Η Μόσχα δεν επιβεβαιώνει ότι έχει συμφωνηθεί ενεργειακή εκεχειρία, ενώ απορρίπτει την πρόταση του Κιέβου για δίμηνη κατάπαυση πυρός, προκειμένου να διεξαχθούν εκλογές στην Ουκρανία.
Λιγότερο από 24 ώρες μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, η κατάσταση παραμένει ασαφής. Το Κρεμλίνο δεν επιβεβαιώνει ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία, το Κίεβο καταγγέλλει ότι οι επιθέσεις συνεχίζονται και η πρόταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για κατάπαυση πυρός διάρκειας 60 ημερών προκειμένου να διεξαχθούν εκλογές απορρίφθηκε από τη Μόσχα.
Η ανακοίνωση χωρίς σαφείς όρους
Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν σε «ενεργειακή εκεχειρία» με άμεση ισχύ, προειδοποιώντας μέσω του Truth Social τις δύο πλευρές να μην την παραβιάσουν. Ωστόσο, δεν διευκρίνισε τους ακριβείς όρους ή την έκταση της υποτιθέμενης συμφωνίας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ανακοινώνεται μια τέτοια πρωτοβουλία. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε κάνει παρόμοια ανακοίνωση και στο παρελθόν, χωρίς να σταματήσουν οι επιθέσεις των δύο πλευρών.
Το Κίεβο φάνηκε να αιφνιδιάζεται από την εξέλιξη. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η ουκρανική πλευρά δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων, ενώ η Μόσχα δεν επιβεβαίωσε ότι είχε συμφωνήσει στην εκεχειρία. Παρ’ όλα αυτά, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι, εφόσον η Ρωσία σταματήσει τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές, η Ουκρανία θα πράξει το ίδιο, ζητώντας διευκρινίσεις για το πότε θα μπορούσε να αρχίσει η εφαρμογή της.
Η στάση του Κρεμλίνου
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι οι επαφές συνεχίζονται και ότι θα υπάρξει ενημέρωση όταν υπάρχουν συγκεκριμένες εξελίξεις. Σε άλλη τοποθέτησή του ανέφερε ότι δεν έχει κάτι περισσότερο να προσθέσει σχετικά με το ζήτημα.
Ο Πεσκόφ απέφυγε επίσης να διευκρινίσει αν η εκεχειρία θα αφορούσε αποκλειστικά τα διυλιστήρια πετρελαίου ή και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις, παραπέμποντας σε μεταγενέστερη ενημέρωση.
Την ίδια ώρα, ο Ζελένσκι κατήγγειλε ότι οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίστηκαν. Στις 12 Οκτωβρίου δήλωσε ότι έξι ενεργειακές εγκαταστάσεις δέχθηκαν πλήγματα, ενώ ανέφερε ότι τραυματίστηκαν 33 άνθρωποι. Οι αναφορές αυτές αποδίδονται στην ουκρανική πλευρά, καθώς η Μόσχα δεν είχε επιβεβαιώσει ότι είχε τεθεί σε ισχύ συμφωνία ενεργειακής εκεχειρίας.
Ο Ουκρανός πρόεδρος κάλεσε επίσης την Ουάσιγκτον να αναλάβει ρόλο εγγυητή, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να διασφαλίσουν την τήρηση μιας τέτοιας συμφωνίας.
Το «όχι» στις 60 ημέρες
Παράλληλα με τις εξελίξεις γύρω από την ενεργειακή εκεχειρία, στο επίκεντρο βρέθηκε η πρόταση του Ζελένσκι για τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία.
Απαντώντας στις επικρίσεις του Τραμπ σχετικά με το ζήτημα, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε στην εκπομπή «This Week» του ABC ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε εκλογές, εφόσον ο Βλαντίμιρ Πούτιν συμφωνήσει σε κατάπαυση πυρός διάρκειας 60 ημερών.
Η Μόσχα απέρριψε την πρόταση. Ο Πεσκόφ επανέλαβε ότι η Ρωσία επιδιώκει μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία και όχι μια προσωρινή ανακωχή. Παράλληλα, υποστήριξε ότι θα μπορούσε να υπάρξει διακοπή των εχθροπραξιών ειδικά την ημέρα των εκλογών, κατηγορώντας το Κίεβο ότι θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια μεγαλύτερη εκεχειρία για να ανασυνταχθεί.
Η ρωσική θέση δεν είναι καινούργια. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι επιδιώκει συνολική διευθέτηση της σύγκρουσης και όχι μια προσωρινή διακοπή των μαχών.
Γιατί ο Ζελένσκι ζητά δύο μήνες
Η διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρά νομικά και πρακτικά εμπόδια. Η νομοθεσία που διέπει τον στρατιωτικό νόμο απαγορεύει τη διεξαγωγή προεδρικών, βουλευτικών και τοπικών εκλογών όσο αυτός βρίσκεται σε ισχύ.
Η θητεία του Ζελένσκι ως εκλεγμένου προέδρου έληξε το 2024, ωστόσο παραμένει στην εξουσία υπό το καθεστώς του στρατιωτικού νόμου. Η Μόσχα αξιοποιεί το ζήτημα για να αμφισβητεί τη νομιμοποίησή του, ενώ το Κίεβο υποστηρίζει ότι οι εκλογές δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν κανονικά υπό τις σημερινές συνθήκες.
Πέρα από το νομικό πλαίσιο, υπάρχουν σημαντικές πρακτικές δυσκολίες. Οι ψηφοφόροι θα έπρεπε να μπορούν να συμμετάσχουν με ασφάλεια, οι στρατιωτικοί να έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν, ενώ εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται εκτός της χώρας και σημαντικά τμήματα της επικράτειας τελούν υπό ρωσική κατοχή.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης υποστηρίξει ότι η μεγάλη πλειονότητα των Ουκρανών δεν επιθυμεί τη διεξαγωγή εκλογών όσο συνεχίζεται ο πόλεμος. Το ποσοστό του 90% που έχει αναφέρει αποτελεί δικό του ισχυρισμό και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται χωρίς πρόσθετη τεκμηρίωση ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο δημοσκοπικό αποτέλεσμα.
Η διαφωνία για τη διάρκεια της εκεχειρίας είχε αναδειχθεί και τον Φεβρουάριο του 2026. Τότε, ο Ουκρανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι η Ρωσία δεχόταν κατάπαυση πυρός μίας ημέρας για τη διεξαγωγή εκλογών, αντί των 60 ημερών που θεωρούσε αναγκαίες η ουκρανική πλευρά.
Η Ευρώπη στο πλευρό του Κιέβου
Στο διπλωματικό μέτωπο, ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία στηρίζει μια πραγματική ενεργειακή εκεχειρία, επισημαίνοντας ότι η Ουκρανία είναι διατεθειμένη να συμμετάσχει σε μια τέτοια πρωτοβουλία.
Η θέση του Γάλλου προέδρου εντάσσεται στις ευρωπαϊκές προσπάθειες για τον περιορισμό των επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει σημαντικό ζήτημα για την Ουκρανία.
Τι σημαίνουν οι τελευταίες εξελίξεις
Η ανακοίνωση Τραμπ δεν έχει μέχρι στιγμής μετατραπεί σε επιβεβαιωμένη συμφωνία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Η Ουκρανία δηλώνει πρόθυμη να σταματήσει τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, εφόσον υπάρξει αντίστοιχη δέσμευση από τη Ρωσία, ενώ το Κρεμλίνο δεν επιβεβαιώνει ότι έχει συμφωνήσει στους όρους μιας τέτοιας εκεχειρίας.
Παράλληλα, η απόρριψη της πρότασης για κατάπαυση πυρός 60 ημερών αναδεικνύει τη διαφωνία των δύο πλευρών ως προς τις προϋποθέσεις διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία και τη μορφή μιας πιθανής προσωρινής ανακωχής.
Μέχρι να υπάρξει σαφής και επίσημη δέσμευση από τις εμπλεκόμενες πλευρές, η ενεργειακή εκεχειρία παραμένει μια πρωτοβουλία που έχει ανακοινωθεί από τον Τραμπ, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ως συμφωνία από τη Μόσχα.