Μια από τις πιο ουσιαστικές μελέτες των τελευταίων ετών για την Τοπική Αυτοδιοίκηση παρουσίασε η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), φέρνοντας στο φως το πραγματικό οικονομικό και λειτουργικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκονται οι Δήμοι της χώρας.
Πρώτη φορά επιστημονική αποτύπωση του πραγματικού κόστους
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια να κοστολογηθεί με επιστημονική μεθοδολογία το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων στην Ελλάδα.
Το μέγεθος του προβλήματος: 46.626 κενές θέσεις
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης αφορά το ανθρώπινο δυναμικό. Οι Δήμοι λειτουργούν σήμερα με κάλυψη μόλις 57,3% των οργανικών θέσεων, γεγονός που σημαίνει ότι 46.626 οργανικές θέσεις παραμένουν κενές σε όλη τη χώρα.
Παράλληλα, καταγράφηκε αύξηση 67,7% στη δαπάνη για έκτακτο προσωπικό την περίοδο 2023-2025 — ένδειξη ότι οι Δήμοι προσπαθούν να καλύψουν τα κενά με προσωρινές λύσεις, αντί για μόνιμες προσλήψεις.
Ο Διευθυντής Οικονομικής Ανάπτυξης, Οργάνωσης και Περιβάλλοντος της ΕΕΤΑΑ, Ιωάννης Γούπιος, ο οποίος παρουσίασε τα πορίσματα στην ΚΕΔΕ, τόνισε πως το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους μικρούς ή ορεινούς Δήμους, αλλά επηρεάζει και τους μεγάλους, αναδεικνύοντας τη γενικευμένη οικονομική δυσχέρεια της Αυτοδιοίκησης.
Χρηματοδοτικό «κενό» 2,55 δισ. ευρώ ετησίως
Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι Δήμοι λειτουργούν με ετήσιο χρηματοδοτικό έλλειμμα ύψους 2,55 δισεκατομμυρίων ευρώ. Από αυτό:
- 1,32 δισ. ευρώ αφορούν λειτουργικό κόστος (μισθοί, ενέργεια, νέες αρμοδιότητες)
- 1,23 δισ. ευρώ απαιτούνται για συντήρηση και αναβάθμιση σχολείων, οδικού δικτύου και λοιπών υποδομών
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και το γεγονός ότι 46,4% των λειτουργικών δαπανών αφορά αποκλειστικά τη μισθοδοσία, ενώ 27,2% διατίθεται για ενέργεια και υπηρεσίες τρίτων. Παράλληλα, η ΣΑΤΑ (Συλλογική Απόφαση Τοπικής Αυτοδιοίκησης) παραμένει «καθηλωμένη» στα επίπεδα του 2010, χωρίς να έχει ακολουθήσει τις ανάγκες της εποχής.
Πάνω από τους μισούς Δήμους με ίδια έσοδα κάτω από 20%
Ένα ακόμη ανησυχητικό εύρημα είναι πως σε περισσότερους από τους μισούς Δήμους της χώρας, τα ίδια έσοδα καλύπτουν λιγότερο από το 20% των αναγκών τους, καθιστώντας τους σχεδόν πλήρως εξαρτημένους από την κρατική χρηματοδότηση.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, χαρακτήρισε τη μελέτη ως την πρώτη που επιβεβαιώνει επίσημα και με στοιχεία τις μακροχρόνιες θέσεις της Ένωσης για την υποχρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης.
Τι προτείνει η ΕΕΤΑΑ
Ανάμεσα στις βασικές προτάσεις της μελέτης περιλαμβάνονται:
- Αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ)
- Ενίσχυση των δαπανών της Αυτοδιοίκησης στο 8% του ΑΕΠ
Γιατί έχει σημασία
Η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση των Δήμων επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών — από τη συντήρηση δρόμων και σχολείων μέχρι την ταχύτητα εξυπηρέτησης στα δημοτικά γραφεία. Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς στον διάλογο για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα.