Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 26ης Σεπτεμβρίου 1983, στο κέντρο διοίκησης Σερπούχοφ-15, κοντά στη Μόσχα, ο υπολογιστής του σοβιετικού δορυφορικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης Oko ανέφερε εκτόξευση ενός διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Λίγο αργότερα το σύστημα εντόπισε τέσσερις ακόμη. Την ώρα εκείνη υπεύθυνος βάρδιας ήταν ο αντισυνταγματάρχης της σοβιετικής αεράμυνας Στανισλάβ Πετρόφ. Έκρινε ότι το σύστημα έκανε λάθος.
Γιατί δεν τον πίστεψε
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο Πετρόφ σκέφτηκε ότι μια αμερικανική πρώτη επίθεση θα ήταν μαζική, και ότι πέντε πύραυλοι δεν ήταν λογική αρχή. Θεώρησε επίσης ότι το σύστημα ήταν καινούργιο και δεν ήταν ακόμη απόλυτα αξιόπιστο. Υπήρχε και ένα τρίτο στοιχείο: τα επίγεια ραντάρ δεν είχαν επιβεβαιώσει τίποτα, ακόμη και μετά από αρκετά λεπτά. Τα σοβιετικά επίγεια ραντάρ της εποχής δεν μπορούσαν να εντοπίσουν πυραύλους πέρα από τον ορίζοντα, επομένως η έλλειψη επιβεβαίωσης δεν ήταν αποδεικτική, αλλά συνέβαλε στην εκτίμησή του.
Τι είχε συμβεί
Το σύστημα Oko είχε παρερμηνεύσει μια σπάνια ευθυγράμμιση του ηλιακού φωτός πάνω σε σύννεφα μεγάλου ύψους με τις τροχιές τύπου Μολνίγια των δορυφόρων. Πυραυλική εκτόξευση δεν είχε γίνει. Ο Πετρόφ ανέφερε το περιστατικό ως ψευδή συναγερμό και δεν εκτελέστηκε καμία αντίδραση.
Τι ακολούθησε για τον ίδιο
Η ιστορία δεν είχε ευχάριστο τέλος για τον αξιωματικό. Αρχικά επαινέθηκε και του υποσχέθηκαν ανταμοιβή, αλλά τελικά δεν πήρε καμία. Yπέστη επίπληξη για τη γραφειοκρατία του περιστατικού, μετατέθηκε, αποσύρθηκε νωρίς και είχε νευρική κατάρρευση. Ο Πετρόφ γεννήθηκε το 1939 και πέθανε στις 19 Μαΐου 2017, σε ηλικία 77 ετών. Ο θάνατός του έγινε γνωστός μόνο τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν τον ανακοίνωσε ο γιος του.
Η υπόθεση συχνά παρουσιάζεται ως η στιγμή που ένας άνθρωπος «έσωσε τον κόσμο». Η διατύπωση είναι εύκολη, αλλά δεν μπορούμε να ξέρουμε τι θα είχε συμβεί αν η προειδοποίηση είχε πάει πιο πάνω στην ιεραρχία. Αυτό που τεκμηριώνεται είναι ότι ένας αξιωματικός συνέκρινε την έξοδο μιας μηχανής με όσα ήξερε για τον κόσμο, και έκρινε ότι δεν ταιριάζουν.
