Σημαντικές αποκλίσεις ανά χώρα και φύλο – Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις ηλικίες 15-29 ετών
Περίπου ένας στους τέσσερις νέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδυάζει εργασία και σπουδές, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2024. Ωστόσο, η εικόνα παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις τόσο μεταξύ των κρατών-μελών όσο και ανάμεσα στα φύλα.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στις χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης νέων κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης. Για τις ηλικίες 15 έως 29 ετών, η εργασία παράλληλα με τις σπουδές αποτελεί μάλλον εξαίρεση, γεγονός που διαφοροποιεί έντονα τη χώρα από τα πρότυπα που επικρατούν στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, όπου η σταδιακή ένταξη στην αγορά εργασίας θεωρείται δεδομένη.
Η συνολική εικόνα στην ΕΕ
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 25,4% των νέων ηλικίας 15-29 ετών εργάζονταν το 2024 ενώ συμμετείχαν στην τυπική εκπαίδευση. Το 71,4% παρέμενε εκτός εργατικού δυναμικού, ενώ το 3,2% δηλωνόταν ως άνεργο, είτε αναζητώντας ενεργά εργασία είτε διαθέσιμο να εργαστεί.
Τα υψηλότερα ποσοστά νέων που εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους καταγράφηκαν στην Ολλανδία (74,3%), τη Δανία (56,4%) και τη Γερμανία (45,8%). Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στη Ρουμανία (2,4%), την Ελλάδα (6,0%) και την Κροατία (6,4%).
Όσον αφορά την ανεργία μεταξύ των νέων που σπουδάζουν, τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίστηκαν στη Σουηδία (14,1%), τη Φινλανδία (10,0%) και τη Δανία (9,6%). Στον αντίποδα, χώρες όπως η Ρουμανία, η Κροατία, η Τσεχία και η Ουγγαρία κατέγραψαν ποσοστά κάτω του 1%.
Διαφορές ανά φύλο και ηλικιακή ομάδα
Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι γυναίκες συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό στην τυπική εκπαίδευση σε σχέση με τους άνδρες. Παράλληλα, όταν δεν φοιτούν, εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης και υψηλότερα ποσοστά οικονομικής αδράνειας.
Στις ηλικίες 15-19 ετών, η συντριπτική πλειονότητα των νέων παραμένει εκτός εργατικού δυναμικού: 74,4% των γυναικών και 70,4% των ανδρών. Στην ηλικιακή ομάδα 20-24 ετών, τα ποσοστά αυτά μειώνονται, με το 30,9% των γυναικών και το 24,8% των ανδρών να μην εργάζονται ούτε να αναζητούν εργασία.
Σε αυτή την ομάδα, το ποσοστό όσων εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους διαμορφώνεται στο 19,6% για τις γυναίκες και στο 17,0% για τους άνδρες.
Στις ηλικίες 25-29 ετών, η απασχόληση αυξάνεται σημαντικά, φτάνοντας το 62,0% για τις γυναίκες και το 71,9% για τους άνδρες, με τις γυναίκες να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά εκτός εργατικού δυναμικού.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα
Στην Ελλάδα, η περιορισμένη απασχόληση νέων κατά τη διάρκεια των σπουδών δεν συνδέεται μόνο με κοινωνικούς ή οικονομικούς παράγοντες, αλλά και με το αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για την εργασία ανηλίκων, όπως επίσης και με το γεγονός ότι η πλειοψηφία των παιδιών εισερχεται σε ΑΕΙ και τα παρακολουθεί ώστε να μην μπορεί να εργαστεί. Ο νόμος περί διαγραφών είναι μάλλον βέβαιο ότι θα αποτρέψει περισσότερο την εργασία των φοιτητών.
Μόλις το 6% των νέων ηλικίας 15-29 ετών στη χώρα συνδυάζει εργασία και εκπαίδευση, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 25%. Σε αντίθεση με χώρες όπως η Ολλανδία, η Δανία και η Γερμανία, στην Ελλάδα πάνω από εννέα στους δέκα νέους παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας όσο φοιτούν.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη χαλαρή διασύνδεση μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης, καθώς δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς η μερική και ευέλικτη εργασία για μαθητές και φοιτητές.
Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, η εργασία επιτρέπεται στην Ελλάδα μόνο μετά τη συμπλήρωση του 15ου έτους, με αυστηρούς περιορισμούς για την προστασία των ανηλίκων από επικίνδυνες ή επιβαρυντικές εργασίες. Για τις ηλικίες 15-16 ετών, το ανώτατο όριο εργασίας είναι 6 ώρες ημερησίως και 30 ώρες εβδομαδιαίως, ενώ για τις ηλικίες 17-18 ετών φτάνει τις 8 ώρες ημερησίως και τις 40 ώρες εβδομαδιαίως, χωρίς δυνατότητα υπερωριακής απασχόλησης.