Μελέτη σε 194 ασθενείς κατέγραψε σημαντική μείωση του πόνου έως και 12 μήνες μετά τον εμβολισμό των γονατικών αρτηριών – Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες, ελεγχόμενες μελέτες και μακροπρόθεσμα δεδομένα.
Μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική που στοχεύει τα παθολογικά αιμοφόρα αγγεία γύρω από το γόνατο φαίνεται να προσφέρει σημαντική ανακούφιση από τον πόνο σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 16 Ιουνίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Radiology της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής (RSNA), ο εμβολισμός των γονατικών αρτηριών με ταχέως απορροφήσιμα μικροσφαιρίδια ζελατίνης συνδέθηκε με μείωση του πόνου και βελτίωση της λειτουργικότητας έως και έναν χρόνο μετά την επέμβαση.
Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ωστόσο η μελέτη δεν είχε ομάδα ελέγχου και δεν μπορεί να αποδείξει από μόνη της ότι η τεχνική υπερέχει άλλων θεραπειών.
Ένα πρόβλημα που αφορά εκατομμύρια ανθρώπους
Η οστεοαρθρίτιδα είναι η συχνότερη μορφή αρθρίτιδας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2019 περίπου 365 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως είχαν οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο.
Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, άσκηση, φυσικοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή και ενδαρθρικές ενέσεις. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική αντιμετώπιση. Για ορισμένους ασθενείς, ωστόσο, η αναζήτηση λιγότερο επεμβατικών επιλογών παραμένει σημαντική.
Πώς λειτουργεί η μέθοδος
Σε ορισμένους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα παρατηρείται αυξημένη ανάπτυξη μικρών αιμοφόρων αγγείων γύρω από την άρθρωση, η οποία συνδέεται με φλεγμονώδεις διεργασίες και πόνο.
Κατά τον εμβολισμό των γονατικών αρτηριών (Genicular Artery Embolization – GAE), ο επεμβατικός ακτινολόγος εισάγει έναν λεπτό καθετήρα σε αρτηρία και τον προωθεί, με απεικονιστική καθοδήγηση, προς τα αγγεία που έχουν επιλεγεί για θεραπεία. Στη συνέχεια εγχέει μικροσκοπικά σωματίδια, τα οποία προκαλούν προσωρινή απόφραξη των στοχευμένων αγγείων.
Στη συγκεκριμένη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν βαθμονομημένα μικροσφαιρίδια ζελατίνης, σχεδιασμένα να απορροφώνται μέσα σε λίγες ώρες. Η προσωρινή δράση του υλικού δεν σημαίνει ότι και το πιθανό θεραπευτικό όφελος περιορίζεται στο ίδιο χρονικό διάστημα. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν βελτίωση του πόνου έως και 12 μήνες μετά την επέμβαση.
Η τεχνική δεν είναι καινούργια. Το ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζεται, μεταξύ άλλων, στη χρήση του συγκεκριμένου ταχέως απορροφήσιμου υλικού.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Charité του Βερολίνου. Ήταν προοπτική, παρατηρητική μελέτη ενός κέντρου και περιέλαβε 194 ασθενείς, 114 γυναίκες και 80 άνδρες, με διάμεση ηλικία τα 69 έτη.
Οι συμμετέχοντες είχαν πόνο λόγω οστεοαρθρίτιδας που δεν είχε αντιμετωπιστεί επαρκώς με συντηρητική θεραπεία για τουλάχιστον τρεις μήνες. Στις προηγούμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνονταν φυσικοθεραπεία, αντιφλεγμονώδη φάρμακα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδαρθρικές ενέσεις.
Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 239 επεμβάσεις μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου 2024, καθώς 45 ασθενείς υποβλήθηκαν σε θεραπεία και στα δύο γόνατα.
Η μείωση του πόνου έως τους 12 μήνες
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τον πόνο σε κλίμακα από το 0 έως το 10. Η διάμεση βαθμολογία μειώθηκε από 7 πριν από τη θεραπεία σε 4 έξι εβδομάδες αργότερα και σε 3 στους έξι και στους δώδεκα μήνες.
Στην αξιολόγηση του δωδεκαμήνου, το 80% των συμμετεχόντων που αξιολογήθηκαν παρουσίασε μείωση του πόνου μεγαλύτερη από το προκαθορισμένο ελάχιστο κλινικά σημαντικό όριο. Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραψαν βελτίωση στις επιμέρους κλίμακες που αφορούν τον πόνο, τα συμπτώματα, τις καθημερινές δραστηριότητες, την άθληση και την ποιότητα ζωής.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: στους 12 μήνες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για 154 από τους 194 συμμετέχοντες, δηλαδή για το 79% του αρχικού δείγματος. Επομένως, τα αποτελέσματα του τελευταίου ελέγχου δεν αφορούν το σύνολο των ασθενών που εντάχθηκαν αρχικά στη μελέτη.
Τι γνωρίζουμε για την ασφάλεια
Οι ερευνητές κατέγραψαν ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες στο 6,7% των 239 επεμβάσεων. Οι περισσότερες αφορούσαν παροδικό αποχρωματισμό του δέρματος στην περιοχή των αγγείων που αντιμετωπίστηκαν. Αναφέρθηκε επίσης ένα περιστατικό επιφανειακού αιματώματος στη βουβωνική χώρα.
Τα περιστατικά υποχώρησαν χωρίς επακόλουθες επιπλοκές, ενώ δεν καταγράφηκαν μέτριες ή σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες στη συγκεκριμένη μελέτη.
Το ποσοστό του 6,7% αφορά τις επεμβάσεις και όχι κατ’ ανάγκη ισάριθμο ποσοστό διαφορετικών ασθενών, καθώς ορισμένοι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε θεραπεία και στα δύο γόνατα. Επιπλέον, η απουσία σοβαρών επιπλοκών σε μια μελέτη αυτού του μεγέθους δεν αποκλείει την πιθανότητα σπανιότερων κινδύνων στην ευρύτερη κλινική εφαρμογή.
Τα όρια και τα επόμενα βήματα
Η μελέτη έχει σημαντικούς περιορισμούς. Πραγματοποιήθηκε σε ένα μόνο κέντρο και δεν περιλάμβανε ομάδα ελέγχου, ώστε να συγκριθούν τα αποτελέσματα με εκείνα μιας άλλης θεραπείας ή με την πορεία των ασθενών χωρίς τη συγκεκριμένη επέμβαση.
Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να διαχωριστεί με βεβαιότητα η επίδραση της τεχνικής από άλλους παράγοντες, όπως η φυσική διακύμανση των συμπτωμάτων ή η επίδραση της ίδιας της θεραπευτικής διαδικασίας. Παράλληλα, απαιτούνται δεδομένα πέρα από τους 12 μήνες για να αξιολογηθεί η μακροχρόνια διάρκεια του οφέλους.
Στις ΗΠΑ, η συγκεκριμένη συσκευή έχει λάβει τον χαρακτηρισμό «Breakthrough Device» από τον FDA. Ο χαρακτηρισμός αυτός αφορά μια διαδικασία που αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και αξιολόγησης ορισμένων ιατροτεχνολογικών προϊόντων· δεν ισοδυναμεί από μόνος του με πλήρη έγκριση για ευρεία κλινική χρήση.
Παράλληλα, η τυχαιοποιημένη μελέτη RESORB συγκρίνει τον εμβολισμό με ενδαρθρική ένεση κορτικοστεροειδούς. Τα αποτελέσματα τέτοιων συγκριτικών ερευνών θα βοηθήσουν να αποσαφηνιστεί καλύτερα η θέση της μεθόδου στην αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος.
Θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιάμεση επιλογή;
Ο εμβολισμός των γονατικών αρτηριών αποτελεί μια πιθανή θεραπευτική επιλογή που διερευνάται για ασθενείς με επίμονο πόνο από οστεοαρθρίτιδα, παρά τη συντηρητική αντιμετώπιση. Δεν αντικαθιστά αυτομάτως τις καθιερωμένες θεραπείες ούτε είναι κατάλληλος για όλους.
Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τη βαρύτητα της οστεοαρθρίτιδας, τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς. Όποιος αντιμετωπίζει επίμονο πόνο στο γόνατο θα πρέπει να συζητήσει τις διαθέσιμες επιλογές με τον θεράποντα ιατρό του.