Ο κίνδυνος μιας απευθείας στρατιωτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία στη Συρία ήταν πολύ πιο ρεαλιστικός απ’ όσο αρχικά φαινόταν, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρέσβη στην Τουρκία και ειδικό απεσταλμένο για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος μίλησε στην ισραηλινή εφημερίδα Jerusalem Post για το ισραηλινό χτύπημα εναντίον της συριακής αεροπορικής βάσης Abu al-Duhur.
Τι έγινε στη βάση Abu al-Duhur
Η ισραηλινή αεροπορία πραγματοποίησε τη Τρίτη οκτώ αεροπορικά χτυπήματα εναντίον του διαδρόμου προσγείωσης και εγκαταστάσεων αποθήκευσης στη στρατιωτική βάση Abu al-Duhur, στην επαρχία Ιντλίμπ, βορειοδυτική Συρία. Σύμφωνα με το κρατικό συριακό δίκτυο Ekhbariya, καθώς και μαρτυρίες κατοίκου που ζει κοντά στη βάση, δεν αναφέρθηκαν θύματα. Η ισραηλινή πλευρά αρχικά αρνήθηκε να σχολιάσει το περιστατικό, ωστόσο αργότερα το ίδιο βράδυ η ισραηλινή κυβέρνηση επιβεβαίωσε την επίθεση, δηλώνοντας ότι στόχος ήταν να αποτραπεί η ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στη συγκεκριμένη βάση.
Η εξήγηση του Ισραήλ
Το γραφείο του Νετανιάχου υποστήριξε ότι Ισραήλ και Συρία είχαν συμφωνήσει σε ένα υφιστάμενο καθεστώς ασφαλείας (status quo), το οποίο η συριακή πλευρά «βρισκόταν στα πρόθυρα παραβίασης», επιτρέποντας την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων σε αεροπορική βάση κοντά στο Χαλέπι. Σύμφωνα με πηγή που μίλησε στη Jerusalem Post, το Ισραήλ είχε μοιραστεί με τις ΗΠΑ πληροφορίες σχετικά με προσπάθειες της Συρίας να ενισχύσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, ενώ αναφορές έκαναν λόγο για επίσκεψη τουρκικής στρατιωτικής αντιπροσωπείας στη βάση λίγο πριν το χτύπημα.
Η προειδοποίηση Μπάρακ για κίνδυνο κλιμάκωσης με την Τουρκία
Ο Τομ Μπάρακ δήλωσε στη Jerusalem Post ότι η επίθεση αυτή έφερε «πραγματικό κίνδυνο ταχείας κλιμάκωσης σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση» τόσο με τη Συρία όσο και με την Τουρκία. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τουρκικές δυνάμεις δεν γνώριζαν ότι ισραηλινά αεροσκάφη κατευθύνονταν προς τη συριακή βάση, ούτε τον σκοπό της αποστολής — γεγονός που, όπως εξήγησε, θα μπορούσε να τις είχε οδηγήσει να απογειώσουν δικά τους μαχητικά, πιστεύοντας ότι βρίσκονταν οι ίδιες υπό επίθεση. «Τα χθεσινά γεγονότα ήταν σοβαρά και ανησυχητικά. Ωστόσο, ανακουφιστήκαμε που δεν υπήρξαν ανθρώπινα θύματα και η κατάσταση δεν κλιμακώθηκε», πρόσθεσε ο απεσταλμένος.
Σε δηλώσεις του νωρίτερα, μέσω X, ο Μπάρακ είχε χαρακτηρίσει το χτύπημα «περιττή κλιμάκωση που δεν προάγει την περιφερειακή σταθερότητα», τονίζοντας ότι η κυβέρνηση του Σύρου μεταβατικού προέδρου Αχμάντ αλ-Σάρα δεν έχει υιοθετήσει «επιθετική στάση» ούτε διατηρεί δυνάμεις-πληρεξούσιους, αλλά έχει επανειλημμένα επιδείξει προτίμηση προς την αποκλιμάκωση με το Ισραήλ. Οι ΗΠΑ, όπως σημείωσε, θα συνεχίσουν να φιλοξενούν συζητήσεις για την ενίσχυση της διπλωματίας.
Οι αντιδράσεις Δαμασκού, Άγκυρας και άλλων χωρών
Η Συρία καταδίκασε «με τους πιο έντονους όρους» το χτύπημα, χαρακτηρίζοντάς το «αδικαιολόγητη πράξη επιθετικότητας» και «κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας», σύμφωνα με ανακοίνωση του συριακού Υπουργείου Εξωτερικών. Η Τουρκία, από την πλευρά της, καταδίκασε επίσης έντονα τις επιθέσεις, με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να δηλώνει ότι παραβίασαν την εδαφική ενότητα και ακεραιότητα της Συρίας, ζητώντας από τη διεθνή κοινότητα να καταστήσει το Ισραήλ υπόλογο. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε ήδη νωρίτερα, στις 6 Αυγούστου, δηλώσει σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Σύρο ομόλογό του ότι οι ισραηλινές επιθέσεις εναντίον της Συρίας αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους αποσταθεροποιητικούς παράγοντες για τη χώρα.
Καταδίκη εξέφρασαν επίσης το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία, με το ιορδανικό Υπουργείο Εξωτερικών να κάνει λόγο για «αδικαιολόγητη πράξη επιθετικότητας» και «κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη του ΟΗΕ», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει τις ευθύνες της.
Ένταση που δεν είναι πρωτόγνωρη
Οι σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας γύρω από το συριακό ζήτημα βρίσκονται σε ανοδική τροχιά έντασης από την πτώση της κυβέρνησης του Μπασάρ αλ-Άσαντ, τον Δεκέμβριο του 2024. Έκτοτε, το Ισραήλ έχει καταλάβει εδάφη στη νοτιοδυτική Συρία και έχει πλήξει σημαντικό μέρος του βαρέος οπλισμού του συριακού στρατού, ενώ έχει επίσης πραγματοποιήσει επιθέσεις επικαλούμενο την προστασία της μειονότητας των Δρούζων, ιδίως κατά τη διάρκεια βίαιων συγκρούσεων ανάμεσα σε Δρούζους και κυβερνητικές δυνάμεις πέρυσι. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το Ισραήλ ότι επιχειρεί να αποσταθεροποιήσει τη Συρία και να υπονομεύσει τη νέα διοίκηση της χώρας.
Το συμπέρασμα
Το περιστατικό στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur αναδεικνύει το πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία δυνάμεων στη μεταπολεμική Συρία, όπου Ισραήλ, Τουρκία και άλλες περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν να διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας μέσα σε ένα κλίμα αμοιβαίας καχυποψίας. Παρά τη διαβεβαίωση Μπάρακ ότι η κατάσταση δεν κλιμακώθηκε αυτή τη φορά, η προειδοποίησή του για «πραγματικό κίνδυνο» άμεσης σύγκρουσης καταδεικνύει πόσο κοντά βρέθηκε η περιοχή σε μια πολύ πιο επικίνδυνη εξέλιξη.