Δραματικές σκηνές διαδραματίστηκαν σήμερα στα σύνορα της ισπανικής πόλης-θύλακα Θέουτα (Ceuta) με το Μαρόκο, όπου χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν μαζικά στο ισπανικό, άρα και ευρωπαϊκό, έδαφος, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τι συνέβη
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Γαλλικού Πρακτορείου (AFP), εκατοντάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, είχαν συγκεντρωθεί από νωρίς το απόγευμα στη μαροκινή πλευρά των συνόρων, κοντά στην πόλη Φνιντέκ, περιμένοντας να περάσουν στη Θέουτα. Πολλοί εξ αυτών φέρεται να είχαν ακούσει φήμες ότι τα σύνορα επρόκειτο να ανοίξουν το πρωί. Η διέλευση συνέπεσε με τον εορτασμό της Ημέρας του Θρόνου στο Μαρόκο, εθνική γιορτή της χώρας.
Μέλη της Πολιτοφυλακής (Guardia Civil) δήλωσαν ότι οι μετανάστες εισέρχονταν «μαζικά από τη θάλασσα» μέσω του κυματοθραύστη Ταραχάλ, χωρίς ωστόσο να μπορούν να δώσουν ακριβή αριθμό αφίξεων. Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Πολιτοφυλακής στη Θέουτα, Ρασίντ Σμπίχι, περιέγραψε την κατάσταση ως «απόλυτο χάος», κάνοντας λόγο για πλήρη κατάρρευση του συνοριακού ελέγχου. Εικόνες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ανθρώπους να διασχίζουν κολυμπώντας τη θαλάσσια περιοχή γύρω από τα συνοριακά φράγματα και να μπαίνουν στη Θέουτα, με αστυνομικές δυνάμεις να φαίνεται πως δυσκολεύονταν να παρέμβουν ουσιαστικά.
Η αντίδραση των τοπικών αρχών
Ο δήμαρχος της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, χαρακτήρισε την κατάσταση «ολική ανθρωπιστική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη» και ζήτησε βοήθεια από τη Μαδρίτη, αναφέροντας ότι η πόλη —με πληθυσμό μόλις 84.000 κατοίκων— δέχθηκε 1.500 αφίξεις μόνο μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα. Οι τοπικές αρχές ζήτησαν την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης και τη στρατιωτική ενίσχυση της περιοχής.
Η ισπανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, αναγνώρισε την παραβίαση του εδάφους της, με το υπουργείο Εσωτερικών να δηλώνει ότι συντονίζεται «για να ανταποκριθεί με τη μέγιστη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα» στην κατάσταση στη Θέουτα. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανέφερε σε ανάρτησή του ότι κινητοποιούνται όλοι οι απαραίτητοι πόροι, σε συνεργασία με τις μαροκινές και διεθνείς αρχές. Ωστόσο, η κυβέρνηση Σάντσεθ δεν έχει προχωρήσει σε κήρυξη επίσημης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, υποστηρίζοντας ότι η μετανάστευση δεν εμπίπτει στον νομικό ορισμό μιας τέτοιας κατάστασης, ούτε έχει αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Η αντίδραση της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής
Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EPP Group) αντέδρασε άμεσα μέσω ανάρτησής της στο X, κάνοντας λόγο για «σοκαριστικές εικόνες μαζικών και ανεξέλεγκτων αφίξεων παράνομων μεταναστών στα ισπανικά σύνορα». Η ομάδα υποστήριξε ότι «τα ανεξέλεγκτα σύνορα απαιτούν άμεση δράση», τονίζοντας πως «το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και ο Κανονισμός Επιστροφών δεν μπορούν να περιμένουν». Κάλεσε την Ισπανία «να δράσει ΤΩΡΑ» για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε κατάλληλες ενέργειες, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι το EPP «θα ζητήσει απαντήσεις» στην επόμενη ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Η Θέουτα, όπως και η γειτονική Μελίγια, αποτελούν ισπανικούς θύλακες στη βόρεια ακτή του Μαρόκου και συνιστούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την αφρικανική ήπειρο, γεγονός που τις καθιστά συχνό σημείο έντασης στο μεταναστευτικό ζήτημα εδώ και χρόνια. Δεν είναι η πρώτη φορά που η περιοχή δέχεται μαζική και συντονισμένη εισροή μεταναστών· τον Μάιο του 2021 είχαν καταγραφεί περίπου 10.000 διελεύσεις μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
Το περιστατικό έρχεται λίγους μήνες αφότου η ισπανική κυβέρνηση προχώρησε σε πρόγραμμα μαζικής νομιμοποίησης παράτυπων μεταναστών, το οποίο άνοιξε δρόμο νόμιμης παραμονής για περίπου 1,17 εκατομμύριο αλλοδαπούς που ζούσαν στη χώρα, χορηγώντας ανανεώσιμη άδεια διαμονής ενός έτους σε όσους πληρούσαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το δεξιό κόμμα Vox είχε τότε καταγγείλει το πρόγραμμα ως ενίσχυση αυτού που χαρακτήρισε «εισβολή» στη χώρα.