Η διδάκτωρ Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά Ασπασία Αλιγιζάκη μίλησε στο δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης της «Ναυτεμπορικής» με τον Παύλο Πανταζόπουλο, συνδέοντας την κλιμάκωση στο Ιράν με τις τουρκικές αξιώσεις αρμοδιότητας στο θαλάσσιο πάρκο ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη και το drone στην Αλεξανδρούπολη.
Το κεντρικό της επιχείρημα ήταν σαφές: οι κρίσιμες θαλάσσιες δίοδοι μετατρέπονται σε εργαλείο πίεσης και η Άγκυρα παρακολουθεί, διδάσκεται και προσαρμόζει το δόγμα της.
Ούτε πλήρης πόλεμος ούτε πλήρης ειρήνη.
Απαντώντας στο ερώτημα τι σημασιοδοτεί η κλιμάκωση των επιχειρήσεων στο Ιράν, η κ. Αλιγιζάκη επανέλαβε εκτίμηση που είχε διατυπώσει και νωρίτερα: η κατάσταση δεν οδηγεί σε πλήρη πόλεμο ούτε σε πλήρη ειρήνη, αλλά σε εναλλαγές έντασης και ύφεσης.
«Το μοτίβο αυτό θα συνεχιστεί», είπε, «γιατί έχουν απομείνει πολύ λίγες εναλλακτικές στα χέρια —εντός εισαγωγικών— και των δύο πλευρών. Αυτό φαίνεται και από τη ρητορική τους».
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες έθεσε το όριο που, κατά την ίδια, δεν μπορεί να περάσει ο Ντόναλντ Τραμπ: οικονομικός πόλεμος και αεροπορικά πλήγματα. Η χερσαία εισβολή στο Ιράν θα ήταν «αυτοκτονία εντός εισαγωγικών». Οι Αμερικανοί το έχουν δοκιμάσει στο Ιράκ στο παρελθόν και μακροπρόθεσμα τους στοίχισε. Γι’ αυτό θεωρεί πιθανό έναν νέο γύρο αεροπορικών πληγμάτων, χωρίς όμως αποφασιστική νίκη. Θύμισε χαρακτηριστικά ότι έχουν προηγηθεί χιλιάδες πλήγματα «χωρίς αποφασιστική νίκη».
Από την άλλη πλευρά, περιέγραψε ένα Ιράν που από οικονομικής απόψεως «έχει αρχίσει και ταλανίζεται» —στόχο που απέδωσε στις ΗΠΑ. «Αντέχει, αλλά το ζητούμενο είναι πόσο αντέχει». Πρόσθεσε ότι, όπως υπάρχει διαίρεση στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, διαίρεση διακρίνεται πλέον και στο εσωτερικό του Ιράν. Εδώ και ημέρες, σημείωσε, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και άλλοι παράγοντες ζητούν επιστροφή σε συμφωνία και απομάκρυνση από τη σκληροπυρηνική γραμμή.
Τα Στενά του Ορμούζ ως ιστορικό προηγούμενο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. «Προφανώς οι Ιρανοί οφείλουν την αντοχη τους στα Στενά του Ορμούζ. Για πρώτη φορά η θάλασσα του στενού χρησιμοποιήθηκε σαν γεωπολιτικό όπλο. Και αυτό θα μείνει στην ιστορία».
Το προηγούμενο, προειδοποίησε, δεν θα μείνει απομονωμένο στη Μέση Ανατολή. «Αυτό θα χρησιμοποιηθεί και σε άλλες περιοχές. Και επειδή και εμείς έχουμε στα σύνορά μας στενά. Θυμηθείτε αυτό που σας λέω, κύριε Πανταζόπουλε. Δεν είναι καθόλου τυχαίο».
Η διασύνδεση του κόσμου, κατά την ίδια, δεν είναι πλέον μόνο οικονομική, αλλά και «σε επίπεδο ρήξεων». Από εκεί πέρασε απευθείας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Γιατί δεν είναι τυχαίο το τουρκικό drone στην Αλεξανδρούπολη
«Δεν είναι καθόλου τυχαίο το ότι εστάλη στην Αλεξανδρούπολη το τουρκικό [drone]. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ένα από τα δύο πάρκα είναι στην πόρτα των στενών. Καθόλου τυχαίο».
Εξήγησε ότι έχουν παρακολουθήσει οι Τούρκοι —και όχι μόνον αυτοί— τους πολέμους στην Ουκρανία και στο Ιράν. «Διδάσκονται από αυτό και αλλάζουν δόγματα και τρόπο διαχείρισης. Αυτό σημαίνει ότι οι κρίσιμες θαλάσσιες δίοδοι και σε άλλα σημεία του πλανήτη θα γίνονται πλέον εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης».
Η Αλεξανδρούπολη, είπε, είναι η εναλλακτική δίοδος των Αμερικανών προς τα Βαλκάνια, σε σχέση με τα στενά και τη Μαύρη θάλασσα. Μέχρι να αναπτυχθεί εκεί αμερικανική παρουσία, ο δρόμος για αποστολή στρατιωτικού υλικού στα Βαλκάνια και μέσω Μαύρης Θάλασσας περνούσε από τα Στενά. «Ποιος έχει τη διαχείριση των στενών με τη Σύμβαση του Μοντρέ; Οι Τούρκοι».
Το πάρκο ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη
Από εκεί πέρασε στο ερώτημα του τίτλου της συνέντευξης: γιατί η Τουρκία θέλει αρμοδιότητα στο πάρκο ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη.
«Το λέω ξεκάθαρα. Ένας από τους λόγους που θέλουν αρμοδιότητα στο πάρκο ανάμεσα στη Λήμνο και στη Σαμοθράκη είναι γιατί στο μυαλό τους έχουν την επέκταση της αρμοδιότητάς τους σε περιοχή ανοιχτής θάλασσας, ελεύθερης ναυσιπλοΐας, και έξω από την πόρτα των στενών, γιατί γνωρίζουν ότι αυτό τους δίνει γεωπολιτική δύναμη».
Το σχόλιο εντάσσεται στο πλαίσιο της μονομερούς τουρκικής ανακήρυξης θαλάσσιων πάρκων τον Αύγουστο του 2026, ένα εκ των οποίων χωροθετείται στο Βόρειο Αιγαίο, ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων. Η Αθήνα έχει χαρακτηρίσει την κίνηση παράνομη και χωρίς έννομα αποτελέσματα. Η κ. Αλιγιζάκη εστίασε στην πολιτική λογική της Άγκυρας: έλεγχος ή ειδική αρμοδιότητα σε χώρο ανοιχτής θάλασσας μπροστά από τα Στενά ισοδυναμεί με ισχύ.
Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα
Στην ερώτηση τι μπορεί να πράξει η χώρα, αφού θίγονται και ελληνικά συμφέροντα, απάντησε ότι «το έχει κάνει ήδη». Ως παράδειγμα έφερε τη συμμαχία με το Ισραήλ, που «προκύπτει από όλο αυτό το οποίο γίνεται στη Μέση Ανατολή».
Το γεωπολιτικό σκηνικό το περιέγραψε ως εξής: ο Περσικός Κόλπος έχει καταστεί αβέβαιος «όχι μόνο για το σήμερα, για πάρα πολλά χρόνια». Ταυτόχρονα υπάρχει αβεβαιότητα «στην καρδιά της Ευρώπης». Όταν αυτές οι δύο περιοχές φλέγονται, ο χώρος που αποκτά αξία είναι η Ανατολική Μεσόγειος.
Το Ισραήλ, είπε, το έχει καταλάβει. Ως μικρό γεωγραφικά κράτος θέλει στρατηγικό βάθος και επιρροή στην Ευρώπη. «Δεν είναι τυχαία η επιλογή της Κύπρου και των σχέσεων και με εμάς». Σε μια Ευρώπη που το αντιμετωπίζει αποστασιοποιημένα σε διπλωματικό επίπεδο, θέλει «διπλή στήριξη στις Βρυξέλλες». Το στρατηγικό βάθος, πρόσθεσε, «θα φτάνει μέχρι την Ινδία». Θύμισε τα λόγια του Μπενιαμίν Νετανιάχου για συμφωνία «εξαγώνου», στην οποία ενέτασσε Ελλάδα, Κύπρο, Ινδία και άλλα αραβικά και αφρικανικά κράτη που δεν κατονομάστηκαν.
Απέναντι σε αυτό έθεσε την τουρκική αντίληψη στρατηγικού βάθους, όπως διατυπώθηκε από το 2001 στο βιβλίο του Αχμέτ Νταβούτογλου: Βαλκάνια, Μέση Ανατολή και Μεσόγειος. «Εδώ λοιπόν συγκρούονται φιλοδοξίες για στρατηγικό βάθος».
Το νήμα της συνέντευξης
Η κ. Αλιγιζάκη δεν παρουσίασε την τουρκική αξίωση στο πάρκο Λήμνου–Σαμοθράκης ως μεμονωμένη περιβαλλοντική ή διοικητική κίνηση. Την ενέταξε σε μια αλυσίδα:
- τα Στενά του Ορμούζ χρησιμοποιήθηκαν ως γεωπολιτικό όπλο·
- οι θαλάσσιες δίοδοι γίνονται μοχλός πίεσης και αλλού·
- η Αλεξανδρούπολη λειτουργεί ως εναλλακτική των Στενών του Βοσπόρου για τις ΗΠΑ·
- ένα από τα δύο τουρκικά πάρκα τοποθετείται «στην πόρτα των στενών»·
- η επιδιωκόμενη αρμοδιότητα αφορά ανοιχτή θάλασσα και ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Κάνεις δεν ελέγχει πλήρως τις εξελίξεις στο Ιράν, αλλά όλοι παρακολουθούν πώς η θάλασσα και τα στενά μετατρέπονται σε όπλο — και κάποιοι το αντιγράφουν.
Δείτε όσα είπε η διεθνολόγος στη Ναυτεμπορική:
