Η Τουρκία δεν επιδιώκει απλώς να καθυστερήσει ή να μπλοκάρει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Επιδιώκει να μετατρέψει μια αμφισβητούμενη διεκδίκηση σε de facto δικαίωμα βέτο, να της ζητούν την άδεια για να προχωρήσουν τα όποια έργα ζωτικών υποδομών όπως είναι το καλώδιο. Ακόμη και την ενημέρωση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ετοιμάζεται να την βαπτίσει άδεια. Αυτό υποστήριξε η διδάκτωρ Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Ασπασία Αλιγιζάκη, μιλώντας την 1η Οκτωβρίου στο δελτίο ειδήσεων της Ναυτεμπορικής και τον Παύλο Πανταζόπουλο, λίγες ώρες μετά τη νέα προκλητική τοποθέτηση της Άγκυρας για το Great Sea Interconnector.
Αφορμή στάθηκε η δήλωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ότι δεν θα επιτρέψει «μη αδειοδοτημένη» δραστηριότητα σε θαλάσσιες ζώνες που η ίδια θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη τις συμφωνίες οριοθέτησης με τη Λιβύη και το ψευδοκράτος, καθώς και τα όρια που κατέθεσε στον ΟΗΕ το 2020. Την ίδια ώρα, δημοσιεύματα έκαναν λόγο για επανασχεδιασμό της όδευσης και για αποστολή ενημέρωσης στη γείτονα, αντί για αίτημα άδειας, ενόψει των ερευνών γαλλικού σκάφους.
«Η Τουρκία ελπίζει ότι θα παίξουμε το παιχνίδι της. Οι ελπίδες πρέπει να μείνουν φρούδες», είπε η Αλιγιζάκη. «Δεν παίζεις με κάποιον ο οποίος δεν παίζει τίμια, γιατί ακόμη και αν είσαι πάρα πολύ καλός παίκτης, το πιθανότερο είναι να χάσεις».
Κατά την εκτίμησή της, το διακύβευμα δεν είναι μόνο το καλώδιο. Είναι το προηγούμενο. Ακόμη και μια ενδεχόμενη ενημέρωση του γαλλικού πλοίου για λόγους ασφαλείας της ναυσιπλοΐας, εξήγησε, η Άγκυρα θέλει να τη βαφτίσει άδεια, ώστε μια αμφισβητούμενη διεκδίκηση να εμφανιστεί ως de facto δικαίωμα να ασκεί βέτο σε έργα υποδομών. «Αυτό προσπαθεί να κάνει και γι’ αυτό είπα ότι δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να παίξουμε το παιχνίδι της».
Η ελληνική θέση, υπενθύμισε, είναι ήδη σαφής: καμία άδεια δεν θα ζητηθεί από την Τουρκία. Το ίδιο έχει διατυπωθεί και από την κυβέρνηση. Η Άγκυρα, επιμένει επειδή θέλει να πείσει ότι στην περιοχή έχει υφαλοκρηπίδα. Η υφαλοκρηπίδα, όμως, δεν έχει οριοθετηθεί. Και ακόμη κι αν είχε, το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι κάθε κράτος μπορεί να ποντίζει υποβρύχια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα άλλου κράτους. Άδεια του παράκτιου κράτους δεν απαιτείται για τα καλώδια. Απαιτείται για τους αγωγούς.
Γι’ αυτό η Αλιγιζάκη πήγε ένα βήμα παραπέρα από τη διάκριση «ενημέρωση, όχι άδεια». Εφόσον η Τουρκία έχει ήδη δηλώσει ότι θα παρουσιάσει οποιαδήποτε γνωστοποίηση ως έγκριση, είπε, ούτε καν ενημέρωση δεν πρέπει να της δοθεί με τρόπο που να μπορεί να ενταχθεί στον φάκελο που χτίζει για να τεκμηριώσει στο μέλλον αποδοχή των διεκδικήσεων της.
«Αν ζητηθεί έστω και η ενημέρωση της Τουρκίας, τότε, επειδή ακριβώς θα το βαφτίσει άδεια, θα το χρησιμοποιήσει στο μέλλον σε έναν φάκελο τον οποίο χτίζει: ότι δηλαδή υπάρχει μία τουρκική πρακτική η οποία είτε γίνεται σιωπηρά αποδεκτή είτε την αποδέχεσαι ζητώντας άδεια ή ενημερώνοντάς την». Το δίκαιο της θάλασσας, πρόσθεσε, δεν προβλέπει στη συγκεκριμένη περίπτωση τέτοια ενημέρωση.
Η διδάκτωρ έκλεισε επισημαίνοντας ότι το άρθρο 79 ξεκαθαρίζει ότι για τα καλώδια δεν ζητείται άδεια από το παράκτιο κράτος, για τους αγωγούς η όδευση απαιτεί τη συναίνεσή του. Η Τουρκία, όμως, σχεδιάζει αγωγό προς τα κατεχόμενα χωρίς να ζητά την άδεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Παίζει εντελώς ανέντιμα και παραβιάζει τους κανόνες, ή μάλλον τους χρησιμοποιεί κατά το δοκούν. Με δύο σταθμά».
Η τοποθέτηση έρχεται σε μια στιγμή που Αθήνα και Παρίσι επιμένουν ότι η αδειοδότηση του έργου ανήκει στην Ελλάδα, ότι η σχετική NAVTEX εκδίδεται από ελληνικές αρχές και ότι τυχόν γνωστοποίηση προς παράκτια κράτη αφορά μόνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Η Αλιγιζάκη προειδοποιεί ότι, μετά τη σημερινή δήλωση της Άγκυρας, ακόμη και αυτή η λεπτή διάκριση κινδυνεύει να απαλειφθεί στην τουρκική ανάγνωση: ό,τι σταλεί, θα παρουσιαστεί ως άδεια. Και άδεια, κατά τη θέση της, δεν υπάρχει λόγος να ζητηθεί, ούτε να υπονοηθεί.
Δείτε τη συνέντευξη στη Ναυτεμπορική
