Ο Έλον Μασκ θέλει να βγάλει τα κέντρα δεδομένων της τεχνητής νοημοσύνης έξω από τον πλανήτη. Η SpaceX, σε συνεργασία με τη Nvidia, σχεδιάζει να αρχίσει μέσα στο 2027 τις εκτοξεύσεις των πρώτων δορυφόρων-υπερυπολογιστών της, με την ονομασία Starmind. Το σχέδιο είναι φιλόδοξο, έχει όμως ακόμη πολλά αναπάντητα τεχνικά και οικονομικά ερωτήματα.
Τι ανακοίνωσε ο Μασκ
Μιλώντας στις 6 Νοεμβρίου με τον επενδυτή Ρον Μπάρον, στο 33ο ετήσιο Baron Investment Conference στη Νέα Υόρκη, ο Μασκ ανέφερε, σύμφωνα με το Interesting Engineering, ότι η SpaceX σκοπεύει να ξεκινήσει τις εκτοξεύσεις των υπολογιστικών συστημάτων Starmind το τρίτο τρίμηνο του 2027. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι πρόκειται για μια αρχική εκτίμηση, καθώς η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί το 2028 και το 2029. Σε παλαιότερες αναρτήσεις του, τον Αύγουστο, είχε τοποθετήσει την πρώτη εκτόξευση στο τέταρτο τρίμηνο του 2027. Την ίδια μέρα έγραψε στο X ότι, όταν η εταιρεία παρουσιάσει τις λεπτομέρειες του Starmind το επόμενο έτος, θα «εντυπωσιάσει» τον κόσμο.
Τα πλήρη τεχνικά χαρακτηριστικά, επομένως, δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί. Η SpaceX έχει, πάντως, παρουσιάσει ορισμένα στοιχεία για τον πρώτο δορυφόρο Starmind AI1, μεταξύ των οποίων υπολογιστική ισχύ αιχμής 250 kW και μέση ισχύ 175 kW. Δεν έχει ανακοινώσει τιμολόγηση για τις υπηρεσίες AI από το διάστημα.
Ο ρόλος της Nvidia
Η συνεργασία με τον αμερικανικό κολοσσό των ημιαγωγών ανακοινώθηκε από τη SpaceX στις αρχές Αυγούστου, λίγες ώρες πριν από την πρώτη της τηλεδιάσκεψη αποτελεσμάτων ως εισηγμένη εταιρεία, όπου ο Μασκ δήλωσε ότι η εταιρεία θα χτίσει την υποδομή AI με υλικό της Nvidia. Η δήλωσή του έκανε λόγο για αποκλειστική χρήση της Nvidia, χωρίς αυτό να αποτελεί επιβεβαιωμένη τελική δέσμευση για όλους τους μελλοντικούς δορυφόρους. Η Nvidia επιβεβαίωσε τη συνεργασία στις 24 Αυγούστου.
Την καρδιά του πρώτου δορυφόρου, με την ονομασία Starmind AI1, θα αποτελεί μια ειδικά προσαρμοσμένη για το διάστημα εκδοχή του συστήματος Vera Rubin NVL72, της νεότερης πλατφόρμας της Nvidia. Η ονομασία NVL72 παραπέμπει σε σύστημα με 72 GPU, αλλά δεν έχουν δημοσιοποιηθεί οι τελικές προδιαγραφές που θα φέρει κάθε δορυφόρος. Ο Μασκ έχει περιγράψει το σχέδιο ως απλούστερο, φθηνότερο, πυκνότερο και ελαφρύτερο από μια συμβατική καμπίνα εξυπηρετητών (rack).
Η Nvidia προωθεί παράλληλα τη μονάδα Space-1 Vera Rubin, μια ξεχωριστή διαστημική υπολογιστική πλατφόρμα, για την οποία ισχυρίζεται ότι προσφέρει έως και 25 φορές μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ AI για εφαρμογές συμπερασμού στο διάστημα σε σχέση με την παλαιότερη H100. Δεν έχει διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη μονάδα θα χρησιμοποιηθεί στο Starmind AI1.
Υπενθυμίζεται ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η SpaceX εξαγόρασε την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης του Μασκ, xAI, δημιουργό του chatbot Grok, η οποία έκτοτε λειτουργεί ως τμήμα AI της SpaceX.
Γιατί στο διάστημα
Το βασικό επιχείρημα της SpaceX είναι ότι τα κέντρα δεδομένων σε τροχιά παρακάμπτουν τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι επίγειες εγκαταστάσεις σε γη, ηλεκτρική ενέργεια και νερό για ψύξη, αξιοποιώντας την άφθονη ηλιακή ενέργεια. Ο Μασκ προβλέπει ότι μέσα σε δύο με τρία χρόνια το διάστημα θα γίνει ο φθηνότερος τόπος για την εγκατάσταση υπολογιστικής ισχύος AI.
Η SpaceX έχει ζητήσει από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) άδεια για αστερισμό έως και ενός εκατομμυρίου δορυφόρων για AI. Ο αριθμός αυτός αφορά το ανώτατο όριο της αίτησης και όχι εγκεκριμένο ή δεσμευμένο πλάνο εκτοξεύσεων.
Η «άλλη» επανάσταση: δεδομένα με λέιζερ
Στην ίδια συνέντευξη ο Μασκ μίλησε για την επόμενη γενιά δορυφόρων Starlink (Version 4), η οποία, όπως είπε, θα έχει δεκαπλάσια χωρητικότητα από την τρίτη. Στη συνέντευξη αναφέρθηκε σε δέκα συνδέσεις λέιζερ νέας γενιάς ανά δορυφόρο, καθεμία με ταχύτητα άνω των 10 terabit ανά δευτερόλεπτο. Σε μεταγενέστερη ανάρτησή του στο X έκανε λόγο για περίπου 100 λέιζερ ανά δορυφόρο, με ταχύτητα άνω των 10 Tbps το καθένα. Πρόκειται για διαφορετικές αναφορές του Μασκ και όχι για οριστικοποιημένες τεχνικές προδιαγραφές.
Το πιο τολμηρό του σενάριο αφορά τα υποθαλάσσια καλώδια: με περίπου 100 λέιζερ ανά δορυφόρο και πάνω από 100.000 δορυφόρους, υποστήριξε ότι ένα δίκτυο σε τροχιά θα μπορούσε να τα ανταγωνιστεί. Το επιχείρημά του στηρίζεται στη φυσική: το φως κινείται στο κενό περίπου 40% ταχύτερα απ’ ό,τι μέσα στις οπτικές ίνες, ενώ η διαδρομή στο διάστημα είναι ευθεία και δεν ακολουθεί τις ακτογραμμές των ηπείρων.
Τα εμπόδια
Η ίδια η SpaceX είναι πιο συγκρατημένη από τον επικεφαλής της. Στο ενημερωτικό δελτίο της δημόσιας εγγραφής της (S-1), που κατατέθηκε στις 20 Μαΐου 2026, η εταιρεία ανέφερε ότι το πρόγραμμα βασίζεται σε τεχνολογίες που δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς ή βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Στην κατάθεση αναφερόταν ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να ξεκινήσει ακόμη και από το 2028, ενώ προειδοποιούσε τους επενδυτές ότι το εγχείρημα ενδέχεται να μην αποδειχθεί εμπορικά βιώσιμο. Η εκτίμηση αυτή προηγείται της νεότερης πρόβλεψης του Μασκ για πιθανή έναρξη εκτοξεύσεων το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Οι βασικές προκλήσεις είναι γνωστές:
- Ακτινοβολία: τα ηλεκτρονικά σε τροχιά εκτίθενται σε συνθήκες που μπορούν να προκαλέσουν δυσλειτουργίες ή βλάβες.
- Ψύξη και ενέργεια: στο κενό η θερμότητα δεν απάγεται με αέρα ή νερό, κάτι που κάνει τη διαχείριση θερμότητας ιδιαίτερα δύσκολη για συστήματα υψηλής ισχύος.
- Κόστος: οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με τις τεχνικές και οικονομικές παραδοχές. Μελέτη της Boston Consulting Group υπολογίζει σήμερα το κόστος των διαστημικών κέντρων δεδομένων περίπου 2,5 έως 3 φορές υψηλότερο από εκείνο των επίγειων εγκαταστάσεων, ενώ άλλες αναλύσεις δίνουν ακόμη υψηλότερες εκτιμήσεις.
- Εκτοξεύσεις: το σχέδιο εξαρτάται από την αξιοπιστία του πυραύλου Starship. Μια απόπειρα εκτόξευσης ματαιώθηκε τον Ιούλιο, ωστόσο η επόμενη προσπάθεια, στις 24 Ιουλίου, ολοκληρώθηκε με επιτυχία.
- Τροχιακή συμφόρηση: η αίτηση της SpaceX για τον αστερισμό του ενός εκατομμυρίου δορυφόρων συγκέντρωσε περίπου 1.500 σχόλια και παρεμβάσεις στην FCC, όχι 1.500 τυπικές νομικές ενστάσεις.
Δεν είναι οι μόνοι
Η ιδέα της υπολογιστικής ισχύος σε τροχιά δεν είναι αποκλειστικότητα της SpaceX. Η νεοφυής Starcloud, με υποστήριξη της Nvidia, εκτόξευσε τον Νοέμβριο του 2025 δορυφόρο με GPU H100 και ανακοίνωσε ότι εκπαίδευσε σε τροχιά ένα μικρό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, ως πείραμα επίδειξης της τεχνολογίας. Η Kepler Communications ανακοίνωσε ότι έχει αναπτύξει 40 υπολογιστικές μονάδες Nvidia Jetson Orin σε δέκα δορυφόρους. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η πιο ρεαλιστική αγορά στο εγγύς μέλλον είναι η επεξεργασία δεδομένων εκεί όπου παράγονται, για παράδειγμα εικόνων παρατήρησης της Γης, και όχι η πλήρης μεταφορά ενός επίγειου κέντρου δεδομένων σε τροχιά.
Τι να περιμένουμε
Το Starmind παραμένει, προς το παρόν, ένα ανακοινωμένο σχέδιο με συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά, αλλά όχι ένα ήδη λειτουργικό σύστημα. Η παρουσίαση των λεπτομερειών το 2027 και, κυρίως, η πρώτη εκτόξευση θα δείξουν αν το συνδυασμένο στοίχημα της SpaceX και της Nvidia μπορεί να μεταφέρει ένα κομμάτι της παγκόσμιας υποδομής τεχνητής νοημοσύνης πάνω από την ατμόσφαιρα ή αν θα πρέπει να περιμένει περισσότερο απ’ όσο υπόσχεται ο Μασκ.