Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας απάντησε δημόσια στην ανακοίνωση των ΗΠΑ για τη δημιουργία πιλοτικής πλατφόρμας πιστοποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας τεχνητής νοημοσύνης στον Παναμά, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία αποκλειστική και προειδοποιώντας ότι τέτοιου είδους γεωπολιτικοί υπολογισμοί θα εμποδίσουν την τεχνολογική πρόοδο στη Λατινική Αμερική, την Καραϊβική και ευρύτερα στον Παγκόσμιο Νότο.
Τι είναι η πλατφόρμα του Παναμά
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του Pax Silica, της αμερικανικής πρωτοβουλίας για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων τεχνητής νοημοσύνης, που ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 από τον υφυπουργό Εξωτερικών για Οικονομικές Υποθέσεις Jacob Helberg. Στη Δεύτερη Σύνοδο Κορυφής του Pax Silica, στις 25-26 Ιουνίου 2026 στην Ουάσιγκτον, ανακοινώθηκε επίσημα το Pax Silica AI Assistance Project: μια πλατφόρμα που θα πιστοποιεί την προέλευση ημιαγωγών, υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και κρίσιμων ορυκτών, επιταχύνοντας τον τελωνειακό έλεγχο για «έμπιστες» αποστολές μέσω των λιμανιών του Παναμά. Το πρόγραμμα διαθέτει προϋπολογισμό έως 50 εκατομμύρια δολάρια και, αν επιτύχει, θα επεκταθεί σε άλλες χώρες-μέλη του Pax Silica.
Σήμερα, το Pax Silica αριθμεί 24 υπογράφοντες, μεταξύ των οποίων ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Γερμανία, Ινδία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Ηνωμένο Βασίλειο και Αυστραλία, με την Ταϊβάν να συμμετέχει ως παρατηρητής.
Η αντίδραση του Πεκίνου και το ανταγωνιστικό WAICO
Στην ίδια δήλωση, η εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ τόνισε ότι τα ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν καθοριστική σημασία για το μέλλον της ανθρωπότητας και ότι αυτό που χρειάζεται είναι ανοιχτή και χωρίς αποκλεισμούς συνεργασία. Η θέση αυτή δεν είναι μεμονωμένη: το Πεκίνο έχει ήδη προωθήσει τον δικό του αντίστοιχο μηχανισμό, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη (WAICO), με έδρα τη Σαγκάη, τον οποίο υπέγραψαν 29 χώρες τον Ιούλιο του 2026. Σε αντίθεση με το Pax Silica, το WAICO έχει μεγαλύτερη διείσδυση σε χώρες του Παγκόσμιου Νότου, όπως η Βραζιλία, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική και το Πακιστάν.
Κινέζα ειδικοί έχουν ήδη δηλώσει σε κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η πλατφόρμα του Παναμά δεν πρόκειται να επιβραδύνει την ανάπτυξη της κινεζικής τεχνητής νοημοσύνης και ότι απλώς δημιουργεί επιπλέον αβεβαιότητα για τον κλάδο.
Μια παγκόσμια «διχοτόμηση» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη
Η αντιπαράθεση αυτή έρχεται λίγες εβδομάδες αφότου το αμερικανικό State Department φέρεται να προετοίμαζε επιστολή προς τα 35 υπογράφοντες του AI Opportunity Statement, ζητώντας τους να επιλέξουν πλευρά ανάμεσα στο Pax Silica και το WAICO — με τις χώρες που συμμετέχουν και στα δύο να κινδυνεύουν να χάσουν την αμερικανική συνεργασία σε τσιπ, μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και επενδύσεις. Η πληροφορία αυτή, που αναφέρθηκε αρχικά από το Reuters, πυροδότησε έντονη συζήτηση σχετικά με το αν ο κόσμος οδηγείται σε δύο ανταγωνιστικά τεχνολογικά μπλοκ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιλογή του Παναμά ως σημείου εκκίνησης της πιλοτικής εφαρμογής δεν είναι τυχαία: η χώρα είχε ήδη βρεθεί στο επίκεντρο τριβών Ουάσιγκτον–Πεκίνου νωρίτερα μέσα στο 2025, όταν ανακοίνωσε την αποχώρησή της από τη συμφωνία συνεργασίας «Νέος Δρόμος του Μεταξιού» (Belt and Road) με την Κίνα, κίνηση για την οποία το Πεκίνο είχε τότε εκφράσει την έντονη αντίθεσή του.
Δύο αφηγήματα, μία πραγματικότητα
Η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει το Pax Silica ως ένα «θετικού αθροίσματος» εγχείρημα μεταξύ συμμάχων, με στόχο την ασφάλεια και την επιτάχυνση των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η κινεζική πλευρά, αντίθετα, το βλέπει ως ένα εργαλείο αποκλεισμού που υπηρετεί γεωπολιτικά συμφέροντα εις βάρος αναπτυσσόμενων οικονομιών. Και οι δύο αφηγήσεις αντανακλούν, ουσιαστικά, τον ευρύτερο ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας για την ηγεμονία στην τεχνητή νοημοσύνη — μια αντιπαράθεση που, σύμφωνα με αναλυτές, αναμένεται να εντατικοποιηθεί περαιτέρω μέσα στο επόμενο διάστημα, καθώς όλο και περισσότερες χώρες καλούνται να τοποθετηθούν ανάμεσα στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα.