Οι φιλοϊρανικοί Χούθι ολοκλήρωσαν την Παρασκευή την ταχύτατη προέλασή τους κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας στην Υεμένη, φτάνοντας μέχρι το κρίσιμης σημασίας στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, μία από τις πιο σημαντικές ναυτιλιακές πύλες του πλανήτη. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο «πόλεμο δεξαμενόπλοιων» ΗΠΑ-Ιράν στο στενό του Ορμούζ, δημιουργεί πλέον έναν πρωτοφανή διπλό κίνδυνο αποκλεισμού για δύο από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου.
Η προέλαση των Χούθι
Την Πέμπτη, οι δυνάμεις των Χούθι κατέλαβαν τη λιμενική πόλη Μόχα, προκαλώντας βαριά ήττα στην κυβέρνηση της Υεμένης που στηρίζεται από τη γειτονική Σαουδική Αραβία. Η κατάληψη της Μόχα, της σημαντικότερης εδαφικής κατάκτησης των Χούθι από την κατάπαυση του πυρός του 2022, ανάγκασε τις κυβερνητικές δυνάμεις να υποχωρήσουν προς το Ντουμπάμπ. Την Παρασκευή, οι Χούθι κατέλαβαν και το νησί Περίμ (γνωστό και ως Μαγιούν), που βρίσκεται στη μέση του στενού και το χωρίζει σε δύο ναυτιλιακούς διαύλους, ενισχύοντας αποφασιστικά τον έλεγχό τους στην περιοχή του Μπαμπ αλ Μαντέμπ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κατοχή του Περίμ δίνει στους Χούθι σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα και αυξάνει σημαντικά την ικανότητά τους να απειλούν τη ναυσιπλοΐα στο στενό. Μέσω του Μπαμπ αλ Μαντέμπ διέρχεται περίπου το 10% με 12% του παγκόσμιου εμπορίου.
Ο παράλληλος πόλεμος στο Ορμούζ
Ταυτόχρονα, στο στενό του Ορμούζ —το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκοσμίως διακινούμενου πετρελαίου— οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε κλιμακούμενη ανταλλαγή πληγμάτων εδώ και μήνες. Η σύγκρουση ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν. Έκτοτε, το Ιράν έχει επιβάλει ουσιαστικό αποκλεισμό στη διέλευση από το στενό, με το Ιρανικό Σώμα Φρουρών της Επανάστασης να πραγματοποιεί επιθέσεις και κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών δεξαμενόπλοιων, στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη απάντησε χτυπώντας πλοία και εκτοξεύοντας βαλλιστικό πύραυλο εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή. Ιρανός βουλευτής χαρακτήρισε τις επιθέσεις κατά αμερικανικών πλοίων μέρος ενός «υπαρξιακού πολέμου με την Αμερική».
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Η ταυτόχρονη αστάθεια και στα δύο στενά έχει ήδη μετρήσιμο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να κλείσουν την εβδομάδα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τα μέσα Μαΐου, μετά τις δραματικές εξελίξεις στην Υεμένη και τις νέες αμερικανοϊρανικές ανταλλαγές πυρών. Η στρατηγική σημασία του Μπαμπ αλ Μαντέμπ έχει αυξηθεί σημαντικά από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, καθώς το στενό είχε αναδειχθεί σε εναλλακτική διαδρομή για το αργό πετρέλαιο που κατευθύνεται προς την Ασία — μια διέξοδος που τώρα απειλείται κι αυτή.
Εάν οι Χούθι καταφέρουν να απειλήσουν αποτελεσματικά τη ναυτιλία και στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ, όπως ήδη έχουν κάνει στο παρελθόν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς, το αποτέλεσμα θα ήταν η μείωση της προσφοράς πετρελαίου και μέσω μιας δεύτερης βασικής οδού, βαθαίνοντας περαιτέρω την παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Ήδη η Σαουδική Αραβία είχε προωθήσει, από τα τέλη Ιουλίου, τη δημιουργία πολυεθνικού ναυτικού συνασπισμού για την προστασία της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα, έπειτα από αποκλεισμό που είχαν επιβάλει οι Χούθι σε σαουδαραβικά εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια.
Ανθρωπιστικές και γεωπολιτικές διαστάσεις
Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης στην Υεμένη έρχεται μετά την εκεχειρία του 2022 που είχε παγώσει σε μεγάλο βαθμό τις μεγάλες μάχες μεταξύ Χούθι και κυβερνητικών δυνάμεων. Παρατηρητές και κάτοικοι της χώρας εκφράζουν φόβους ότι η κλιμάκωση μπορεί να επαναφέρει έναν πλήρη εμφύλιο πόλεμο σε μια χώρα που ήδη αντιμετωπίζει, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο. Ο απεσταλμένος του ΟΗΕ για την Υεμένη, Χανς Γκρούντμπεργκ, προειδοποίησε ότι η αναζωπύρωση του πολέμου «θα πρέπει να μας ανησυχήσει όλους».
Η κατάληψη της ακτογραμμής παρέχει επίσης στο Ιράν, που εκπαιδεύει και υποστηρίζει τους Χούθι μέσω της Φρουράς της Επανάστασης, αυξημένη επιρροή στην Ερυθρά Θάλασσα, ενισχύοντας τη θέση του σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται ήδη σε ανοιχτή στρατιωτική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ στο Ορμούζ. Το αποτέλεσμα είναι το Ιράν και οι σύμμαχοί του να βρίσκονται πλέον σε θέση να απειλούν ταυτόχρονα δύο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα εκατέρωθεν της Αραβικής Χερσονήσου, κάτι που αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής της Μέσης Ανατολής και για την παγκόσμια οικονομία τους επόμενους μήνες.