Στις 8 Ιανουαρίου 2026, ο Elon Musk αναζωπύρωσε μια μακροχρόνια διαμάχη με τη Νότια Αφρική, δημοσιεύοντας στο X (πρώην Twitter) ότι η εταιρεία του Starlink δεν μπορεί να λάβει άδεια παρόχου internet στη χώρα μόνο και μόνο επειδή δεν είναι Μαύρος. Η ανάρτηση, που παραθέτει βίντεο από συνέντευξή του στο Qatar Economic Forum του 2025, συνοδεύεται από το σχόλιο: «This is not ok» (Αυτό δεν είναι εντάξει).
Η δήλωση αναφέρεται στους νόμους Broad-Based Black Economic Empowerment (B-BBEE), που απαιτούν από ξένες εταιρείες τηλεπικοινωνιών να μεταβιβάσουν τουλάχιστον 30% των μετοχών τους σε ιστορικά μειονεκτούντες (κυρίως Μαύρους) πολίτες, ώστε να λάβουν άδεια λειτουργίας. Ο Musk, γεννημένος στη Νότια Αφρική το 1971, έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει αυτούς τους νόμους «ρατσιστικούς» και «ντροπή για την κληρονομιά του Nelson Mandela».
Το Ιστορικό της Διαμάχης
Η κόντρα ξεκίνησε πριν από χρόνια: Η Starlink δεν έχει ακόμα υποβάλει επίσημη αίτηση άδειας στην Independent Communications Authority of South Africa (ICASA), όπως επιβεβαιώνουν οι αρχές από το 2025. Η εταιρεία αρνείται να αποδεχτεί το 30% μεταβίβασης μετοχών, λόγω της παγκόσμιας πολιτικής της SpaceX για 100% ιδιοκτησία θυγατρικών. Αντίθετα, προτείνει εναλλακτικές λύσεις, όπως Equity Equivalent Investment Programs (EEIPs): επενδύσεις σε τοπική ανάπτυξη, δεξιότητες και υποδομές, χωρίς πώληση μετοχών.
Στα τέλη του 2025, ο Υπουργός Επικοινωνιών Solly Malatsi εξέδωσε οδηγία προς την ICASA να ευθυγραμμίσει τους κανονισμούς με τον κώδικα ICT Sector Code, επιτρέποντας τέτοιες εναλλακτικές. Η οδηγία υποστηρίχθηκε από το 90% των συμμετεχόντων σε δημόσια διαβούλευση, και η Starlink δεσμεύτηκε να επενδύσει R500 εκατομμύρια (περίπου 27-30 εκατ. δολάρια) για δωρεάν internet σε 5.000 αγροτικά σχολεία, ωφελώντας πάνω από 2,4 εκατομμύρια μαθητές.
Παρά τις εξελίξεις, η ICASA δεν έχει ακόμα εφαρμόσει πλήρως την οδηγία, και η Starlink παραμένει μη διαθέσιμη επίσημα στη Νότια Αφρική – μία από τις ελάχιστες χώρες της ηπείρου όπου δεν λειτουργεί, ενώ είναι ενεργή σε πάνω από 24 άλλες αφρικανικές χώρες.
Η Αντίδραση και οι Συνέπειες
Η δήλωση του Musk προκάλεσε έντονες αντιδράσεις: Από τη μία, υποστηρικτές βλέπουν στους νόμους B-BBEE «αντιστροφή ρατσισμού» και εμπόδιο σε ξένες επενδύσεις. Από την άλλη, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και κριτικοί τονίζουν ότι οι νόμοι αποσκοπούν στην αποκατάσταση των ανισοτήτων της εποχής του απαρτχάιντ, και ότι η Starlink είναι ευπρόσδεκτη αν συμμορφωθεί – η φυλή του ιδρυτή δεν παίζει ρόλο.
Η εταιρεία επανέλαβε ότι δεν ζητά ειδική μεταχείριση και θα λειτουργήσει «πλήρως συμμορφούμενη» με B-BBEE μόλις αδειοδοτηθεί. Ωστόσο, η πολιτική ένταση συνεχίζεται, με κοινοβουλευτικές επιτροπές να ζητούν απόσυρση της οδηγίας Malatsi, θεωρώντας ότι υπονομεύει την εθνική πολιτική μετασχηματισμού.
Η υπόθεση δείχνει τη σύγκρουση μεταξύ παγκόσμιων τεχνολογικών κολοσσών και εθνικών πολιτικών οικονομικής δικαιοσύνης. Η Starlink θα μπορούσε να φέρει υψηλής ταχύτητας internet σε απομακρυσμένες περιοχές, αλλά μόνο αν βρεθεί κοινός τόπος μεταξύ καινοτομίας και ιστορικής αποκατάστασης. Μέχρι τότε, πολλοί Νοτιοαφρικάνοι συνεχίζουν να χρησιμοποιούν «γκρίζες» λύσεις (roaming από γειτονικές χώρες), ενώ η επίσημη άφιξη παραμένει στον αέρα.