Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις πιο έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις των τελευταίων μηνών, μετά την ψήφιση ενός αμφιλεγόμενου ψηφίσματος για την κρίση στη Θέουτα, το ισπανικό αυτόνομο έδαφος στη Βόρεια Αφρική. Το κείμενο, που προωθήθηκε από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (EPP), χαρακτηρίζει την άφιξη χιλιάδων μεταναστών ως «εισβολή» και στρέφεται ευθέως εναντίον της κυβέρνησης του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ.
Τι προηγήθηκε στη Θέουτα
Η κρίση ξεκίνησε στις 30 και 31 Ιουλίου, όταν χιλιάδες άνθρωποι εισήλθαν παράνομα στη Θέουτα σε πρωτοφανή κλίμακα, ασκώντας τεράστια πίεση στην ασφάλεια, τη δημόσια τάξη και τις κοινωνικές υπηρεσίες της πόλης. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ένα σημαντικό μέρος αυτών των ανθρώπων παραμένει ακόμη στην περιοχή, μήνες μετά τα γεγονότα.
Η ψηφοφορία και το αποτέλεσμα
Το ψήφισμα του EPP εγκρίθηκε τελικά με 339 ψήφους υπέρ, 225 κατά και 16 αποχές, χάρη και στη στήριξη ακροδεξιών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου. Η ψηφοφορία ήρθε μετά την αποτυχία διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ομάδες της λεγόμενης «πλειοψηφίας φον ντερ Λάιεν» (EPP, Σοσιαλιστές, Renew) για την επίτευξη ενός κοινού, συμβιβαστικού κειμένου. Το γεγονός ότι χρειάστηκε να τεθούν σε ψηφοφορία επτά διαφορετικά, ανταγωνιστικά ψηφίσματα αναδεικνύει το βάθος της διάσπασης στο Κοινοβούλιο.
Οι πρώτες δηλώσεις: «Η Θέουτα είναι Ευρώπη»
Αμέσως μετά την ψήφιση, ο ευρωβουλευτής Tomas Tobé, αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του EPP, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Η Θέουτα είναι Ευρώπη! Η Ομάδα μας δεν θα υποχωρήσει ποτέ στην προστασία των κοινών εξωτερικών μας συνόρων. Η σημερινή ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο έδειξε τον σαφή διαχωρισμό ανάμεσα σε όσους στηρίζουν μια ισχυρή Ένωση που προστατεύει τον εαυτό της και σε όσους δεν το κάνουν. Η Ισπανία και η Ευρώπη δεν μπορούν να αντέξουν άλλες αποτυχημένες πολιτικές του Σάντσεθ».
Το ψήφισμα απαιτεί από το Μαρόκο να σεβαστεί, με τρόπο «άνευ όρων» και «μη διαπραγματεύσιμο», την ισπανική κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα, καλώντας παράλληλα το Ραμπάτ να αναλάβει τις ευθύνες του όσον αφορά τον έλεγχο των συνόρων.
Μοντσερράτ: «Η Θέουτα δεν πωλείται»
Λίγες ώρες αργότερα, η αντιπρόεδρος του EPP Group, Dolors Montserrat, προχώρησε σε ακόμη πιο αιχμηρές δηλώσεις, τόσο στα αγγλικά όσο και στα ισπανικά. Σύμφωνα με ανάρτηση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας:
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ξεκαθάρισε ότι η Θέουτα δεν πωλείται. Θα υπερασπίζεται.»
Εξηγώντας το περιεχόμενο του ψηφίσματος, πρόσθεσε:
«Υιοθετήσαμε ένα ψήφισμα που απαιτεί από τον Σάντσεθ να εφαρμόσει άμεσα το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, να εγγυηθεί την ασφάλεια και να επιταχύνει την επιστροφή ενηλίκων και ανηλίκων. Με ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς το Μαρόκο: η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Ισπανίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Πρέπει να γίνουν σεβαστές. Άνευ όρων. Το Ραμπάτ πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του και να επαναδεχθεί όλους τους παράτυπους μετανάστες.»
Η πιο αιχμηρή φράση της δήλωσης αφορούσε άμεση σύγκριση με την ισπανική κυβέρνηση:
«Η Ευρώπη πέτυχε σε 3 ημέρες αυτό που ο Σάντσεθ δεν κατάφερε σε 50: ακρόαση, στήριξη και λύσεις.»
Και έκλεισε με ένα μήνυμα αλληλεγγύης:
«Η Θέουτα δεν είναι μόνη. Όλη η Ευρώπη στέκεται δίπλα της.»
Αντίστοιχο μήνυμα δημοσίευσε η ίδια και μέσω προσωπικού της λογαριασμού στα ισπανικά, επαναλαμβάνοντας ότι «το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είπε ξεκάθαρα ότι η Θέουτα δεν πωλείται. Υπερασπίζεται».
Τι απαιτεί ουσιαστικά το ψήφισμα
Συνοψίζοντας το περιεχόμενό του, το ψήφισμα ζητά συγκεκριμένα:
- Την άμεση εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο από την ισπανική κυβέρνηση
- Την εγγύηση ασφάλειας στην περιοχή της Θέουτα
- Την επιτάχυνση επιστροφών τόσο ενηλίκων όσο και ανηλίκων μεταναστών
- Ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς το Μαρόκο ότι η ισπανική κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης
Οι αντιδράσεις από την άλλη πλευρά
Το ψήφισμα δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις. Οι Σοσιαλιστές (S&D) και η Renew Europe είχαν προτείνει εναλλακτικά κείμενα, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς την Ισπανία, τον σεβασμό του δικαιώματος ασύλου και την προστασία ασυνόδευτων ανηλίκων. Ακόμη πιο έντονη ήταν η αντίδραση από τους Πράσινους/EFA και The Left, οι οποίοι κατήγγειλαν τη ρητορική ασφάλειας ως «ξενοφοβική» και μίλησαν για «κυνική εργαλειοποίηση» της κρίσης από ορισμένους ευρωβουλευτές.
Η θέση του Μαρόκου
Το Μαρόκο, από την πλευρά του, επιχείρησε να αποφορτίσει την κατάσταση: η μαροκινή αντιπροσωπεία στην ΕΕ έστειλε επιστολή σε αρκετούς Ισπανούς ευρωβουλευτές —εξαιρώντας εκείνους του Λαϊκού Κόμματος και του Vox— απορρίπτοντας οποιαδήποτε ευθύνη της χώρας για την κρίση.
Η πολιτική διάσταση της αντιπαράθεσης
Οι δηλώσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κλίμα σκλήρυνσης της ρητορικής για το μεταναστευτικό στις Βρυξέλλες. Το EPP επιχειρεί να παρουσιάσει το ψήφισμα ως απόδειξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης απέναντι σε μια, όπως υποστηρίζει, αδράνεια της Μαδρίτης, με στελέχη του να έχουν κατηγορήσει ευθέως την ισπανική κυβέρνηση ότι «γνώριζε τι συνέβαινε και το επέτρεψε». Η σύγκριση «3 ημέρες εναντίον 50» αποτελεί ξεκάθαρη πολιτική επίθεση, η οποία αναμένεται να πυροδοτήσει νέες αντιδράσεις από τις πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν την ισπανική κυβέρνηση, οι οποίες θεωρούν τη ρητορική του EPP υπερβολική και επικίνδυνη για την κοινωνική συνοχή.
Η υπόθεση της Θέουτα αναμένεται να παραμείνει στην κορυφή της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας τις επόμενες εβδομάδες, καθώς οι πιέσεις προς τη Μαδρίτη —αλλά και προς το Ραμπάτ— εντείνονται.