Ο Τούρκος πρόεδρος έθεσε στον Ρώσο ομόλογό του την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την επανέναρξη απευθείας επαφών Ρωσίας-Ουκρανίας – Δεν ανακοινώθηκε νέα συμφωνία
Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και η προοπτική επανέναρξης απευθείας επαφών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχαν στις 7 Οκτωβρίου ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς μέσα σε δύο ημέρες είχαν σημειωθεί σοβαρά περιστατικά με εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα, μεταξύ των οποίων και πλοία τουρκικών συμφερόντων.
Σύμφωνα με την τουρκική Διεύθυνση Επικοινωνίας, οι δύο πρόεδροι συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας, καθώς και περιφερειακά και διεθνή ζητήματα. Ο Ερντογάν τόνισε τη σημασία των προσπαθειών για τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει στις προσπάθειες για την έναρξη απευθείας επαφών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Το τηλεφώνημα μετά τα χτυπήματα στα πλοία
Η χρονική στιγμή της επικοινωνίας έχει ιδιαίτερη σημασία.
Στις 5 Οκτωβρίου, το φορτηγό πλοίο Royad Mammadov, τουρκικών συμφερόντων, υπέστη επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα και στη συνέχεια βυθίστηκε. Το πλοίο μετέφερε καλαμπόκι από το ουκρανικό λιμάνι Ισμαήλ με προορισμό την Ιταλία.
Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 11 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το πλοίο χτυπήθηκε από ρωσικά drones, όμως η ρουμανική πλευρά, στα ύδατα της οποίας βρισκόταν το πλοίο, επιβεβαίωσε το περιστατικό και τους θανάτους χωρίς να αποδώσει επισήμως την ευθύνη.
Μία ημέρα αργότερα, στις 6 Οκτωβρίου, δύο ακόμη εμπορικά πλοία δέχθηκαν επίθεση στη βουλγαρική αποκλειστική οικονομική ζώνη.
Το Alfa Watan βυθίστηκε, ενώ το Able υπέστη πυρκαγιά. Τα μέλη του πληρώματος του Able διασώθηκαν, ενώ για το πλήρωμα του Alfa Watan ακολούθησε επιχείρηση αναζήτησης. Η Βουλγαρία χαρακτήρισε την επίθεση σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πραγματοποιήθηκε η επικοινωνία Ερντογάν-Πούτιν.
Τι είπε ο Ερντογάν στον Πούτιν
Από το επίσημο τουρκικό ανακοινωθέν προκύπτουν δύο βασικά σημεία.
Το πρώτο αφορά τη ναυσιπλοΐα στη Μαύρη Θάλασσα. Ο Ερντογάν υπογράμμισε τη σημασία των προσπαθειών για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιστατικά με εμπορικά πλοία έχουν αυξηθεί.
Το δεύτερο αφορά τις ρωσοουκρανικές επαφές. Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει στις προσπάθειες για την έναρξη απευθείας επαφών μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.
Η διατύπωση έχει σημασία: η Άγκυρα δεν ανακοίνωσε ότι ξεκινούν άμεσα νέες συνομιλίες ούτε ότι επιτεύχθηκε συμφωνία για θαλάσσια εκεχειρία.
Τι δεν ανακοινώθηκε
Το επίσημο τουρκικό ανακοινωθέν δεν αναφέρει συγκεκριμένη συμφωνία μεταξύ Ερντογάν και Πούτιν για την προστασία των εμπορικών πλοίων.
Δεν ανακοινώθηκε επίσης κάποια νέα θαλάσσια εκεχειρία, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για απευθείας ρωσοουκρανικές συνομιλίες ή κάποιος νέος μηχανισμός ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το ανακοινωθέν δεν παραθέτει αναλυτικά την απάντηση του Πούτιν στις συγκεκριμένες προτάσεις του Ερντογάν. Επομένως, δεν μπορεί να συναχθεί από τα δημόσια στοιχεία ότι η Μόσχα αποδέχθηκε ή απέρριψε κάποια συγκεκριμένη τουρκική πρόταση.
Οι ευχές για τα γενέθλια του Πούτιν
Η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε την ημέρα των 74ων γενεθλίων του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Ερντογάν ευχήθηκε στον Ρώσο πρόεδρο για τα γενέθλιά του και, σύμφωνα με την τουρκική Προεδρία, τον συνεχάρη επίσης για την επιτυχία του κόμματός του στις εκλογές για την Κρατική Δούμα.
Οι ευχές και τα συγχαρητήρια αποτελούν μέρος της επίσημης περιγραφής της συνομιλίας από την τουρκική πλευρά.
Η Τουρκία εξακολουθεί να επιδιώκει ρόλο μεσολαβητή
Η τηλεφωνική επικοινωνία εντάσσεται στη σταθερή προσπάθεια της Άγκυρας να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο.
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Μαύρη Θάλασσα δεν πρέπει να μετατραπεί σε ακόμη πιο επικίνδυνο πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης και έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την ασφαλή εμπορική ναυσιπλοΐα και τις εξαγωγές σιτηρών.
Μάλιστα, στις 8 Οκτωβρίου, μία ημέρα μετά την επικοινωνία Ερντογάν-Πούτιν, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία εντείνουν τις επιθέσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα και ότι η Τουρκία έχει ήδη προτείνει μέτρα αποκλιμάκωσης και ασφαλούς μεταφοράς σιτηρών, αναμένοντας απαντήσεις από τις δύο πλευρές.
Το πραγματικό βάρος του τηλεφωνήματος
Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, το τηλεφώνημα Ερντογάν-Πούτιν δεν συνοδεύτηκε από ανακοίνωση μιας νέας συμφωνίας.
Η σημασία του βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι, μετά τα διαδοχικά περιστατικά με εμπορικά πλοία, ο Ερντογάν έθεσε απευθείας στον Ρώσο πρόεδρο το ζήτημα της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και επανέλαβε την πρόθεση της Τουρκίας να βοηθήσει στην επανέναρξη απευθείας επαφών Ρωσίας-Ουκρανίας.
Το εάν η τηλεφωνική αυτή παρέμβαση θα οδηγήσει σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις παραμένει ανοιχτό. Μέχρι στιγμής, αυτό που έχει ανακοινωθεί είναι η τουρκική πρωτοβουλία και όχι κάποια νέα συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών.