Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγόρησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν για «πολιτική χειραγώγηση» μέσω των επικείμενων ρωσικών εκλογών, μετά την απόφαση του ρωσικού Ανωτάτου Δικαστηρίου να αποκλείσει το φιλειρηνικό κόμμα Γιάμπλοκο από τον εκλογικό κατάλογο.
Τι έγραψε ο Ζελένσκι
Σε ανάρτησή του στο X (πρώην Twitter), ο Ζελένσκι σχολίασε την απόφαση του ρωσικού δικαστηρίου με ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο. «Αν ο Πούτιν θέλει τον πόλεμο τόσο πολύ που κατέφυγε σε άλλη μία πολιτική χειραγώγηση με τις εικονικές εκλογές του, σε σημείο που φοβήθηκε να επιτρέψει έστω και ένα κόμμα που έλεγε έστω κάτι για την ανάγκη της ειρήνης στο ψηφοδέλτιο -και αφαίρεσε το κόμμα Γιάμπλοκο- τότε οι προτεραιότητές του είναι απολύτως ξεκάθαρες», έγραψε ο Ουκρανός πρόεδρος.
Στη συνέχεια της ανάρτησής του, ο Ζελένσκι προχώρησε σε ακόμη πιο σοβαρές καταγγελίες: «Το σχέδιο του Πούτιν δεν είναι ιδιαίτερα περίπλοκο. Θέλει να δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι Ρώσοι στηρίζουν τον πόλεμο — κάθε κόμμα που εξακολουθεί να έχει άδεια να κατέβει είναι εναντίον της ειρήνης. Και μετά, μετά τις λεγόμενες εκλογές, σχεδιάζει πρόσθετη ταχεία επιστράτευση αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων Ρώσων μέχρι το τέλος του έτους, καθώς και άλλων τόσων τον επόμενο χρόνο. Αυτό θα προστεθεί πάνω στη στρατολόγηση που προσπαθούν να πραγματοποιήσουν μέσω συμβάσεων».
Η απόφαση που πυροδότησε την αντίδραση
Η δήλωση Ζελένσκι έρχεται ως απάντηση σε συγκεκριμένο γεγονός: το ρωσικό Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε τη Δευτέρα την αφαίρεση του μοναδικού καταχωρισμένου κόμματος που αντιτίθεται στη στρατιωτική δράση του Κρεμλίνου στην Ουκρανία από το ψηφοδέλτιο των κοινοβουλευτικών εκλογών του επόμενου μήνα, ακυρώνοντας την εγγραφή του Γιάμπλοκο έπειτα από προσφυγή φιλοκρεμλινικού κόμματος.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως το Γιάμπλοκο είχε αρχικά εγκριθεί για συμμετοχή. Τον προηγούμενο μήνα, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή είχε αρχικά επιτρέψει στο Γιάμπλοκο να συμμετάσχει στο ψηφοδέλτιο μαζί με άλλα δέκα κόμματα. Ωστόσο, το κόμμα Ροντίνα κατέθεσε την αγωγή στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητώντας την αφαίρεση του Γιάμπλοκο, κατηγορώντας το για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και υπέρβαση των ορίων εκλογικών δαπανών.
Κατά ορισμένες αναλύσεις, η απόφαση ενδέχεται να συνδέεται και με την αυξημένη απήχηση του κόμματος. Τον Ιούλιο και τις αρχές Αυγούστου, το TikTok και το Instagram γέμισαν με βίντεο υποστήριξης του Γιάμπλοκο, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη και εκατομμύρια προβολές. Πρόσφατες αναφορές σε δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι το αντιπολεμικό κόμμα, το οποίο ζητά κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, θα μπορούσε να συγκεντρώσει έως και 9% της ψήφου.
Οι αντιδράσεις στη Ρωσία
Η απόφαση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στους δρόμους της Μόσχας. Εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί έξω από το Ανώτατο Δικαστήριο στη Μόσχα τη Δευτέρα το πρωί για να στηρίξουν το Γιάμπλοκο — το κόμμα εκτίμησε πως περίπου 500 άτομα είχαν σχηματίσει ουρά για να μπουν στο κτήριο, παρότι η αίθουσα του δικαστηρίου είχε χώρο μόνο για 150.
Περίπου 100 υποστηρικτές, κυρίως νέοι, συγκεντρώθηκαν έξω από το δικαστήριο ενώ η αστυνομία παρακολουθούσε, φωνάζοντας «Ντροπή! Ντροπή!» μετά την ανακοίνωση της απόφασης. Ορισμένοι κρατούσαν μήλα, καθώς η λέξη «Γιάμπλοκο» σημαίνει «μήλο» στα ρωσικά.
Ο πρώην ολιγάρχης και επικριτής του Πούτιν, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ο οποίος ζει εξόριστος στο Λονδίνο, σχολίασε σκωπτικά την κίνηση του Κρεμλίνου. Δήλωσε χαρακτηριστικά πως το γεγονός ότι εκατοντάδες άνθρωποι εμφανίστηκαν εκείνη την ημέρα στο δικαστήριο έκανε σαφές ότι το Γιάμπλοκο δεν ήταν μία από τις περιπτώσεις που το Κρεμλίνο μπορούσε να αγνοήσει — ήταν πολύ ριψοκίνδυνο, γι’ αυτό και το «δικαστήριο-σφραγίδα» του Πούτιν αφαίρεσε το κόμμα από το ψηφοδέλτιο.
Το ιστορικό του Γιάμπλοκο
Το Γιάμπλοκο δεν είναι ένα τυχαίο κόμμα. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα φιλελεύθερα κόμματα της Ρωσίας, το οποίο δεν έχει καταφέρει να κερδίσει έδρες στην Κρατική Δούμα από το 2003, με κάθε κοινοβουλευτική εκλογή έκτοτε να κερδίζεται από το κυβερνών κόμμα Ενωμένη Ρωσία, που στηρίζει τον Πούτιν.
Ωστόσο, η δυσαρέσκεια μεγαλώνει. Η στήριξη του κόμματος έχει αυξηθεί καθώς όλο και περισσότεροι Ρώσοι απογοητεύονται από τον παρατεταμένο πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος έχει διαρκέσει πλέον περισσότερα από τέσσερα χρόνια.
Ο επικεφαλής του κόμματος δεν έμεινε σιωπηλός. Ο πρόεδρος του Γιάμπλοκο, Νικολάι Ρίμπακοφ, δήλωσε ότι το κόμμα θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης εντός της προθεσμίας των πέντε ημερών και θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να συμμετάσχει στις εκλογές.
Η θέση του Κρεμλίνου
Οι υποστηρικτές της αφαίρεσης του κόμματος δεν έκρυψαν την πολιτική τους αιτιολόγηση. Ο βουλευτής Μιρόνοφ δήλωσε ότι πρόκειται για κόμμα που αντιτίθεται ανοιχτά στην «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», υπόσχεται μια «ντροπιαστική ειρήνη» και στηρίζει «ξένους πράκτορες» — όρο που χρησιμοποιεί το Κρεμλίνο για να περιγράψει τη σύρραξη διάρκειας τεσσάρων ετών. Ο επικεφαλής του Κομμουνιστικού Κόμματος, Γκενάντι Ζιουγκάνοφ, σχολίασε ότι το Γιάμπλοκο δεν στηρίζει τις πολιτικές του Πούτιν και δεν έχει βοηθήσει «όσους υποφέρουν, όσους μάχονται στο μέτωπο».