Στο προαύλιο του αρχηγείου της CIA στο Λάνγκλι της Βιρτζίνια υπάρχει από το 1990 ένα γλυπτό που μοιάζει με μεγάλο κυματιστό κομμάτι χαλκού, τρυπημένο με γράμματα. Λέγεται Kryptos και κρύβει τέσσερα κρυπτογραφημένα μηνύματα. Τα τρία πρώτα έχουν λυθεί εδώ και χρόνια. Το τέταρτο, που ονομάζεται K4, δεν έχει λυθεί δημόσια, απ’ όσο γνωρίζουμε.
Το γλυπτό και ο δημιουργός του
Το έργο φιλοτέχνησε ο Αμερικανός καλλιτέχνης Τζιμ Σάνμπορν και εγκαινιάστηκε στις 3 Νοεμβρίου 1990 στο κτίριο George Bush Center for Intelligence. Τα μηνύματα χωρίζονται σε τέσσερα τμήματα, τα K1, K2, K3 και K4. Το K4 αποτελείται από 97 χαρακτήρες.
Οι λύσεις των τριών πρώτων
Τα τρία πρώτα τμήματα λύθηκαν από ανθρώπους με πρόσβαση σε κρατικούς πόρους, όπως έγινε γνωστό αργότερα: ομάδα της NSA το 1992 και ο αναλυτής της CIA Ντέιβιντ Στάιν το 1998. Η δημόσια λύση ήρθε το 1999, όταν ο πληροφορικός Τζιμ Γκίλογκλι ανακοίνωσε ότι τα είχε σπάσει με υπολογιστή. Το K4 αντιστάθηκε σε όλους.
Οι υποδείξεις του καλλιτέχνη
Επειδή το πρόβλημα έμενε άλυτο, ο Σάνμπορν έδωσε με τα χρόνια μερικές υποδείξεις. Το 2010 αποκάλυψε ότι οι χαρακτήρες «NYPVTT» στο κρυπτογραφημένο κείμενο αντιστοιχούν στη λέξη «BERLIN». Το 2014 ανακοίνωσε ότι οι «MZFPK» αντιστοιχούν στη λέξη «CLOCK», με αναφορά στο Παγκόσμιο Ρολόι του Βερολίνου. Το 2020 πρόσθεσε ότι υπάρχει στο κείμενο η λέξη «NORTHEAST». Ο ίδιος έχει επιβεβαιώσει ότι υπάρχει και πέμπτο μήνυμα, το K5, που θα αποκαλυφθεί όταν λυθεί το K4.
Η δημοπρασία του 2025
Τον Νοέμβριο του 2025 ο Σάνμπορν πούλησε το προσωπικό του αρχείο, με κωδικοποιημένα στοιχεία του K4, στον οίκο RR Auction. Στις 20 Νοεμβρίου το αρχείο πουλήθηκε σε ανώνυμο αγοραστή για 962.500 δολάρια. Περιελάμβανε το χειρόγραφο καθαρό κείμενο του K4, το αρχικό σύστημα κωδικοποίησης, ανέκδοτα υλικά του 1988 που αποκαλούνται K5, πίνακες κρυπτογράφησης και το πάσο εισόδου του Σάνμπορν στη CIA, ενώ ο αγοραστής πήρε και μια ιδιωτική συνάντηση με τον καλλιτέχνη. Ο οίκος δεν ανέφερε ότι η λύση έγινε δημόσια.
Το γεγονός αυτό δεν έκλεισε το μυστήριο στο ευρύ κοινό. Το κείμενο του K4 έχει πλέον ανακτηθεί, ενώ το αρχείο του Σάνμπορν που περιείχε το κείμενο και το σύστημα κωδικοποίησης που χρησιμοποιήθηκε πουλήθηκε σε ανώνυμο αγοραστή. Ωστόσο, η μέθοδος αποκρυπτογράφησης και το κλειδί δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Έτσι, για το κοινό και όσους προσπαθούν να λύσουν το K4 ανεξάρτητα, το μυστήριο παραμένει. Το Kryptos εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο διάσημα άλυτα κρυπτογραφικά μυστήρια.
