Αθήνα, 22 Μαρτίου 2026 – Μια απλή, αλλά μυστηριώδης χειροπαλάμη (hand stencil) σε σπήλαιο της Ινδονησίας ανακηρύχθηκε το παλαιότερο γνωστό έργο τέχνης που έχει χρονολογηθεί με ακρίβεια, με ηλικία τουλάχιστον 67.800 ετών. Η ανακάλυψη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature (21 Ιανουαρίου 2026), ξεπερνά κατά περίπου 1.100 χρόνια το προηγούμενο ρεκόρ (χειροπαλάμη από Ισπανία, αποδομένη σε Νεάντερταλ) και κατά 15.000+ χρόνια παλαιότερες χρονολογίες από την ίδια περιοχή της Σουλαουέζι.
Η ομάδα διεθνών ερευνητών – με επικεφαλής το Griffith University (Αυστραλία), την εθνική υπηρεσία έρευνας της Ινδονησίας BRIN και το Southern Cross University – εντόπισε τη χειροπαλάμη στο σπήλαιο Liang Metanduno στο νησί Muna (νοτιοανατολική Σουλαουέζι). Η εικόνα είναι ένα μερικό αποτύπωμα χεριού, με τα δάχτυλα σκόπιμα στενευμένα (claw-like εμφάνιση), πιθανώς με επιπλέον χρώμα ή κίνηση κατά την εφαρμογή – μια τεχνική μοναδική στη Σουλαουέζι.
Πώς χρονολογήθηκε;
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ουρανιοσειριακή χρονολόγηση (laser-ablation U-series) σε λεπτά στρώματα ασβεστίτη (calcite) που σχηματίστηκαν πάνω από την εικόνα. Το παλαιότερο στρώμα δίνει ελάχιστη ηλικία 71.600 ± 3.800 ετών, άρα η χειροπαλάμη είναι τουλάχιστον 67.800 ετών. Η τέχνη στο σπήλαιο συνεχίστηκε για τουλάχιστον 35.000 χρόνια (μέχρι ~20.000 χρόνια πριν).
Ο καθηγητής Maxime Aubert (Griffith University) δήλωσε: «Η Σουλαουέζι φιλοξένησε μία από τις πλουσιότερες και μακροβιότερες καλλιτεχνικές κουλτούρες στον κόσμο, με ρίζες στην αρχαιότερη ιστορία κατοίκησης του νησιού πριν από τουλάχιστον 67.800 χρόνια.»
Ο καθηγητής Adam Brumm πρόσθεσε ότι η τροποποίηση σε «νύχια» μπορεί να συμβολίζει σύνδεση ανθρώπου-ζώου, όπως φαίνεται σε άλλα πρώιμα έργα της περιοχής (π.χ. υβριδικά ανθρωποζωικά σχήματα).
Σημασία για την ανθρώπινη μετανάστευση
Η ανακάλυψη ενισχύει την μακρά χρονολογία άφιξης ανθρώπων στην Sahul (αρχαία ήπειρος που ένωνε Αυστραλία, Νέα Γουινέα, Τασμανία) πριν από τουλάχιστον 65.000 χρόνια. Οι δημιουργοί της τέχνης πιθανότατα ανήκαν στους προγόνους των Ιθαγενών Αυστραλών, που έφτασαν μέσω βόρειας διαδρομής (Σουλαουέζι → Νησιά Μπαλί → Νέα Γουινέα) με θαλάσσια ταξίδια.
Ο Δρ Adhi Agus Oktaviana (BRIN) τόνισε: «Αυτή η ανακάλυψη υποστηρίζει ισχυρά ότι οι πρόγονοι των Πρώτων Αυστραλών βρίσκονταν στη Sahul πριν από 65.000 χρόνια.»
Ο καθηγητής Renaud Joannes-Boyau (Southern Cross University) πρόσθεσε ότι η περιοχή μεταξύ Σουλαουέζι και δυτικής Νέας Γουινέας παραμένει ελάχιστα εξερευνημένη αρχαιολογικά.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Australian Research Council, Google Arts & Culture και National Geographic Society, και εντάσσεται σε μεγαλύτερα προγράμματα για την κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης και προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ανακάλυψη ξαναγράφει την ιστορία της ανθρώπινης δημιουργικότητας: η συμβολική σκέψη και η τέχνη υπήρχαν πολύ νωρίτερα και πιο ανατολικά από ό,τι πιστεύαμε, πολύ πριν την Ευρώπη.
