Κοινή δήλωση υπέρ της ενίσχυσης του μηχανισμού του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη διερεύνηση καταγγελλόμενης χρήσης χημικών και βιολογικών όπλων εξέδωσαν 19 χώρες, στις 19 Οκτωβρίου 2026, στη Νέα Υόρκη.
Στη δήλωση, την οποία δημοσιοποίησε το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν, η Αλγερία, η Λευκορωσία, η Βενεζουέλα, η Βολιβία, η Νικαράγουα και η Βόρεια Κορέα, καθώς και χώρες της Αφρικής και της Κεντρικής Ασίας.
Οι 19 χώρες επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για την προστασία της ανθρωπότητας από τον χημικό και βιολογικό πόλεμο, υπογραμμίζοντας ότι η χρήση χημικών ουσιών, βιολογικών παραγόντων ή τοξινών ως όπλων πρέπει να αποκλειστεί πλήρως.
Έμφαση στις διεθνείς συμβάσεις
Οι υπογράφουσες χώρες χαρακτηρίζουν βασικής σημασίας για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια τη Σύμβαση για τα Βιολογικά και Τοξινικά Όπλα (BWC), τη Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα (CWC) και το Πρωτόκολλο της Γενεύης του 1925, το οποίο απαγορεύει τη χρήση ασφυξιογόνων, δηλητηριωδών ή άλλων αερίων και βακτηριολογικών μεθόδων πολέμου.
Παράλληλα, τονίζουν ότι η ανάπτυξη, η παραγωγή, η αποθήκευση και η χρήση χημικών και βιολογικών όπλων απαγορεύονται από τις σχετικές συμβάσεις και καλούν όλα τα συμβαλλόμενα κράτη να τηρούν πλήρως τις υποχρεώσεις τους.
Αίτημα για αναθεώρηση των διαδικασιών του ΟΗΕ
Κεντρικό σημείο της κοινής δήλωσης αποτελεί η ανάγκη ενίσχυσης του Μηχανισμού του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ (UNSGM), ο οποίος δημιουργήθηκε για τη διερεύνηση καταγγελιών σχετικά με τη χρήση χημικών και βιολογικών όπλων.
Οι 19 χώρες επισημαίνουν ότι οι επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και οι νέες απειλές, μεταξύ των οποίων η χημική και βιολογική τρομοκρατία, καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση των τεχνικών δυνατοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης του μηχανισμού.
Σύμφωνα με τη δήλωση, οι κατευθυντήριες γραμμές και οι διαδικασίες του μηχανισμού, οι οποίες εγκρίθηκαν από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1990, δεν έχουν επικαιροποιηθεί συνολικά, με εξαίρεση ορισμένα τεχνικά παραρτήματα που αναθεωρήθηκαν το 2007.
Για τον λόγο αυτό, οι υπογράφουσες χώρες καλούν τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ να οργανώσει επανεξέταση των υφιστάμενων κατευθυντήριων γραμμών και διαδικασιών, με στόχο την προσαρμογή τους στις σημερινές συνθήκες και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του μηχανισμού.
Η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στην αναθεώρηση του πλαισίου λειτουργίας του ΟΗΕ για τη διερεύνηση τέτοιων καταγγελιών, σε μια περίοδο κατά την οποία η εφαρμογή των διεθνών απαγορεύσεων για τα χημικά και βιολογικά όπλα παραμένει κρίσιμο ζήτημα διεθνούς ασφάλειας.