Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επαναφέρει τις πάγιες αιτιάσεις της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης, ενώ η Αθήνα τις χαρακτηρίζει «ανυπόστατες» επικαλούμενη τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων
Νέα δημόσια παρέμβαση για το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας σε ελληνικά νησιά έκανε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, επαναφέροντας μια από τις πιο πάγιες πηγές τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Τι δήλωσε ο Φιντάν
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ, μιλώντας μετά την επίσκεψή του στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν —όπου συναντήθηκε με τον ομόλογό του Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ και τον πρόεδρο Ιλχάμ Αλίεφ— δήλωσε ότι η Άγκυρα έχει «πολύ σοβαρές ανησυχίες για τη στρατιωτικοποίηση ορισμένων νησιών», προσθέτοντας ότι «η στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς, για εμάς αποτελεί απειλή».
Ο Φιντάν υποστήριξε επίσης ότι η Ελλάδα κινείται «κατά παράβαση των συμβατικών της υποχρεώσεων», αναφερόμενος σε συγκεκριμένα νησιά που, κατά την τουρκική θέση, υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης βάσει διεθνών συνθηκών.
Η έκκληση προς την Αθήνα
Ο Τούρκος υπουργός κάλεσε την ελληνική πλευρά να «εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που προκύπτουν από τις συνθήκες με πιο ώριμο τρόπο, σύμφωνα με το πνεύμα της συμμαχίας», σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα δεν πρέπει να προσθέσει άλλη μια πρόκληση στις πολυάριθμες προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζουμε στην περιοχή μας». Ανέφερε ακόμη ότι η Τουρκία έχει ήδη θέσει το ζήτημα τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στο ΝΑΤΟ και τον ΟΗΕ.
Παράλληλα, ο Φιντάν επιχείρησε να διατηρήσει έναν πιο συμφιλιωτικό τόνο, δηλώνοντας σε Τούρκους δημοσιογράφους ότι «δεν θέλουμε η Ελλάδα να γίνει παιχνίδι εκείνων που θέλουν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και να τη σύρουν στο χάος» και εκφράζοντας την επιθυμία της Άγκυρας για «σχέσεις καλής γειτονίας».
Η ελληνική απάντηση
Η ελληνική πλευρά έχει απορρίψει σταθερά τις τουρκικές αιτιάσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει ήδη στις 9 Σεπτεμβρίου ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να συζητήσει ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης, τονίζοντας ότι η διάταξη των αμυντικών δυνάμεων μιας χώρας αποτελεί αποκλειστικό ζήτημα εθνικής κυριαρχίας.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επίσης χαρακτηρίσει τις σχετικές τουρκικές αιτιάσεις «ανυπόστατες», παραπέμποντας στις Συνθήκες της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1947), καθώς και στη Σύμβαση του Μοντρέ, ως νομικό πλαίσιο που, κατά την ελληνική θέση, δεν στηρίζει τις τουρκικές θέσεις περί γενικευμένης αποστρατιωτικοποίησης του Αιγαίου.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Η νέα παρέμβαση Φιντάν δεν έρχεται τυχαία. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο της τουρκικής διπλωματίας να επαναφέρει το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Αιγαίου —όπως η Λήμνος— συνδέοντάς το με τη γενικότερη ατζέντα ζητημάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η επιλογή της Άγκυρας να διατυπώσει τις θέσεις αυτές από το Μπακού δεν είναι άσχετη με τη στρατηγική εταιρική σχέση Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν, με ισχυρούς ενεργειακούς και αμυντικούς δεσμούς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του στη Δαμασκό στις 13 Σεπτεμβρίου, ο Φιντάν χαρακτήρισε το Ισραήλ ως τη μεγαλύτερη δυνητική απειλή για την αποσταθεροποίηση της Συρίας — μια τοποθέτηση που δείχνει το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσει η Άγκυρα τις κινήσεις της στην περιοχή.
Γιατί έχει σημασία
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα το χρησιμοποιεί συστηματικά ως επιχείρημα για να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία σε νησιά του Αιγαίου. Η επανάληψη των τουρκικών θέσεων, παρά τις διαβεβαιώσεις περί «καλής γειτονίας», δείχνει ότι το θέμα παραμένει ενεργό στην ατζέντα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, ακόμη και σε περιόδους σχετικής ηρεμίας στον διάλογο Αθήνας–Άγκυρας.