Νέο μέτωπο ανοίγει γύρω από τα μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που ακύρωσαν άδειες λειτουργίας παραρτημάτων τριών ιδρυμάτων, ενόψει της έναρξης της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς.
Τι αποφάσισε το ΣτΕ
Το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ δημοσίευσε την Πέμπτη 13 Αυγούστου τις αποφάσεις 1167-1172/2026, οι οποίες αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
Ποια ιδρύματα αφορά
Οι αποφάσεις αφορούν τρία ιδρύματα: το Ευρωπαϊκό Παράρτημα του Πανεπιστημίου του York — CITY College, το The University of Keele, Greece, παράρτημα του βρετανικού Keele University, καθώς και το Anatolia American University στη Θεσσαλονίκη.
Το ΣτΕ επιβεβαίωσε τη συνταγματικότητα του θεσμού
Στην ανακοίνωσή του, το Δικαστήριο ξεκαθάρισε πως επανέλαβε όσα είχε κρίνει η Ολομέλεια του ΣτΕ με τις αποφάσεις 1919 και 1920/2025: ότι δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχόμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, εφόσον τηρούνται οι όροι ειδικού νόμου που διασφαλίζει το υψηλό επίπεδο σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία. Απορρίφθηκε επίσης ο ισχυρισμός ότι τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ έπρεπε να έχουν αναγνωριστεί από το μητρικό ίδρυμα και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης της χώρας έδρας του, καθώς κρίθηκε ότι τα προγράμματα περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ, βάσει της οποίας το μητρικό ίδρυμα ασκεί τον προβλεπόμενο έλεγχο.
Τι ακριβώς ακυρώθηκε — αναλυτικά
Πέρα από το ζήτημα της συνταγματικότητας, το Γ΄ Τμήμα εξέτασε επιμέρους ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη νομιμότητα της διοικητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης:
- Αποφάσεις 1167 και 1169/2026: Ακυρώθηκαν δύο πράξεις του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με τις οποίες είχε χορηγηθεί άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ. Ο λόγος: ο Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), αρμόδιος να βεβαιώσει ότι το ΝΠΠΕ διαθέτει κατάλληλες κτιριακές υποδομές, παρέλειψε να διαπιστώσει αμελλητί —και πάντως μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ακροατήριο— τη συμμόρφωση του παραρτήματος στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει μετά από επιτόπιο έλεγχο, οι οποίες αφορούσαν κτιριολογικές προσαρμογές και προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων.
- Απόφαση 1171/2026: Ακυρώθηκε πράξη χορήγησης άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ, διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε βάσει έκθεσης Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ). Μέλος της επιτροπής αυτής είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα, γεγονός που κατά το Δικαστήριο μπορούσε να προκαλέσει υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
- Αποφάσεις 1168, 1170 και 1172/2026: Ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών, για δύο λόγους: αφενός λόγω της ακύρωσης των αντίστοιχων αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας (1167, 1169 και 1171/2026), και αφετέρου διότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, βάσει των οποίων έγινε η πιστοποίηση, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, όπως απαιτούν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024.
Η αντίδραση του Υπουργείου Παιδείας
Το Υπουργείο Παιδείας έσπευσε να καθησυχάσει, τονίζοντας πως επιβεβαιώνεται εκ νέου η συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, ενώ διαβεβαίωσε ότι οι πλημμέλειες που εντοπίστηκαν αφορούν επιμέρους ζητήματα και όχι τον πυρήνα του θεσμού. Το υπουργείο δεσμεύτηκε να προχωρήσει άμεσα σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις, ενώ ξεκαθάρισε ρητά ότι δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος για κανέναν φοιτητή ή φοιτήτρια.
Πώς αντιδρούν τα ίδια τα πανεπιστήμια
Τα τρία ιδρύματα, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών τους, χαρακτήρισαν τα ζητήματα «τεχνικά», τονίζοντας πως πρόκειται για διαδικαστικά θέματα που μπορούν να διορθωθούν χωρίς να επηρεαστεί η λειτουργία τους ή η υποδοχή νέων φοιτητών τον ερχόμενο Οκτώβριο.
Τι σημαίνει αυτό για τους φοιτητές
Παρά τον αρχικό αιφνιδιασμό που προκάλεσαν οι αποφάσεις, τόσο το υπουργείο όσο και τα ίδια τα ιδρύματα επιμένουν ότι το ζήτημα θα διευθετηθεί πριν την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους 2026-2027, μέσω διορθωτικών ενεργειών στην αδειοδότηση, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η φοίτηση όσων έχουν ήδη εγγραφεί ή σκοπεύουν να εγγραφούν στα συγκεκριμένα προγράμματα.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Η υπόθεση έρχεται περίπου δύο χρόνια και πέντε μήνες μετά τη θέσπιση του νόμου 5094/2024, που άνοιξε τον δρόμο για τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημιακών παραρτημάτων στην Ελλάδα — μιας από τις πιο αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της παιδείας — και αναμένεται να αποτελέσει νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης τις επόμενες εβδομάδες, καθώς πλησιάζει η έναρξη της νέας σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς.