Τι είναι το airplane ear
Το «airplane ear» —ιατρικά γνωστό ως βαρότραυμα του αυτιού, βαροτίτιδα ή αεροτίτιδα— είναι η καταπόνηση που δέχεται το τύμπανο όταν η πίεση του αέρα στο μέσο ους δεν συμβαδίζει με την πίεση του περιβάλλοντος. Συμβαίνει συνηθέστερα κατά την ανάβαση ενός αεροσκάφους μετά την απογείωση ή κατά την κάθοδό του πριν την προσγείωση, όταν η ατμοσφαιρική πίεση αλλάζει ταχύτατα.
Ο μηχανισμός: γιατί συμβαίνει
Το μέσο ους συνδέεται με το πίσω μέρος του λαιμού μέσω ενός στενού διαύλου, της ευσταχιανής σάλπιγγας, η οποία είναι υπεύθυνη για την εξισορρόπηση της πίεσης εκατέρωθεν του τυμπάνου. Σε φυσιολογικές συνθήκες, ενέργειες όπως η κατάποση, το χασμουρητό ή η μάσηση ανοίγουν τη σάλπιγγα και επιτρέπουν στον αέρα να εισέλθει ή να εξέλθει από το μέσο ους, εξισορροπώντας την πίεση.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν η αλλαγή πίεσης είναι πιο γρήγορη από όσο μπορεί να αντισταθμίσει η σάλπιγγα — κάτι που συμβαίνει τυπικά κατά την κάθοδο του αεροπλάνου, όπου η εξωτερική πίεση αυξάνεται ραγδαία. Το αποτέλεσμα είναι διαφορά πίεσης εκατέρωθεν του τυμπάνου, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η φυσιολογική κίνησή του.
Συμπτώματα
Το airplane ear μπορεί να εμφανιστεί σε ένα ή και στα δύο αυτιά. Στις ήπιες περιπτώσεις περιλαμβάνει:
- Μέτρια δυσφορία ή πόνο στο αυτί
- Αίσθημα «γεμάτου» ή βουλωμένου αυτιού
- Υπόκωφη ακοή ή ήπια έως μέτρια απώλεια ακοής
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν έντονος πόνος, αυξημένη αίσθηση πίεσης, σημαντική απώλεια ακοής, εμβοές (βούισμα στο αυτί), ζάλη/ίλιγγος, ακόμη και αιμορραγία από το αυτί σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις ρήξης του τυμπάνου.
Παράγοντες κινδύνου
Οποιαδήποτε κατάσταση περιορίζει τη λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας αυξάνει τον κίνδυνο. Στους πιο συχνούς παράγοντες περιλαμβάνονται:
- Στενή ευσταχιανή σάλπιγγα, ιδιαίτερα σε βρέφη και μικρά παιδιά
- Κοινό κρυολόγημα
- Λοίμωξη των παραρρίνιων κόλπων
- Αλλεργική ρινίτιδα
- Λοίμωξη μέσου ωτός (μέση ωτίτιδα)
- Ύπνος κατά την ανάβαση ή κάθοδο, καθώς ο ύπνος εμποδίζει τις φυσικές κινήσεις (κατάποση, χασμουρητό) που εξισορροπούν την πίεση
Το airplane ear δεν προκαλείται αποκλειστικά από πτήσεις. Παρόμοιο βαρότραυμα μπορεί να προκύψει από καταδύσεις, χρήση θαλάμων υπερβαρικού οξυγόνου, έκθεση σε εκρήξεις, καθώς και —σε ηπιότερο βαθμό— από γρήγορη κίνηση σε ασανσέρ ψηλών κτιρίων ή οδήγηση σε ορεινές διαδρομές.
Πρόληψη και αντιμετώπιση
Στις περισσότερες περιπτώσεις, απλές τεχνικές αρκούν για να εξισορροπηθεί η πίεση:
- Κατάποση, χασμουρητό ή μάσηση τσίχλας κατά την ανάβαση και ιδιαίτερα κατά την κάθοδο του αεροπλάνου
- Παραμονή σε εγρήγορση κατά την προσγείωση, ώστε να μπορούν να γίνονται ενεργά αυτές οι κινήσεις
- Θηλασμός ή μπιμπερό για βρέφη κατά την κάθοδο, καθώς η κατάποση βοηθά και σε αυτά
- Ήπιος χειρισμός Valsalva: κλείσιμο της μύτης, κλειστό στόμα και πολύ απαλή προσπάθεια εκπνοής, ώστε να εξισωθεί η πίεση
- Αποφυγή πτήσεων όταν υπάρχει ενεργό κρυολόγημα ή ιγμορίτιδα, όποτε αυτό είναι εφικτό
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το airplane ear υποχωρεί με τον χρόνο και δεν προκαλεί μόνιμες επιπτώσεις.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν η δυσφορία, το αίσθημα πληρότητας ή η υπόκωφη ακοή επιμένουν για περισσότερο από λίγες ημέρες, ή αν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα (έντονος πόνος, σημαντική απώλεια ακοής, ζάλη, αιμορραγία), συνιστάται επίσκεψη σε γιατρό. Πρόσφατες χειρουργικές επεμβάσεις στο έσω ή μέσο ους αποτελούν επίσης λόγο προσοχής πριν από πτήση.