Ο Αμερικανός πρόεδρος δεσμεύεται ότι δεν θα χτυπήσει το Ιράν έως τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Δεν έχουν σταματήσει όμως ο αποκλεισμός, οι κυρώσεις και οι προετοιμασίες του Πενταγώνου. Η ημερομηνία δεν είναι επίσημη επανεκκίνηση των βομβαρδισμών· είναι το όριο που έβαλε ο ίδιος.
Λίγες ώρες αφού δημοσιεύματα έφεραν τον Λευκό Οίκο να εξετάζει νέα πλήγματα κατά του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε τόνο. Την Πέμπτη δεσμεύτηκε ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτεθούν στο Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, κάνοντας λόγο για «παραγωγικές συζητήσεις» με την Τεχεράνη, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Στην ίδια ανάρτηση στο Truth Social έγραψε ότι το Ιράν βρίσκεται σε «πολύ κακή κατάσταση» οικονομικά και στρατιωτικά, ξεκαθάρισε ότι ο αποκλεισμός θα παραμείνει πλήρως σε ισχύ και ισχυρίστηκε ότι μόνο το προηγούμενο βράδυ πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ 22 εκατομμύρια βαρέλια, κανένα από τα οποία δεν προερχόταν από ή προοριζόταν για το Ιράν.
Το νούμερο είναι δικός του ισχυρισμός: την προηγούμενη ημέρα το CENTCOM μιλούσε για περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια.
Το δημοσίευμα που ταρακούνησε τις αγορές
Η δέσμευση δεν ήρθε από το πουθενά. Το The Atlantic, επικαλούμενο δύο αξιωματούχους της κυβέρνησης, αποκάλυψε την Τετάρτη ότι ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το Πεντάγωνο επιλογές για επανέναρξη των πληγμάτων πριν από τις εκλογές, με το εύρος και τους στόχους να βρίσκονται ακόμη υπό συζήτηση και μια ευρύτερη επιχείρηση να εξετάζεται για μετά τις κάλπες.
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, ακόμη και οι υποστηρικτές του σχεδίου δεν πίστευαν ότι τα πλήγματα θα έφερναν το Ιράν στο τραπέζι ή θα άνοιγαν τα Στενά· στόχος ήταν να επιδειχθεί αμερικανική ισχύς ενόψει της ψηφοφορίας.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση, αλλά όχι γραμμική. Το Brent είχε κλείσει την Τετάρτη κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι. Την Πέμπτη ενισχύθηκε ενδοσυνεδριακά πάνω από τα 103 δολάρια, πριν υποχωρήσει μετά την ανάρτηση Τραμπ.
Παράλληλα, το Axios μετέδωσε ότι το Πεντάγωνο έδωσε πριν από μερικές ημέρες εντολή στο CENTCOM να ολοκληρώσει τις προετοιμασίες για πιθανή επανέναρξη ευρείας επιχείρησης στο Ιράν, χωρίς ημερομηνία και χωρίς τελική απόφαση του προέδρου.
Το ισραηλινό N12 αναμετέδωσε το ίδιο ρεπορτάζ. Ισραηλινός αξιωματούχος είπε στο Axios ότι οι πιθανότητες επίθεσης πριν από τις αμερικανικές εκλογές «δεν είναι υψηλές, αλλά δεν τις αποκλείουμε», και ότι μετά τις κάλπες αυξάνονται σημαντικά.
Η ημερομηνία της δέσμευσης έχει σημασία, αλλά οι προηγούμενες δηλώσεις δεν είναι όλες της περασμένης εβδομάδας. Στις 9 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ είχε πει σε δημοσιογράφους ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «αμέσως μετά τις εκλογές». Γύρω στην 1η–2η Οκτωβρίου, σύμφωνα με το CBS, είπε ότι οι ΗΠΑ θα κερδίσουν τον πόλεμο «αμέσως μετά τις εκλογές», προσθέτοντας «ίσως και πριν». Στην ίδια περίοδο, σε συνέντευξη στο TIME, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων μετά τις ενδιάμεσες αν δεν υπάρξει ικανοποιητική συμφωνία.
Διπλωματία μέσω ενδιαμέσων
Από ιρανικής πλευράς, οι επαφές συνεχίζονται, αλλά οι αποστάσεις παραμένουν μεγάλες. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ συνεχίζονται μέσω ενδιαμέσων και ότι η Τεχεράνη εξετάζει την αμερικανική απάντηση σε ιρανική πρόταση γνωστή ως «σχέδιο επτά ημερών», με απάντηση που αναμένεται εντός ολίγων ημερών.
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει το κεντρικό εμπόδιο. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι το Ιράν πρέπει να μειώσει ουσιαστικά την ικανότητα εμπλουτισμού, χωρίς να ζητήσει πλήρη εγκατάλειψή του. Η Τεχεράνη, όμως, δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης: ο επικεφαλής του ιρανικού πυρηνικού οργανισμού, Μοχαμάντ Εσλαμί, δήλωσε την Πέμπτη ότι η χώρα δεν θα εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου ούτε θα παραδώσει το απόθεμα εμπλουτισμένου υλικού.
Η πίεση δεν χαλαρώνει
Η παύση των βομβαρδισμών δεν σημαίνει αποκλιμάκωση της οικονομικής πίεσης. Την ίδια μέρα, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις σε 17 δεξαμενόπλοια του ιρανικού «σκιώδους στόλου», στο πλαίσιο της επιχείρησης Economic Outcast, με το υπουργείο Οικονομικών να υποστηρίζει ότι έτσι εξουδετερώνεται το μεγαλύτερο μέρος όσων απέμεναν από το δίκτυο.
Για τα Στενά του Ορμούζ, οι δύο πλευρές περιγράφουν δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε από την Αθήνα ότι το Ιράν έχει χάσει εντελώς τον έλεγχο των Στενών, ενώ ο ανώτερος σύμβουλος των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Ρεζά Νακντί επέμεινε ότι τα Στενά παραμένουν κλειστά υπό ιρανικό έλεγχο και ότι οι «παράνομες διαδρομές» θα μπλοκαριστούν σύντομα.
Τα πλοία συνεχίζουν να δέχονται πλήγματα. Το UKMTO έχει εκδώσει σειρά προειδοποιήσεων για περιστατικά στην περιοχή του Ορμούζ και τον Οκτώβριο, ενώ αρκετές αναφορές έχουν δημοσιοποιηθεί με καθυστέρηση. Ο ιρανικός στρατός, από την πλευρά του, απείλησε με προληπτικά πλήγματα κατά αμερικανικών θέσεων αν κριθεί αναγκαίο.
Το μέτωπο της Σαουδικής Αραβίας
Ο πόλεμος επεκτείνεται μέσω των συμμάχων της Τεχεράνης. Οι Χούθι ισχυρίστηκαν την Πέμπτη ότι έπληξαν με βαλλιστικό πύραυλο το διεθνές αεροδρόμιο King Khalid του Ριάντ, ενώ ο συνασπισμός υπό τη Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε την αναχαίτιση δύο πυραύλων προς την πρωτεύουσα και ενός ακόμη προς το Χαμίς Μουσαΐτ.
Σύμφωνα με τη σαουδαραβική πλευρά, συντρίμμια από αναχαίτιση προκάλεσαν ζημιές σε νηπιαγωγείο και ιατρικό συγκρότημα. Νωρίτερα στην εβδομάδα, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν σε επιθέσεις των Χούθι σε δύο σαουδαραβικά αεροδρόμια.
Ο ισχυρισμός των Χούθι ότι ο πύραυλος έπληξε το αεροδρόμιο King Khalid δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Το κόστος για την Ουάσιγκτον
Ο πόλεμος, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, έχει βαρύ αποτύπωμα και για τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη δημόσια καταμέτρηση του Πενταγώνου, έχει στοιχίσει τη ζωή σε 19 Αμερικανούς στρατιωτικούς και έχει τραυματίσει περισσότερους από 800· αμερικανικά ρεπορτάζ έχουν επισημάνει ότι η δημόσια βάση ενδέχεται να υποεκτιμά τις απώλειες στην περιοχή.
Έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Κογκρέσου, ενημερωμένη στις 5 Οκτωβρίου, καταγράφει τουλάχιστον 81 αμερικανικά αεροσκάφη και drones που έχουν χαθεί ή υποστεί ζημιές.
Τι ακολουθεί
Η επόμενη κρίσιμη συνάντηση είναι εκτός Ουάσιγκτον: ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα συναντήσει τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν την Παρασκευή στο Τουρκμενιστάν, στο περιθώριο της συνόδου της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών.
Η δέσμευση του Τραμπ δίνει στην Τεχεράνη περίπου τέσσερις εβδομάδες χωρίς αμερικανικούς βομβαρδισμούς, εφόσον τηρηθεί. Ταυτόχρονα, οι προηγούμενες δηλώσεις του και οι στρατιωτικές προετοιμασίες δείχνουν ότι η 3η Νοεμβρίου μπορεί να αποτελέσει όχι το τέλος, αλλά το σημείο μετά το οποίο μια νέα φάση του πολέμου γίνεται πολιτικά ευκολότερη.
Δεν αποτελεί, από μόνη της, ανακοινωμένη ημερομηνία έναρξης νέων αμερικανικών βομβαρδισμών.