Στην έναρξη συζητήσεων για την επέκταση της οριοθέτησης των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) συμφώνησαν η Ελλάδα και η Αίγυπτος, έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελατί.
Η εξέλιξη έρχεται μετά τις αντιδράσεις της Αθήνας και του Καΐρου στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Βεγγάζης, με τις δύο χώρες να επιδιώκουν την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας τους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία του 2020 και οι εκκρεμότητες
Η συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση της ΑΟΖ υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020 και αφορά θαλάσσια περιοχή μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού.
Η συμφωνία αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη για τις ελληνικές θέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς λαμβάνει υπόψη τα ελληνικά νησιά στην οριοθέτηση, σε αντίθεση με την προσέγγιση που αποτυπώνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Ωστόσο, δεν καλύπτει το σύνολο της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ των δύο χωρών. Βασική εκκρεμότητα παραμένει η περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, στην οποία βρίσκεται το Καστελόριζο και η ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του. Το συγκεκριμένο τμήμα δεν περιλήφθηκε στην αρχική συμφωνία και παραμένει αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Οι νέες συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στην επέκταση της οριοθέτησης, με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και τις θέσεις των δύο χωρών.
Η αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η έναρξη των επαφών πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το τουρκολιβυκό μνημόνιο βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης στην περιοχή.
Η Ελλάδα έχει απορρίψει τη συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Αντίστοιχα, η Αίγυπτος έχει εκφράσει την αντίθεσή της στο μνημόνιο, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο και χωρίς νομική ισχύ.
Η προοπτική επέκτασης της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας αποκτά, συνεπώς, ιδιαίτερη σημασία για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει σε ποιο βαθμό οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις για τις περιοχές που παραμένουν εκτός της συμφωνίας του 2020.