Η συμφωνία για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές πυροδοτεί νέα ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Κιέβου
Σε ανοιχτή σύγκρουση με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι πέρασε το Σάββατο ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέο πρόεδρο, επιτέθηκε στον Ουκρανό ομόλογό του και τον κάλεσε να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, λέγοντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι «καλά θα κάνει να σταματήσει». Οι δηλώσεις έγιναν μία ημέρα αφότου ανακοίνωσε συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές.
Ο Τραμπ μίλησε στους δημοσιογράφους λίγο πριν αναχωρήσει για το Τενεσί. Υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να είχε τερματίσει τον πόλεμο «πολλές φορές», αλλά επέλεξε να μην το κάνει. Ανέφερε επίσης ότι η Ουάσιγκτον είχε πει στον Ουκρανό πρόεδρο πως μπορεί να πλήττει οποιονδήποτε στόχο στη Ρωσία, εκτός από τα διυλιστήρια ντίζελ, επικαλούμενος την έλλειψη καυσίμων και τις επιπτώσεις της στους Αμερικανούς αγρότες και κτηνοτρόφους. Κλείνοντας, κατέληξε ότι είναι ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο.
Η συμφωνία που άναψε τη φωτιά
Αφορμή στάθηκε η ανακοίνωση της Παρασκευής. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ρωσία θα διαθέσει περίπου 4,8 εκατομμύρια τόνους ντίζελ στην παγκόσμια αγορά, βάσει συμφωνίας που, όπως ανέφερε, έκλεισε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε τηλεφωνική επικοινωνία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Μόσχα θα διαθέσει αρχικά περισσότερους από 300.000 τόνους, άλλους 500.000 τον Νοέμβριο, στη συνέχεια 1 εκατομμύριο τόνους και επιπλέον 3 εκατομμύρια, ανάλογα με την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων. Οι ποσότητες αυτές αποτελούν τις προβλεπόμενες προμήθειες που ανακοίνωσε ο Τραμπ και δεν σημαίνουν ότι έχουν ήδη παραδοθεί.
Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις, η οποία επιτρέπει συγκεκριμένες συναλλαγές που αφορούν την πώληση, την παράδοση και την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ.
Το παρασκήνιο είναι η άνοδος των τιμών των καυσίμων. Οι επιθέσεις της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν προκαλέσει ζημιές στη διυλιστική ικανότητα της Ρωσίας, ενώ η Μόσχα έχει επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές καυσίμων. Την ίδια στιγμή, οι διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία, μεταξύ άλλων λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ, επιβαρύνουν τις διεθνείς αγορές. Ο Τραμπ δέχεται, παράλληλα, αυξανόμενες πιέσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Η αντίδραση του Κιέβου
Ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι κάθε χαλάρωση των κυρώσεων χωρίς σαφή και διαρκή συμφωνία αποκλιμάκωσης με τη Ρωσία αποτελεί «προφανή αδυναμία».
Σε συνέντευξή του στο Axios χαρακτήρισε την απόφαση «άδικη και ανέντιμη», εκφράζοντας την αντίθεσή του στη χαλάρωση των περιορισμών σε βάρος της Μόσχας. Διερωτήθηκε επίσης αν η συμφωνία συνδέεται με προγραμματισμένο ταξίδι απεσταλμένων του Τραμπ στη Ρωσία, σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο θα έμοιαζε με «αγορά» της συνάντησης, αν και τόνισε ότι δεν γνωρίζει αν αυτή ήταν η πρόθεση.
Αντιδράσεις και στην Ουάσιγκτον
Η κίνηση προκάλεσε αντιδράσεις και στο Κογκρέσο. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ κατήγγειλε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι αντιβαίνει στην πρόθεση του Κογκρέσου όπως αποτυπώνεται στη νομοθεσία για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Επικρίσεις διατυπώθηκαν και από άλλους πολιτικούς.
Αντίθετα, στη Μόσχα η συμφωνία χαιρετίστηκε. Λογαριασμός που συνδέεται με τον Κιρίλ Ντμιτρίεφ, απεσταλμένο του Πούτιν, υποστήριξε ότι η ρωσοαμερικανική συνεργασία στον τομέα του ντίζελ θα ωφελήσει τον κόσμο.
Η αντιπαράθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαφωνιών για την ενεργειακή πολιτική και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ είχε ζητήσει δημόσια από τον Ζελένσκι να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, επικαλούμενος τις ελλείψεις καυσίμων.
Με τη νέα επίθεση κατά του Ζελένσκι και τη δημόσια αναφορά στην ανάγκη αλλαγής ηγεσίας στην Ουκρανία, η διαφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου αποκτά πλέον και σαφή πολιτική διάσταση.