Ο Λίβυος πρωθυπουργός συμμετείχε στη Σύνοδο Ηγετών της COP31 και είχε επαφές με διεθνείς αξιωματούχους. Η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία της με τη Λιβύη, ενώ Αθήνα και Βρυξέλλες απορρίπτουν το μνημόνιο του 2019 για τις θαλάσσιες ζώνες.
Στην Αττάλεια της Τουρκίας βρέθηκε στις 11 Νοεμβρίου ο πρωθυπουργός της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά, προκειμένου να συμμετάσχει στη Σύνοδο Ηγετών της COP31, που διοργανώνεται στο πλαίσιο της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα.
Σύμφωνα με το λιβυκό πρακτορείο ειδήσεων LANA, ο Ντμπεϊμπά πραγματοποίησε επαφές με διεθνείς αξιωματούχους και ηγέτες, με αντικείμενο την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, τη διεύρυνση των συνεργασιών και τις περιφερειακές εξελίξεις.
Το Anadolu μετέδωσε ότι ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε συνάντηση με τον Λίβυο πρωθυπουργό στο περιθώριο της συνόδου. Στις επαφές αυτές εξετάστηκαν ζητήματα διμερούς συνεργασίας και περιφερειακού ενδιαφέροντος.
Η παρουσία του Ντμπεϊμπά στην Τουρκία πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις διαφορετικές πολιτικές και στρατιωτικές πλευρές της Λιβύης, ενώ το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στην ανατολική πλευρά της χώρας, ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο του 2019 μεταξύ Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης, υπό τον Φαγέζ αλ-Σαράτζ.
Η απόφαση ανέτρεψε την προηγούμενη στάση του κοινοβουλίου, το οποίο είχε απορρίψει τις σχετικές συμφωνίες με την Τουρκία το 2020. Παράλληλα, ανακλήθηκαν οι προηγούμενες αποφάσεις που είχαν υιοθετηθεί τότε.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαιρέτισε την εξέλιξη στις 21 Οκτωβρίου, χαρακτηρίζοντάς την «εξαιρετικά ευχάριστα νέα από τη Λιβύη». Σε ομιλία του στην κοινοβουλευτική ομάδα του AKP ανέφερε ότι η λιβυκή Βουλή ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών μεταξύ των δύο χωρών.
Η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η συμφωνία κατοχυρώνει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των δύο πλευρών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντίδραση της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την απόφαση της λιβυκής Βουλής. Το υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι η έγκριση δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου.
Στην ανακοίνωσή του επισήμανε ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η Ελλάδα θα ενεργοποιήσει τους διπλωματικούς μηχανισμούς της για την αντιμετώπιση της εξέλιξης, τονίζοντας ότι το μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί.
Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Στις 21 Οκτωβρίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, εξέδωσε δήλωση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκφράζοντας την έντονη αντίθεση των Βρυξελλών στην κύρωση του μνημονίου.
Η ευρωπαϊκή θέση αναφέρει ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Η δήλωση επανέλαβε τη θέση που είχε διατυπωθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019 και επαναβεβαιωθεί τον Ιούνιο του 2025.
Η στρατιωτική συνεργασία και η άσκηση EFES 2026
Παράλληλα με τις πολιτικές και διπλωματικές επαφές, η Τουρκία έχει ενισχύσει τη στρατιωτική συνεργασία της με τις δύο πλευρές της διχασμένης Λιβύης.
Τον Μάιο του 2026, στο πλαίσιο της στρατιωτικής άσκησης EFES 2026 στην Τουρκία, συμμετείχαν συνολικά 502 Λίβυοι στρατιωτικοί, εκ των οποίων 331 προέρχονταν από την ανατολική και 171 από τη δυτική Λιβύη, σύμφωνα με ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας.
Η συμμετοχή στρατιωτικών από τις δύο πλευρές παρουσιάστηκε από την Άγκυρα ως βήμα προς την ενίσχυση της συνεργασίας και τον στόχο μιας ενιαίας λιβυκής στρατιωτικής δομής.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Τουρκίας να διατηρήσει και να διευρύνει την παρουσία και την επιρροή της στη Λιβύη, σε μια περίοδο κατά την οποία η συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες.