Ένα σακουλάκι κατεψυγμένα μούρα για το smoothie του πρωινού φαντάζει αθώο. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια από τις πιο συχνές αιτίες ανακλήσεων τροφίμων στην Ευρώπη για έναν συγκεκριμένο λόγο: τον ιό της ηπατίτιδας Α.
Ένα πρόβλημα που επανέρχεται
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Μέσα στο 2026 έχουν καταγραφεί επανειλημμένα ειδοποιήσεις σοβαρού κινδύνου στο ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης RASFF για κατεψυγμένα μούρα. Τον Μάιο, η Γερμανία κοινοποίησε τον εντοπισμό του ιού σε κατεψυγμένο μείγμα μούρων προέλευσης Σερβίας, το οποίο είχε διακινηθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Τον Ιούλιο ακολούθησε νέα ειδοποίηση, και πάλι από τη Γερμανία, με εμπλοκή τριών χωρών —μεταξύ των προϊόντων και ένα κατεψυγμένο μείγμα μούρων γνωστής αλυσίδας σούπερ μάρκετ. Ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα, με τον ΕΦΕΤ να ανακαλεί κατά καιρούς μείγματα κατεψυγμένων φρούτων μετά από ανίχνευση του ιού.
Γιατί τα κατεψυγμένα μούρα είναι «ευάλωτα»
Η ηπατίτιδα Α μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου νερού ή τροφίμων, καθώς και μέσω στενής επαφής με μολυσμένο άτομο. Τα μαλακά φρούτα —φράουλες, βατόμουρα, σμέουρα, μύρτιλα— βρίσκονται ανάμεσα στα τρόφιμα που έχουν ενοχοποιηθεί επανειλημμένα για εξάρσεις κρουσμάτων, μαζί με οστρακοειδή, μαλάκια και ορισμένα λαχανικά.
Ο λόγος είναι απλός: αυτά τα φρούτα καταναλώνονται συνήθως χωρίς μαγείρεμα, μαζεύονται με το χέρι και μπορούν να μολυνθούν σε οποιοδήποτε στάδιο —από τη συγκομιδή μέχρι τη συσκευασία— αν υπάρξει επαφή με μολυσμένο νερό άρδευσης ή με εργαζόμενο που είναι φορέας του ιού. Η κατάψυξη, που θεωρείται τρόπος συντήρησης, δεν σκοτώνει τον ιό· απλώς τον «παγώνει». Ο ιός της ηπατίτιδας Α είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στο κρύο και μπορεί να παραμείνει μολυσματικός για μήνες μέσα στην κατάψυξη.
Τι συμπτώματα προκαλεί
Η μόλυνση εκδηλώνεται συνήθως με πυρετό, έντονη κόπωση, ναυτία, κοιλιακό πόνο και ίκτερο (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών). Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν εβδομάδες μετά την κατανάλωση του μολυσμένου προϊόντος, κάτι που δυσκολεύει τον εντοπισμό της πηγής μόλυνσης σε περίπτωση έξαρσης κρουσμάτων.
Πώς προστατεύεστε
- Θερμική επεξεργασία: Το βράσιμο ή το ζεμάτισμα των κατεψυγμένων φρούτων πριν την κατανάλωση παραμένει το πιο αποτελεσματικό μέτρο, καθώς η θερμότητα αδρανοποιεί τον ιό —κάτι που το κρύο δεν κάνει.
- Παρακολουθήστε τις ανακλήσεις: Ελέγχετε τακτικά τις ανακοινώσεις του ΕΦΕΤ και τηρείτε τις αποδείξεις αγοράς, ώστε να μπορείτε να εντοπίσετε αν ένα προϊόν που έχετε στην κατάψυξή σας ανήκει σε ανακληθείσα παρτίδα.
- Εμβολιασμός: Το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Α είναι διαθέσιμο και συνιστάται ιδιαίτερα σε ανθρώπους με χρόνιες παθήσεις ήπατος ή σε όσους ταξιδεύουν σε περιοχές με αυξημένο κίνδυνο.
- Υγιεινή: Πλύσιμο χεριών πριν και μετά τον χειρισμό τροφίμων, ακόμη κι αν πρόκειται να τα μαγειρέψετε.
Το συμπέρασμα
Τα κατεψυγμένα φρούτα δεν είναι εγγενώς επικίνδυνα —παραμένουν μια βολική και θρεπτική επιλογή. Το πρόβλημα εντοπίζεται σε αδυναμίες της εφοδιαστικής αλυσίδας σε συγκεκριμένες παρτίδες, όχι στην κατηγορία τροφίμου γενικά. Η ενημέρωση για τις ανακλήσεις και το απλό βήμα του βρασμού πριν την κατανάλωση μπορούν να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο.
Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή. Αν εμφανίσετε συμπτώματα όπως ίκτερο, έντονη κόπωση ή κοιλιακό πόνο μετά την κατανάλωση κατεψυγμένων φρούτων, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό.