Ο φάρος στο νησί Eilean Mòr, στις νήσους Flannan στα δυτικά της Σκωτίας, λειτουργούσε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο όταν, τον Δεκέμβριο του 1900, οι τρεις φύλακές του χάθηκαν. Η υπόθεση έγινε ένα από τα πιο γνωστά θαλάσσια μυστήρια. Για να ξεχωρίσει κανείς τι είναι τεκμηριωμένο, χρειάζεται να επιστρέψει στα επίσημα αρχεία.
Οι άνθρωποι και το χρονικό
Στον φάρο υπηρετούσαν ο Τζέιμς Ντούκατ (κύριος φύλακας), ο Τόμας Μάρσαλ (βοηθός) και ο Ντόναλντ Μακ Άρθουρ, έκτακτος φύλακας που κάλυπτε τον άρρωστο Γουίλιαμ Ρος. Ο βοηθός Τζόζεφ Μουρ βρισκόταν εκείνη την ώρα στην ξηρά, στο Μπρέσκλετ της Λιούις.
Ένα διερχόμενο ατμόπλοιο παρατήρησε γύρω στα μεσάνυχτα της 15ης Δεκεμβρίου ότι ο φάρος ήταν σβηστός, αλλά η πληροφορία δεν έφτασε εγκαίρως στους υπεύθυνους. Το φως δεν είχε φανεί ούτε από τη Λιούις, σε απόσταση 16 μιλίων, για δέκα μέρες. Το πλοίο ανεφοδιασμού Hesperus έφτασε στο νησί στις 26 Δεκεμβρίου 1900. Ο Μουρ αποβιβάστηκε και δεν βρήκε κανέναν.
Τι βρέθηκε μέσα
Σύμφωνα με την αναφορά του Μουρ, που παραθέτουν τα Εθνικά Αρχεία της Σκωτίας: οι λάμπες ήταν έτοιμες και περιποιημένες, ο φακός και ο μηχανισμός ήταν καθαρισμένοι, η κουζίνα τακτοποιημένη και έλειπαν δύο σετ εξωτερικής ενδυμασίας. Οι τελευταίες καταχωρίσεις στο ημερολόγιο έφταναν ως τις 13 Δεκεμβρίου. Μετεωρολογικές μετρήσεις ως τις 9 το πρωί της 15ης είχαν καταγραφεί σε πλάκα, για να μεταφερθούν αργότερα, κάτι που δείχνει ότι η δουλειά του πρωινού είχε ολοκληρωθεί. Τα Αρχεία εκτιμούν ότι οι άνδρες χάθηκαν το απόγευμα του Σαββάτου 15 Δεκεμβρίου.
Το πόρισμα
Ο Ρόμπερτ Μιούιρχεντ, επόπτης του Northern Lighthouse Board, της υπηρεσίας φάρων της Σκωτίας, ξεκίνησε έρευνα στις 29 Δεκεμβρίου. Βρήκε ζημιές κοντά στη δυτική αποβάθρα: στριμμένο σιδερένιο κιγκλίδωμα και μετατοπισμένο όγκο πέτρας βάρους πάνω από 20 hundredweight, δηλαδή πάνω από έναν τόνο. Εκτίμησε ότι οι φύλακες πήγαν προς τις αποβάθρες, αφού έλειπαν οι μπότες και τα αδιάβροχα που φορούσαν μόνο γι’ αυτόν τον σκοπό. Το συμπέρασμα ήταν ότι τους παρέσυρε ένα απρόσμενα μεγάλο κύμα.
Τι προστέθηκε αργότερα
Στη διάρκεια των δεκαετιών κυκλοφόρησαν εικασίες, όπως θαλάσσιο φίδι, κατάσκοποι ή πλοίο-φάντασμα. Το ποίημα «Flannan Isle» του 1912 περιέγραψε μια ανατραπείσα καρέκλα και ένα ανέγγιχτο γεύμα. Ο Μάικ Ντας (Mike Dash), στο Fortean Times, κατέληξε ότι οι διάσημες δραματικές καταχωρίσεις του ημερολογίου, για καταιγίδα και προσευχές, ήταν μεταγενέστερες επινοήσεις. Αυτό σημαίνει ότι αν έχετε διαβάσει τέτοιες φράσεις, δεν προέρχονται από τα επίσημα αρχεία.
Παραμένει άγνωστο γιατί ακριβώς οι άνδρες βρέθηκαν στην αποβάθρα και ποιος έφυγε από το κτίριο πρώτος. Ερευνητές επισημαίνουν ότι η δυτική αποβάθρα βρίσκεται σε στενή εσοχή του βράχου (geo) που καταλήγει σε σπήλαιο, όπου τα κύματα μπορούν να ξεσπάσουν με ορμή, αλλά ορισμένες θεωρίες δεν εξηγούν την κλειστή πόρτα και την πύλη που σημειώνονται σε διάφορες αφηγήσεις. Δεν υπάρχει συμφωνία σε όλες τις πηγές για τέτοιες λεπτομέρειες. Αυτό που τεκμηριώνεται είναι ότι τρεις άνθρωποι χάθηκαν, ότι δεν βρέθηκαν ποτέ, και ότι η επίσημη έρευνα κατέληξε στην εκδοχή του μεγάλου κύματος.
