Ένα ζεματισμένο χέρι από τη χύτρα, μια πιτσιλιά από το τηγάνι, ένα καυτό ρόφημα που χύθηκε: τα εγκαύματα στο σπίτι είναι συχνά, και οι αντιδράσεις της στιγμής, ο πάγος, το βούτυρο, η οδοντόκρεμα, πολλές φορές κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό. Οι οδηγίες τριών βρετανικών οργανισμών, της υγειονομικής υπηρεσίας NHS, του Βρετανικού Ερυθρού Σταυρού και της St John Ambulance, συμφωνούν στα βασικά. Το κείμενο αυτό τις παραθέτει ως πληροφόρηση και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή.
Το πρώτο βήμα: δροσερό τρεχούμενο νερό για 20 λεπτά
Και οι τρεις οργανισμοί συστήνουν να κρατηθεί το έγκαυμα ή το ζεμάτισμα κάτω από δροσερό τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 20 λεπτά, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Το NHS προσθέτει ότι η ψύξη βοηθά αν γίνει εντός τριών ωρών. Σύμφωνα με τον Ερυθρό Σταυρό, η ψύξη μειώνει τον πόνο, το πρήξιμο και τον κίνδυνο ουλής, ενώ η St John Ambulance αναφέρει «τουλάχιστον 20 λεπτά ή μέχρι να υποχωρήσει ο πόνος».
Αν δεν υπάρχει τρεχούμενο νερό, το NHS προτείνει δροσερό εμφιαλωμένο νερό ή βρεγμένη πετσέτα. Ο Ερυθρός Σταυρός αναφέρει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και γάλα, αναψυκτικό ή μπίρα. Στο ντους, το κρύο νερό με χαμηλή πίεση πρέπει να κατευθύνεται στο έγκαυμα και όχι σε ολόκληρο το σώμα, γιατί ένα κρύο ντους ή μπάνιο ολόκληρου του σώματος μπορεί να προκαλέσει υποθερμία.
Μετά την ψύξη
Ρούχα ή κοσμήματα κοντά στην περιοχή αφαιρούνται, εκτός αν έχουν κολλήσει πάνω στο έγκαυμα. Μετά την ψύξη το NHS συστήνει να τοποθετηθεί διάφανη μεμβράνη τροφίμων χωρίς να τυλιχτεί γύρω από το σημείο, και η St John Ambulance εξηγεί ότι πρέπει να μένει χώρος για να πρηστεί η περιοχή. Σε χέρι ή πόδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα καθαρό πλαστικό σακουλάκι.
Τι δεν κάνουμε
- Πάγο. Ο Ερυθρός Σταυρός και η St John Ambulance τον αποκλείουν· χρησιμοποιείται νερό.
- Κρέμες, λάδια, βούτυρο ή οδοντόκρεμα. Σύμφωνα με τον Ερυθρό Σταυρό, τα λιπαρά κρατούν τη θερμότητα και μπορεί να προκαλέσουν επιπλέον πόνο και βλάβη όταν πρέπει να αφαιρεθούν στο νοσοκομείο.
- Αυτοκόλλητα επιθέματα ή επίδεσμοι. Μπορεί να κολλήσουν στο δέρμα.
- Σπάσιμο των φουσκαλών. Μπορεί να προκαλέσει μόλυνση.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Το NHS συστήνει επείγουσα βοήθεια αν το έγκαυμα είναι πολύ μεγάλο ή βαθύ, βρίσκεται στο πρόσωπο, στα γεννητικά όργανα ή στα οπίσθια, ή προκλήθηκε από οξύ, χημική ουσία ή ηλεκτρισμό. Για παιδί κάτω των πέντε ετών συστήνει να ζητείται ιατρική συμβουλή. Ο Ερυθρός Σταυρός συστήνει να ζητείται πάντα ιατρική συμβουλή όταν πρόκειται για βρέφος ή παιδί, αφού πρώτα γίνει η ψύξη για τουλάχιστον 20 λεπτά, και άμεση συμβουλή όταν ένας ενήλικας έχει κάψει το πρόσωπο ή τα γεννητικά όργανα. Στην Ελλάδα ο ενιαίος αριθμός έκτακτης ανάγκης είναι το 112.
Σύμφωνα με το NHS, τα μικρά εγκαύματα συχνά αντιμετωπίζονται στο σπίτι και επουλώνονται σε περίπου δύο εβδομάδες. Οι οδηγίες που παρατίθενται προέρχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο και δεν έχουμε διασταυρώσει επίσημες ελληνικές συστάσεις.