Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη. Ένα από τα πιο έντονα 24ωρα των τελευταίων εβδομάδων καταγράφηκε το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 στη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν, με επίθεση στο Μπαχρέιν, περιστατικά πλήγματος σε δεξαμενόπλοια στο Στενό του Ορμούζ και διαπραγματεύσεις που εξακολουθούν να βρίσκονται σε αδιέξοδο.
Το πλαίσιο: ένας πόλεμος εννέα μηνών
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Η σύγκρουση έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, έχει διαταράξει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, έχει επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας και έχει επεκταθεί σε χώρες ολόκληρης της περιοχής.
Ένα μνημόνιο συνεννόησης που υπογράφηκε τον Ιούνιο δεν εφαρμόστηκε πλήρως, ενώ από τον Ιούλιο οι στρατιωτικές επιθέσεις επαναλαμβάνονται κατά διαστήματα.
Φωτιά στο Μπαχρέιν
Το βράδυ του Σαββάτου, σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) ισχυρίστηκαν ότι επιτέθηκαν σε δύο αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Μπαχρέιν.
Οι αρχές του Μπαχρέιν ανακοίνωσαν διαφορετική εικόνα. Το υπουργείο Εσωτερικών γνωστοποίησε ότι ιρανική επίθεση έπληξε πολιτική βιομηχανική εγκατάσταση, προκαλώντας πυρκαγιά, την οποία προσπαθούσαν να θέσουν υπό έλεγχο οι ομάδες της Πολιτικής Προστασίας. Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, οι ζημιές ήταν υλικές, χωρίς να αναφερθούν θύματα.
Λίγο νωρίτερα είχαν ηχήσει σειρήνες αεροπορικής επιδρομής σε όλο το βασίλειο, ενώ υπήρχαν αναφορές για εισερχόμενους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Μπαχρέιν βρίσκεται στο στόχαστρο. Πέντε ημέρες νωρίτερα, οι IRGC είχαν ισχυριστεί ότι επιτέθηκαν σε αμερικανική βάση στη χώρα, ως αντίποινα για «εχθρικές ενέργειες των ΗΠΑ». Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προειδοποιήσει τους Αμερικανούς πολίτες στο Μπαχρέιν για αυξημένες απειλές από το Ιράν και τους συμμάχους του.
Το Στενό του Ορμούζ σε κόκκινο συναγερμό
Στη θάλασσα, η ένταση κορυφώνεται. Η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO ανακοίνωσε ότι κατέγραψε δύο περιστατικά πλήγματος σε δεξαμενόπλοια, βόρεια και ανατολικά του Χασάμπ, στο Ομάν.
Στην πρώτη αναφορά, δεξαμενόπλοιο φέρεται να χτυπήθηκε στην πρύμνη, ενώ στη δεύτερη αναφέρθηκε πλήγμα στο μηχανοστάσιο. Δεν υπήρξαν αναφορές για τραυματισμούς. Ωστόσο, δεν είχε διευκρινιστεί αν οι δύο αναφορές αφορούσαν δύο διαφορετικά πλοία ή το ίδιο δεξαμενόπλοιο.
Παράλληλα, το ιρανικό ναυτικό ανακοίνωσε ότι δεξαμενόπλοιο πήρε φωτιά αφού χτύπησε σε θαλάσσια νάρκη σε απαγορευμένη ζώνη ανατολικά του Στενού του Ορμούζ. Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ούτε έχει διευκρινιστεί αν συνδέεται με κάποιο από τα περιστατικά που κατέγραψε η UKMTO.
Ο πόλεμος των drones και των ισχυρισμών
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι νέο σύστημα αεράμυνας κατέρριψε ένα αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9 πάνω από το Στενό του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον ιρανικό ισχυρισμό, επρόκειτο για το 58ο drone αυτού του τύπου που καταρρίπτεται από την έναρξη του πολέμου.
Αργότερα, οι IRGC ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν και ένα MQ-1 πάνω από το νησί Κεσμ, χαρακτηρίζοντάς το ως τη 19η κατάρριψη αεροσκάφους αυτού του τύπου. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από αμερικανικής πλευράς.
Για άλλον ισχυρισμό υπήρξε ευθεία διάψευση. Ο ιρανικός στρατός υποστήριξε ότι η αεράμυνά του έπληξε αμερικανικό F-16 πάνω από τον Κόλπο το βράδυ της Παρασκευής, αναγκάζοντάς το να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) διέψευσε την πληροφορία, δηλώνοντας μέσω της πλατφόρμας X ότι «όλα τα αμερικανικά μαχητικά στη Μέση Ανατολή είναι ασφαλή και καταμετρημένα».
Τραμπ: «Πλήρης έλεγχος» και «πραγματική συμφωνία»
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο την Παρασκευή, με τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στο πλευρό του, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» του Στενού του Ορμούζ.
Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο ναυτικός αποκλεισμός από το αμερικανικό ναυτικό έχει επιτρέψει την επίτευξη ρεκόρ στη μεταφορά πετρελαίου μέσω του αμφισβητούμενου περάσματος. Οι αναφορές αυτές αποτελούν δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου και δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της κατάστασης στη ναυσιπλοΐα.
Για τις διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν επιθυμεί συμφωνία, αλλά όχι με όρους που θα μπορούσε να αποδεχθεί ο ίδιος. Οι ΗΠΑ θέλουν «μια πραγματική συμφωνία, όχι μια ψεύτικη», ενώ την προηγούμενη εβδομάδα είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία δεν είναι απαραίτητη.
Το Σάββατο, σε τηλεφωνική συνέντευξή του, επανέλαβε ότι επιδιώκει μια «μόνιμη» συμφωνία, η οποία θα εμποδίζει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Η στάση του παραμένει αντιφατική. Στις αρχές Νοεμβρίου είχε χαρακτηρίσει την επανέναρξη ενός ανοιχτού πολέμου με το Ιράν «εξαιρετικά απίθανη», προειδοποιώντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν ακόμη να πλήξουν τη χώρα, την ώρα που η Ουάσινγκτον επιχειρεί να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη.
Η απάντηση της Τεχεράνης: επτά όροι και σχέδιο 48 ωρών
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επέμεινε ότι οι επτά όροι του Ιράν, οι οποίοι βασίζονται σε πρόταση που είχε παραδοθεί στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο, πρέπει να εφαρμοστούν προτού ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ.
Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων περιλαμβάνονται ο τερματισμός του πολέμου, η άρση των κυρώσεων και η άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα νότια λιμάνια του Ιράν.
Ο Αραγτσί απέκλεισε τη μεταφορά εκτός Ιράν του ουρανίου που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι μια δίκαιη λύση παραμένει εφικτή. Χαρακτήρισε ανεπιθύμητη την κατάσταση «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη», τονίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί συμφωνία που θα εμφανίζει την άλλη πλευρά ως νικήτρια.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η αρχική πρόταση για ένα σχέδιο επτά ημερών σχετικά με το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ έχει τροποποιηθεί σε σχέδιο 48 ωρών. Σύμφωνα με την περιγραφή του, την πρώτη ημέρα θα πρέπει να εκπληρωθούν οι δεσμεύσεις της αμερικανικής πλευράς και τη δεύτερη ημέρα το Ιράν θα προχωρήσει στο άνοιγμα του Στενού, με παράλληλη έναρξη διαπραγματεύσεων.
Νέες αμερικανικές κυρώσεις
Την ίδια ώρα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε τέσσερα πρόσωπα, τα οποία χαρακτήρισε «θεματοφύλακες πετρελαίου».
Σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, τα συγκεκριμένα πρόσωπα διαχειρίζονταν έσοδα από παράνομες πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, συμβάλλοντας στην παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων και στη χρηματοδότηση του ιρανικού δικτύου εξαγωγών πετρελαίου.
Τι μπορεί να ακολουθήσει
Οι εκτιμήσεις ορισμένων αναλυτών δεν είναι αισιόδοξες. Ο Ντέιβιντ Ντε Ρος (David Des Roches), καθηγητής στο Thayer Marshall Institute και πρώην διευθυντής υποθέσεων Αραβικής Χερσονήσου στο Γραφείο του Αμερικανού υπουργού Άμυνας, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η επιστροφή σε πόλεμο πλήρους κλίμακας με το Ιράν είναι «αναπόφευκτη».
Πρόκειται, ωστόσο, για προσωπική εκτίμηση αναλυτή και όχι για βεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της σύγκρουσης. Η διπλωματική οδός παραμένει τυπικά ανοιχτή, παρά τις μεγάλες διαφορές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Το συμπέρασμα: Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι έχουν «πλήρη έλεγχο» του Στενού του Ορμούζ, το Ιράν θέτει όρους για την επαναλειτουργία του, ενώ τα περιστατικά με τα δεξαμενόπλοια και οι νέες στρατιωτικές ανακοινώσεις διατηρούν την ένταση στον Περσικό Κόλπο. Η σημαντικότερη θαλάσσια οδός μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο παραμένει στο επίκεντρο μιας κρίσης με σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και δυνητικές συνέπειες για την Ελλάδα.
