Έντονες επιφυλάξεις για τις προβλέψεις σχετικά με την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών των κοινωνικών δικτύων εξέφρασε η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, ζητώντας σαφείς νομοθετικές εγγυήσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής. Κατά την τοποθέτησή της στη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου για την απαγόρευση χρήσης υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους, υποστήριξε ότι ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός ενδέχεται να οδηγήσει σε ευρύτερη ψηφιακή ταυτοποίηση των πολιτών.
Η βουλευτής αναγνώρισε ότι οι ανησυχίες των γονέων για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο είναι υπαρκτές, επισημαίνοντας τους κινδύνους από την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, την υπερβολική χρήση οθονών και τους αλγορίθμους των πλατφορμών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή των χρηστών στις υπηρεσίες τους.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η ΝΙΚΗ έχει υποστηρίξει τον περιορισμό της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 15 ετών, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας και την ουσιαστική υποστήριξη των γονέων.
Ωστόσο, η Ασπασία Κουρουπάκη έθεσε στο επίκεντρο της κριτικής της την πρόβλεψη για καθολική επανεπαλήθευση της ηλικίας των υφιστάμενων λογαριασμών, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αφορά εκατομμύρια ενήλικους χρήστες, ακόμη και αν ο βασικός στόχος είναι ο αποκλεισμός των ανηλίκων.
«Για να αποκλειστεί ένας δεκατετράχρονος από μια πλατφόρμα, θα κληθούν και ενήλικοι πολίτες να αποδείξουν την ηλικία τους, άνθρωποι που χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες για να ενημερώνονται, να εργάζονται, να επικοινωνούν και να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους», ανέφερε.
Η βουλευτής ζήτησε να διευκρινιστεί πού προβλέπεται στο νομοσχέδιο η καθολική επανεπαλήθευση, πόσο συχνά θα πραγματοποιείται, ποια δεδομένα θα αξιοποιούνται και ποιες δικλίδες ασφαλείας θα εμποδίζουν τη σύνδεση της πραγματικής ταυτότητας ενός χρήστη με τη δραστηριότητά του στο διαδίκτυο.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής της βρέθηκαν το Gov.gr Wallet και το KidsWallet, τα οποία αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση ως ενδεικτικές λύσεις για την επαλήθευση της ηλικίας. Η κ. Κουρουπάκη έθεσε το ζήτημα των πολιτών που δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούν κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι ή δεν διαθέτουν συμβατή συσκευή, ζητώντας να διασφαλιστούν εναλλακτικές μέθοδοι επαλήθευσης.
Όπως υποστήριξε, η τεχνολογία μπορεί να επιτρέψει την επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα του χρήστη. Για τον λόγο αυτό, ζήτησε ρητή νομοθετική πρόβλεψη που θα απαγορεύει τη χρήση των δεδομένων επαλήθευσης για διαφορετικούς σκοπούς, καθώς και ανεξάρτητο έλεγχο της εφαρμογής του συστήματος.
«Η ελευθερία των πολιτών δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή θέληση της εκάστοτε κυβέρνησης», τόνισε.
Η βουλευτής επανέφερε, παράλληλα, την αντίθεση της ΝΙΚΗΣ στην υποχρεωτικότητα του Προσωπικού Αριθμού και στην επέκταση των υποδομών ψηφιακής ταυτοποίησης, εκφράζοντας την ανησυχία ότι συστήματα που σχεδιάζονται για έναν συγκεκριμένο σκοπό θα μπορούσαν μελλοντικά να χρησιμοποιηθούν για ευρύτερες λειτουργίες.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις προηγούμενες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις της για το KidsWallet, στις 17 Αυγούστου και στις 25 Σεπτεμβρίου, ζητώντας να κατατεθούν στη Βουλή οι τεχνικές προδιαγραφές, οι μελέτες προστασίας δεδομένων και οι γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων αρχών.
Ερωτήματα έθεσε και για τον τρόπο υπολογισμού της ηλικίας των ανηλίκων, με αφορμή τη διατύπωση του άρθρου 4 του νομοσχεδίου. Σύμφωνα με το παράδειγμα που παρουσίασε, παιδί γεννημένο στις 31 Δεκεμβρίου 2012 θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση από την 1η Ιανουαρίου 2027, σε ηλικία μόλις 14 ετών και μίας ημέρας.
«Την ωριμότητα, κύριε Υπουργέ, δεν μπορείτε να τη χαρίσετε με μια παράγραφο νόμου», σχολίασε, ζητώντας διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής του ηλικιακού ορίου.
Η Ασπασία Κουρουπάκη επέκρινε επίσης τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, υποστηρίζοντας ότι αξιοποιούν αλγορίθμους που ενισχύουν την παρατεταμένη χρήση των υπηρεσιών τους, με ιδιαίτερες επιπτώσεις στους ανηλίκους.
«Πολύ εύκολα επιβάλλετε διαδικασίες ελέγχου στους πολίτες, κύριε Υπουργέ. Από τις πολυεθνικές που κερδοσκοπούν πάνω στην εξάρτηση των ανηλίκων τι ακριβώς απαιτείτε;», ανέφερε, ζητώντας να παρουσιαστούν συγκεκριμένα μέτρα και για τους εφήβους ηλικίας 15 έως 18 ετών.
Παράλληλα, έθεσε ζητήματα σχετικά με την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, την αποτίμηση του κόστους και των κινδύνων εφαρμογής του νομοσχεδίου, καθώς και τους διαθέσιμους πόρους για την εποπτεία των ψηφιακών υπηρεσιών.
Ζήτησε, ακόμη, να κατατεθούν η αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η απάντηση της ελληνικής πλευράς και οι αλλαγές που ενδεχομένως έγιναν μετά την ευρωπαϊκή παρέμβαση. Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα για τους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους που διαθέτουν το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων για την εποπτεία διεθνών πλατφορμών.
Κλείνοντας, η βουλευτής υποστήριξε ότι η προστασία των ανηλίκων πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική στήριξη των οικογενειών και σαφείς περιορισμούς στη χρήση των προσωπικών δεδομένων.
Η θέση που διατύπωσε εκ μέρους της ΝΙΚΗΣ είναι η θέσπιση ρητών εγγυήσεων κατά της παρακολούθησης της διαδικτυακής δραστηριότητας μέσω των μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, καθώς και η διασφάλιση εναλλακτικών λύσεων χωρίς υποχρεωτική σύνδεση με κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι.
«Η ιδιωτική ζωή των Ελλήνων δεν είναι στη διάθεση της κυβέρνησης Μητσοτάκη και η προστασία της δεν μπορεί να επαφίεται στις προθέσεις κανενός υπουργού», κατέληξε η Ασπασία Κουρουπάκη, ζητώντας δεσμευτικές εγγυήσεις για την προστασία των πολιτών και των προσωπικών τους δεδομένων.