Το Ιράν και οι μεσολαβητές του Κατάρ επεξεργάζονται σχέδιο επαναλειτουργίας του Στενού μέσα σε δύο ημέρες, εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν τους όρους της Τεχεράνης – Ο Τραμπ λέει ότι δεν βιάζεται, ενώ το Ιράν απειλεί με «συντριπτικά πλήγματα» σε περίπτωση νέας επίθεσης
Ένα νέο, συμπιεσμένο χρονοδιάγραμμα για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ έθεσε στο τραπέζι η Τεχεράνη, μεταθέτοντας το βάρος της απόφασης στην Ουάσιγκτον. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες με τους Καταριανούς μεσολαβητές για πρόταση επαναλειτουργίας του Στενού μέσα σε δύο ημέρες, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα αποδεχθούν τους όρους της Τεχεράνης.
Από επτά σε δύο ημέρες
Η πρόταση αποτελεί εξέλιξη του αρχικού ιρανικού «σχεδίου επτά ημερών». Σύμφωνα με τον Αραγτσί, οι Καταριανοί ζήτησαν να περιοριστεί το χρονικό παράθυρο σε πέντε ημέρες ή λιγότερο και η ιδέα επεξεργάστηκε κατά την επίσκεψη της καταριανής αντιπροσωπείας. Το αποτέλεσμα, όπως το περιέγραψε, είναι ένα σχέδιο δύο φάσεων: την πρώτη ημέρα οι ΗΠΑ υλοποιούν μια σειρά μέτρων και τη δεύτερη το Στενό ανοίγει και η ναυσιπλοΐα επανέρχεται στην προηγούμενη κατάσταση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αραγτσί είχε προτείνει προηγουμένως επαναλειτουργία μέσα σε μία εβδομάδα, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και εξαιρέσεις από τις κυρώσεις στο πετρέλαιο – πρόταση που δεν οδήγησε σε συμφωνία.
Οι όροι της Τεχεράνης
Η συντόμευση του χρόνου δεν συνοδεύεται από χαλάρωση των απαιτήσεων. Όπως ανέφερε ο Αραγτσί στο Al Jazeera, το Ιράν ζητά:
- την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την κατάρρευση του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ, το οποίο υπογράφηκε τον Ιούνιο και κατέρρευσε τον Αύγουστο,
- τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή,
- την επαναφορά των εξαιρέσεων για το πετρέλαιο που είχαν δοθεί τον Ιούνιο,
- την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, μεταξύ αυτών και όσων βρίσκονται στο Κατάρ,
- την επίσημη αναγνώριση της νέας θαλάσσιας διαδρομής που χάραξαν Ιράν και Ομάν στο Στενό, με κλείσιμο όλων των άλλων,
- και τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, ιδίως των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, μιλώντας αργότερα σε βουλευτές, ο Αραγτσί διαβεβαίωσε ότι η Τεχεράνη παραμένει αμετακίνητη στους όρους της.
«Κανένα αποτέλεσμα ακόμη»
Παρά τα θετικά μηνύματα, δεν έχει υπάρξει ακόμη συμφωνία. Μιλώντας στο περιθώριο συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, ο Αραγτσί ανέφερε ότι η αποστολή της ιρανικής αντιπροσωπείας στο Κατάρ αφορά την επαναλειτουργία του Ορμούζ και ότι δεν προβλέπεται συνάντηση με αμερικανική αντιπροσωπεία. Οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί αποτέλεσμα. Η θετική έκβασή τους, όπως είπε, εξαρτάται από τις απαντήσεις των ΗΠΑ, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουν οδηγήσει σε συμφωνία.
Οι επαφές πραγματοποιούνται με τη συμμετοχή Καταριανών και Πακιστανών μεσολαβητών, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και συνεννοήσεις με την Ουάσιγκτον.
Ο Ιρανός υπουργός χαρακτήρισε τις πρόσφατες αμερικανικές προσπάθειες για «ευρύτερο διάλογο» θετικό βήμα, διευκρινίζοντας ότι το αν οι διαπραγματεύσεις θα είναι άμεσες ή έμμεσες θα κριθεί όταν η Ουάσιγκτον απαντήσει στις ιρανικές απαιτήσεις. Το κλίμα έχει βελτιωθεί και μετά την επιστολή που, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, έστειλε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Μοχσέν Ρεζαΐ για την αναθέρμανση των διαπραγματεύσεων. Ο Ρεζαΐ σχολίασε ότι ο τόνος έχει αλλάξει εντελώς, κάνοντας λόγο για πολύ καλό σημάδι.
Τραμπ: «Πάει καλά, αλλά δεν βιάζομαι»
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν προχωρούν καλά, προσθέτοντας ωστόσο ότι δεν βιάζεται ιδιαίτερα να κλείσει συμφωνία. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν ιρανικούς στόχους με τους οποίους πρέπει να ασχοληθούν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικών ενεργειών.
Απειλές στη σκιά των αμερικανικών εκλογών
Παράλληλα με τη διπλωματία, η Τεχεράνη ανεβάζει τους τόνους. Ο Αραγτσί υπογράμμισε την εντολή του Ανώτατου Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να αντιμετωπιστεί κάθε απειλή με άμεση, αποτελεσματική και χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς απάντηση.
Την προειδοποίηση για «συντριπτικά πλήγματα» με τη χρήση νέων οπλικών συστημάτων διατύπωσε ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, σε περίπτωση νέας επίθεσης.
Οι δηλώσεις έρχονται εν μέσω φόβων για ανανέωση των αμερικανικών επιθέσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, με τις χώρες του Κόλπου να προετοιμάζονται για το χειρότερο σενάριο.
Νέοι νεκροί στη Γάζα
Την ίδια ώρα, η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή και σε άλλα μέτωπα. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα και νοσοκομειακές πηγές στη Γάζα, ισραηλινές επιθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας σκότωσαν την 1η Νοεμβρίου τουλάχιστον οκτώ ανθρώπους, μεταξύ των οποίων και ένα παιδί. Η Χαμάς χαρακτήρισε τις επιθέσεις σκόπιμα εγκλήματα πολέμου.