Ο Οκτώβριος καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό επιθέσεων σε εμπορικά πλοία από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ενώ η αντιπαράθεση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ συνεχίζεται. Νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, αντικρουόμενες αναφορές για τη χρήση ναρκών και απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για πιθανά πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις συνθέτουν ένα ιδιαίτερα τεταμένο σκηνικό.
Νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια
Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, δεξαμενόπλοιο δέχθηκε επίθεση από μικρό σκάφος που εκτόξευσε ρουκέτα τύπου RPG, περίπου 78 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά του Τζουμπάιλ, στις ακτές της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με την UKMTO, το πλοίο υπέστη ζημιές στο πίσω αριστερό τμήμα του, ενώ το πλήρωμα ήταν ασφαλές.
Παράλληλα, αναφέρθηκε δεύτερο περιστατικό με δεξαμενόπλοιο στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, το οποίο φέρεται να χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα. Το πλήρωμα απομακρύνθηκε από το πλοίο.
Η UKMTO κατέγραψε τουλάχιστον 12 επιθέσεις σε πλοία μέσα στην εβδομάδα έως τις 16 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, περίπου τα μισά πλοία συνέχισαν την πορεία τους ή έφτασαν σε λιμάνι, ένα βυθίστηκε και δύο υπέστησαν ζημιές που τα κατέστησαν ανίκανα να συνεχίσουν κανονικά. Για άλλα περιστατικά, η έκταση των ζημιών ή η τελική έκβαση δεν έχει αποσαφηνιστεί. Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, καθώς δεν αναφέρονται όλα τα περιστατικά.
Αντικρουόμενες αναφορές για τις νάρκες
Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι δεξαμενόπλοιο που μετέφερε περισσότερα από δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προσέκρουσε σε θαλάσσια νάρκη και τυλίχθηκε στις φλόγες, επειδή ακολούθησε διαδρομή που δεν είχε εγκριθεί από τις ιρανικές αρχές.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι έχουν απομακρύνει νάρκες από τα Στενά του Ορμούζ και ότι πλοία έχουν δεχθεί πλήγματα από βλήματα. Η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση έχει αποδώσει σε ιρανικό βλήμα τη ζημιά στο πλοίο GFS Pride, το οποίο βυθίστηκε ενώ ρυμουλκούνταν. Η ιρανική εκδοχή για το περιστατικό διαφέρει, καθώς αποδίδει τη βύθιση σε νάρκη.
Η ακριβής αιτία της βύθισης παραμένει αντικείμενο αντικρουόμενων ισχυρισμών, επομένως δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως οριστικά εξακριβωμένη.
Η Τεχεράνη έχει επίσης υποστηρίξει ότι τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά πρέπει να συντονίζουν την πορεία τους με τις ιρανικές αρχές, επικαλούμενη έναν μηχανισμό που αποκαλεί «Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου». Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, επιμένει ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν μπορεί να εξαρτάται από μονομερείς ιρανικούς περιορισμούς.
Η εικόνα της ναυσιπλοΐας και οι τιμές του πετρελαίου
Ο επικεφαλής της CENTCOM, στρατηγός Μπραντ Κούπερ, δήλωσε ότι περίπου 400 πλοία και 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διήλθαν από την περιοχή μέσα σε μία εβδομάδα. Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει στερήσει από το Ιράν σημαντικά έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου και ότι οι ΗΠΑ έχουν κατασχέσει ιρανικά κρυπτονομίσματα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Τα συγκεκριμένα ποσά αποτελούν δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς.
Τα στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας που επικαλούνται διεθνή μέσα καταγράφουν 125 διελεύσεις πλοίων με κατεύθυνση προς τα έξω και 129 προς τα μέσα. Σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων Kpler, η ροή πετρελαίου κατά το επταήμερο έως τις 13 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε σε περίπου 11,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή στο 68% των 17,1 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.
Οι πιέσεις στην αγορά ενέργειας παραμένουν έντονες. Η τιμή του Brent άγγιξε την Παρασκευή τα 110 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο, καθώς οι επενδυτές σταθμίζουν τους κινδύνους για την προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και άλλες περιοχές.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς πριν από τον πόλεμο από την περιοχή διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο Τραμπ απειλεί με πλήγμα στο «Pickaxe Mountain»
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στο Newsmax ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να χρειαστεί να πλήξουν την εγκατάσταση που είναι γνωστή ως «Pickaxe Mountain», η οποία συνδέεται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απέκλεισε τη χρήση πυρηνικών όπλων και την αποστολή χερσαίων στρατευμάτων, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώσει ότι έχει εγκρίνει τη χρήση της συμβατικής υπερβόμβας GBU-43/B, γνωστής ως MOAB.
Η αναφορά αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον εξετάζει τις επόμενες κινήσεις της απέναντι στην Τεχεράνη. Δημοσιεύματα έχουν αναφέρει ότι ο αμερικανικός στρατός έχει κληθεί να είναι προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο ευρύτερων πληγμάτων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Το ακριβές εύρος και οι όροι οποιασδήποτε τέτοιας επιχείρησης δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως.
Από την ιρανική πλευρά, ο ασκών καθήκοντα υπουργού Άμυνας Ματζίντ Ιμπν Ρεζά έχει υποστηρίξει ότι η εξέλιξη της σύγκρουσης θα εξαρτηθεί από τις δυνατότητες των ιρανικών πυραύλων και όχι από τις αμερικανικές απειλές.
Το σχέδιο των επτά ημερών και οι διπλωματικές επαφές
Το σχέδιο επτά ημερών για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν αποτελεί νέα πρόταση που εμφανίστηκε στις 17 Οκτωβρίου. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε παρουσιάσει τη σχετική πρωτοβουλία στις 25 Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον πληρούνταν οι απαραίτητες προϋποθέσεις.
Η ιρανική πλευρά είχε αναφέρει ότι οι σχετικές επαφές με την Ουάσιγκτον πραγματοποιούνταν μέσω διαμεσολαβητών, μεταξύ των οποίων το Κατάρ. Η Τεχεράνη υποστήριζε ότι η εφαρμογή του σχεδίου εξαρτιόταν από συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες, τις οποίες συνέδεε με προηγούμενες συνεννοήσεις των δύο πλευρών.
Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία που να εξασφαλίζει την ομαλή και σταθερή επαναφορά της ναυσιπλοΐας. Οι στρατιωτικές κινήσεις, οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και οι αμοιβαίες κατηγορίες εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την αποκλιμάκωση.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή επιβαρύνουν την κατάσταση. Οι επιθέσεις των Χούθι και οι αναφορές για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας ενισχύουν τις ανησυχίες για νέες διαταραχές στην περιφερειακή ασφάλεια και στις θαλάσσιες μεταφορές, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα υπό πίεση
Η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ δεν αφορά μόνο το Ιράν και τις ΗΠΑ. Επηρεάζει άμεσα τη διεθνή ναυσιπλοΐα, την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές των καυσίμων, με τις κυβερνήσεις και τις αγορές να παρακολουθούν τις εξελίξεις.
Οι νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, οι αντικρουόμενες αναφορές για τη χρήση ναρκών και οι απειλές για νέα στρατιωτικά πλήγματα αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης. Το ερώτημα παραμένει αν οι διπλωματικές επαφές μπορούν να οδηγήσουν σε μια συμφωνία που θα αποκαταστήσει την ασφαλή διέλευση από ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.