Ένα ξαφνικό όριο ταχύτητας στη σύνδεση Starlink φέρεται να διέκοψε αποστολές του ουκρανικού στρατού, ενώ ο Έλον Μασκ υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις για τους περιορισμούς του Starshield ανήκουν στην αμερικανική κυβέρνηση.
Για τον ουκρανικό στρατό, το Starlink δεν είναι απλώς ένας τρόπος σύνδεσης στο διαδίκτυο. Οι δορυφορικές επικοινωνίες χρησιμοποιούνται σε επιχειρήσεις με drones, στον συντονισμό των στρατιωτικών μονάδων και στην υποστήριξη των δυνάμεων στην πρώτη γραμμή. Γι’ αυτό προκάλεσε ανησυχία στο Κίεβο η διαταραχή που αναφέρθηκε τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη: σύμφωνα με ουκρανικές πηγές, ορισμένα τερματικά έχαναν τη σύνδεσή τους όταν κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα, επηρεάζοντας επιχειρήσεις στο πεδίο της μάχης.
Η απάντηση του Έλον Μασκ ήρθε μέσω της πλατφόρμας X και έφερε στο προσκήνιο τον ρόλο της αμερικανικής κυβέρνησης στον έλεγχο της στρατιωτικής υπηρεσίας Starshield.
Τι ακριβώς συνέβη
Σύμφωνα με τον Σέρχιι Μπεσκρέστνοφ, σύμβουλο του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας σε θέματα αμυντικής τεχνολογίας, επιβλήθηκαν περιορισμοί στη λειτουργία τερματικών που χρησιμοποιούνται εν κινήσει. Οι αναφορές συνέδεσαν το πρόβλημα κυρίως με το Starshield, τη στρατιωτική υπηρεσία δορυφορικών επικοινωνιών, και με ταχύτητες άνω των 100 μιλίων την ώρα, δηλαδή περίπου 160 χιλιομέτρων την ώρα.
Πηγή του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας ανέφερε ότι ορισμένες μονάδες αντιμετώπισαν απώλεια σύνδεσης ακόμη και σε χαμηλότερες ταχύτητες. Οι αναφορές για τις επιπτώσεις στα στρατιωτικά μέσα και στις επιχειρήσεις προέρχονται από ουκρανικές πηγές και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως ανεξάρτητη επιβεβαίωση για κάθε τύπο τερματικού ή αεροσκάφους.
Το ζήτημα είναι κρίσιμο, καθώς αρκετά από τα drones που χρησιμοποιεί η Ουκρανία κινούνται με ταχύτητες που ενδέχεται να υπερβαίνουν το αναφερόμενο όριο. Κατά τον Μπεσκρέστνοφ, οι δορυφορικές επικοινωνίες χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε drones αναχαίτισης, σε αποστολές μεγάλου βεληνεκούς και στην υποστήριξη της επιμελητείας στην πρώτη γραμμή. Ο ίδιος εξέφρασε την ανησυχία του ότι οι περιορισμοί στερούν από την Ουκρανία ένα σημαντικό μέσο αντιμετώπισης των ρωσικών drones.
Τα λόγια του Μασκ
Ο Μασκ απάντησε σε ανάρτηση του Ουκρανού αξιωματούχου Μιχαΐλο Φεντόροφ, υποστηρίζοντας ότι τα συστήματα Starshield ανήκουν στην αμερικανική κυβέρνηση και ελέγχονται από αυτήν. Όπως έγραψε, οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση τους αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Με τον όρο «POTUS» αναφερόταν στον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Μασκ έκανε επίσης διάκριση ανάμεσα στο Starshield και στο Starlink. Όπως ανέφερε, το εμπορικό Starlink ανήκει στη SpaceX και ελέγχεται από την εταιρεία. Υποστήριξε ακόμη ότι η χρήση του προορίζεται για πολιτικές και αμυντικές δραστηριότητες και όχι για επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ωστόσο, ο Μασκ δεν δήλωσε ρητά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ή ο Λευκός Οίκος έδωσε εντολή για τον συγκεκριμένο περιορισμό. Η τοποθέτησή του αφορούσε το ποιος έχει την αρμοδιότητα να αποφασίζει για τους περιορισμούς του Starshield, χωρίς να προσδιορίζει ποιος έλαβε τη συγκεκριμένη απόφαση.
Τι αναφέρεται από την αμερικανική πλευρά
Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο περιορισμός δεν προήλθε από απόφαση πολιτικής σε υψηλό επίπεδο. Η πληροφορία αυτή περιπλέκει την εικόνα, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ποιος αποφάσισε το συγκεκριμένο μέτρο ούτε ποια ήταν η ακριβής αιτία του.
Επομένως, η δήλωση του Μασκ δεν αρκεί από μόνη της για να αποδειχθεί ότι ο περιορισμός επιβλήθηκε κατόπιν πολιτικής εντολής από τον Λευκό Οίκο.
Αντιδράσεις από το Κίεβο και την Ευρώπη
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέφρασε την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της διαταραχής. Το Κίεβο ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε επαφή με τη SpaceX, την αμερικανική κυβέρνηση και το ΝΑΤΟ, προκειμένου να διευκρινιστεί τι συνέβη και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα σύνδεσης.
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, παρενέβη επίσης δημόσια, θέτοντας ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται το Starlink στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία.
Στις ΗΠΑ, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις ζήτησε διαβεβαιώσεις ότι οι διακοπές δεν ήταν σκόπιμες και ότι καταβάλλονται προσπάθειες για την αποκατάσταση της λειτουργίας. Οι παρεμβάσεις αυτές αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία που έχουν αποκτήσει οι δορυφορικές επικοινωνίες για την ουκρανική άμυνα.
Μερική αποκατάσταση, αλλά όχι οριστική λύση
Στις 14 Οκτωβρίου, ο Μιχαΐλο Φεντόροφ ανέφερε ότι η σύνδεση αποκαθίσταται για τερματικά που κινούνται με ταχύτητες έως 160 χλμ./ώρα. Παράλληλα, ζήτησε την πλήρη άρση του περιορισμού ταχύτητας για το Starshield.
Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι η λειτουργία βελτιώθηκε, χωρίς να σημαίνει πως όλα τα προβλήματα είχαν επιλυθεί. Οι ουκρανικές αναφορές εξακολουθούσαν να εστιάζουν στους περιορισμούς που ενδέχεται να επηρεάζουν ταχύτερα drones και συγκεκριμένες στρατιωτικές αποστολές.
Η στρατηγική εξάρτηση της Ουκρανίας
Το επεισόδιο αναδεικνύει ένα στρατηγικό πρόβλημα που απασχολεί την Ουκρανία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής: την εξάρτηση κρίσιμων στρατιωτικών επικοινωνιών από υποδομές που δεν ελέγχει η ίδια.
Η λειτουργία του Starlink έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό των ουκρανικών δυνάμεων, ενώ η πρόσβαση σε δορυφορικές επικοινωνίες και πληροφορίες αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για αρκετές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η εξάρτηση αυτή, ωστόσο, δημιουργεί ευπάθειες όταν αλλάζουν οι όροι πρόσβασης ή εμφανίζονται τεχνικά προβλήματα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Starlink βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπαράθεσης σχετικά με τον πόλεμο. Σύμφωνα με τη βιογραφία του Έλον Μασκ από τον Γουόλτερ Άιζακσον, το 2022 ο Μασκ αρνήθηκε να ενεργοποιήσει την κάλυψη κοντά στην Κριμαία για να υποστηριχθεί ουκρανική επιχείρηση, επικαλούμενος τον φόβο κλιμάκωσης της σύγκρουσης. Το περιστατικό είχε προκαλέσει συζητήσεις για την επιρροή που μπορεί να έχει μια ιδιωτική εταιρεία σε στρατιωτικές αποφάσεις.
Στην τρέχουσα υπόθεση, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος αποφάσισε τον συγκεκριμένο περιορισμό και για ποιον λόγο; Η δήλωση του Μασκ παραπέμπει στην αρμοδιότητα της αμερικανικής κυβέρνησης για το Starshield, αλλά δεν αποδεικνύει ότι η ίδια έδωσε τη συγκεκριμένη εντολή. Για τις ουκρανικές δυνάμεις, το ουσιαστικό ζήτημα είναι να διασφαλιστεί η αξιόπιστη λειτουργία των επικοινωνιών, καθώς οι διακοπές έχουν ήδη αναφερθεί ότι δυσχέραναν συγκεκριμένες αποστολές.