει αμνηστία ή χάρη για τον πατέρα του και για πρόσωπα που καταδικάστηκαν για τα γεγονότα της 8ης Ιανουαρίου 2023.
Και οι δύο πολιτικές πλευρές έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με υποθέσεις που έχουν προκαλέσει δημόσια αντιπαράθεση. Δημοσιεύματα έχουν αναφερθεί σε έρευνες και καταγγελίες που αφορούν πρόσωπα από το περιβάλλον του Φλάβιο Μπολσονάρο, καθώς και τον γιο του Λούλα. Οι υποθέσεις αυτές πρέπει να διακρίνονται από αποδεδειγμένες δικαστικά πράξεις και δεν συνιστούν από μόνες τους τεκμήριο ενοχής.
Τι απασχολεί τους ψηφοφόρους
Η ασφάλεια, η διαφθορά και η οικονομία βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των Βραζιλιάνων ψηφοφόρων. Σε δημοσκόπηση Quaest/Pax τον Σεπτέμβριο, το 28% ανέφερε τη βία ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας, πριν από τη διαφθορά και την οικονομική κατάσταση.
Το κόστος ζωής παραμένει, επίσης, βασική ανησυχία, καθώς αρκετά νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πιέσεις στα εισοδήματά τους. Παράλληλα, η έντονη πόλωση αντανακλάται στα υψηλά ποσοστά απόρριψης και των δύο υποψηφίων.
Η εκλογική αναμέτρηση δεν αφορά, επομένως, μόνο τις προγραμματικές διαφορές, αλλά και τη δυνατότητα κάθε υποψηφίου να προσελκύσει αναποφάσιστους και ψηφοφόρους που δεν συμμετείχαν στον πρώτο γύρο.
Ο κόσμος κοιτάζει τη Μπραζίλια
Η έκβαση των εκλογών έχει σημασία και πέρα από τα σύνορα της Βραζιλίας. Η χώρα αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο εμπόριο, στην περιφερειακή διπλωματία και στις διεθνείς οικονομικές συνεργασίες.
Ο Λούλα έχει ενισχύσει τις σχέσεις της Βραζιλίας με την Κίνα και τους BRICS, ενώ ο Φλάβιο Μπολσονάρο έχει εκφράσει την πρόθεσή του να επιδιώξει στενότερους δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να επανεξετάσει ορισμένες πτυχές της συμμετοχής της χώρας στους BRICS.
Ωστόσο, οποιαδήποτε κυβέρνηση θα χρειαστεί να διαχειριστεί τις ισχυρές οικονομικές σχέσεις της Βραζιλίας τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Κίνα, δύο από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της.
Η σκιά του Ιανουαρίου του 2023
Οι σημερινές εκλογές είναι οι πρώτες προεδρικές μετά την εισβολή υποστηρικτών του Ζαΐρ Μπολσονάρο στα κυβερνητικά κτίρια της Μπραζίλια, στις 8 Ιανουαρίου 2023, με στόχο να αμφισβητηθεί η μεταβίβαση της εξουσίας στον Λούλα.
Το γεγονός εξακολουθεί να βαραίνει την πολιτική ζωή της χώρας, ενώ η καταδίκη του πρώην προέδρου έχει εντείνει την αντιπαράθεση ανάμεσα στους υποστηρικτές και στους αντιπάλους του.
Πέρα από το ποιος θα επικρατήσει, ιδιαίτερη σημασία έχει η αποδοχή του εκλογικού αποτελέσματος και από τις δύο πλευρές, σε μια αναμέτρηση που οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν να κρίνεται με μικρές διαφορές.
Η Βραζιλία βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη πολιτική απόφαση, με τις επιλογές των ψηφοφόρων να καθορίζουν την επόμενη προεδρική θητεία και την κατεύθυνση της χώρας στην εσωτερική και διεθνή πολιτική σκηνή.
