Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έδωσε τη Δευτέρα προσωρινή νίκη στην κυβέρνηση Τραμπ, αναστέλλοντας δικαστικό μπλόκο που εμπόδιζε την εφαρμογή βασικών διατάξεων εκτελεστικής διαταγής για την αλλαγή των κανόνων της επιστολικής ψήφου, λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026. Η απόφαση ελήφθη με ψήφους 6-3.
Η απόφαση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε νόμιμη ή συνταγματική την εκτελεστική διαταγή. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η συγκεκριμένη προσφυγή των πολιτειών ήταν πρόωρη, καθώς σημαντικά μέτρα εφαρμογής της διαταγής δεν είχαν ακόμη τεθεί πλήρως σε ισχύ.
Τι προβλέπει η εκτελεστική διαταγή Τραμπ
Η υπόθεση ξεκίνησε στις 31 Μαρτίου 2026, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Εκτελεστική Διαταγή 14399, με τίτλο «Ensuring Citizenship Verification and Integrity in Federal Elections».
Η διαταγή προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία από το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS), σε συνεργασία με άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες, ειδικών καταλόγων ανά πολιτεία με πολίτες που επιβεβαιώνονται ως επιλέξιμοι για συμμετοχή στις ομοσπονδιακές εκλογές. Προβλέπει επίσης αλλαγές στη διαδικασία διακίνησης των επιστολικών ψηφοδελτίων μέσω της USPS, μεταξύ άλλων απαιτήσεις για τον σχεδιασμό των φακέλων και μηχανισμούς παρακολούθησης.
Η διαταγή δίνει επίσης εντολή στην USPS να θεσπίσει κανόνες σύμφωνα με τους οποίους τα επιστολικά ή τα ψηφοδέλτια από απόσταση θα διακινούνται μέσω συγκεκριμένης διαδικασίας εγγραφής και καταλόγων συμμετοχής.
Η δικαστική μάχη
Στην κύρια δικαστική προσφυγή συμμετείχαν 23 πολιτείες και η Ουάσινγκτον D.C., οι οποίες υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να παρέμβει σε έναν τομέα που το Σύνταγμα αναθέτει σε μεγάλο βαθμό στις πολιτείες και στο Κογκρέσο.
Στις 25 Ιουνίου, η ομοσπονδιακή δικαστής Indira Talwani είχε μπλοκάρει βασικές διατάξεις της εκτελεστικής διαταγής, κρίνοντας ότι η κυβέρνηση υπερέβαινε τις εξουσίες της. Το First Circuit αρνήθηκε στη συνέχεια να αναστείλει την απόφαση.
Η κυβέρνηση προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητώντας να ανασταλεί το δικαστικό μπλόκο.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου
Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέστειλε την απόφαση της Talwani που εμπόδιζε την εφαρμογή συγκεκριμένων τμημάτων της διαταγής στις πολιτείες που είχαν προσφύγει.
Η πλειοψηφία, ωστόσο, δεν αποφάνθηκε επί της ουσίας για τη συνταγματικότητα της εκτελεστικής διαταγής. Το σκεπτικό επικεντρώθηκε στο κατά πόσο οι πολιτείες είχαν δικαίωμα να ζητήσουν σε αυτό το στάδιο προκαταρκτική δικαστική προστασία, πριν υπάρξει συγκεκριμένη εφαρμογή των επίμαχων μέτρων που θα προκαλούσε άμεση βλάβη.
Οι δικαστές Sonia Sotomayor, Elena Kagan και Ketanji Brown Jackson διαφώνησαν. Στις διαφωνούσες γνώμες τους εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνέπειες που θα μπορούσαν να έχουν οι αλλαγές τόσο κοντά στις εκλογές, καθώς και για τον κίνδυνο σύγχυσης και προβλημάτων στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος.
Η USPS έχει ήδη εκδώσει τελικό κανονισμό
Παράλληλα με τη δικαστική διαμάχη, η USPS προχώρησε στη διαδικασία θέσπισης των νέων κανόνων.
Στις 21 Αυγούστου εκδόθηκε τελικός κανονισμός για την αλληλογραφία που αφορά ομοσπονδιακές εκλογές. Το σχετικό έγγραφο προβλέπει, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον σχεδιασμό και την επεξεργασία των φακέλων των επιστολικών ψηφοδελτίων. Ο κανονισμός έχει προγραμματιστεί να δημοσιευθεί στο Federal Register στις 26 Αυγούστου.
Η έκδοση του κανονισμού, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλεπόμενα μέτρα μπορούν ήδη να εφαρμοστούν στις εκλογές του Νοεμβρίου. Υπάρχει ξεχωριστή δικαστική απόφαση που εξακολουθεί να εμποδίζει την εφαρμογή συγκεκριμένων τμημάτων της πολιτικής της USPS.
Έτσι, δημιουργείται ένα ιδιαίτερα περίπλοκο νομικό τοπίο: από τη μία πλευρά το Supreme Court αφαίρεσε ένα σημαντικό δικαστικό εμπόδιο για την κυβέρνηση, από την άλλη όμως άλλο δικαστικό μπλόκο παραμένει σε ισχύ.
Γιατί η υπόθεση έχει μεγάλη σημασία
Ο χρόνος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Οι πολιτείες έχουν ήδη ξεκινήσει την προετοιμασία των εκλογικών διαδικασιών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα πρώτα ψηφοδέλτια προς στρατιωτικούς και ψηφοφόρους του εξωτερικού αναμένεται να αποσταλούν από τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε αλλαγή στους κανόνες της επιστολικής ψήφου λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές πρακτικές δυσκολίες για τις εκλογικές αρχές.
Παράλληλα, οι πολιτείες και οργανώσεις υπεράσπισης του εκλογικού δικαιώματος συνεχίζουν τις δικαστικές προσφυγές, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι τα μέτρα αποσκοπούν στην επαλήθευση της εκλογικής επιλεξιμότητας και στην ενίσχυση της ακεραιότητας των ομοσπονδιακών εκλογών.
Τι σημαίνει πρακτικά για τις εκλογές του Νοεμβρίου
Η απόφαση της 24ης Αυγούστου δεν σημαίνει ότι από σήμερα αλλάζουν αυτομάτως όλοι οι κανόνες της επιστολικής ψήφου στις ΗΠΑ.
Σημαίνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ απέκτησε σημαντικό δικαστικό πλεονέκτημα και μπορεί να συνεχίσει την προετοιμασία ορισμένων από τις προβλεπόμενες αλλαγές, ενώ οι πολιτείες και οι οργανώσεις που αντιτίθενται στην εκτελεστική διαταγή θα συνεχίσουν να προσπαθούν να την μπλοκάρουν.
Το τελικό ερώτημα για τη νομιμότητα και τη συνταγματικότητα των μέτρων παραμένει ανοιχτό. Και όσο πλησιάζει η 3η Νοεμβρίου, η δικαστική μάχη αναμένεται να γίνει ακόμη πιο κρίσιμη για τον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθούν οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026.