Μικρές λεπτομέρειες στον τρόπο που μιλάμε καθημερινά -όπως ένα δισταγμός, μια παύση ή η δυσκολία να βρούμε τη σωστή λέξη- μπορεί να αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα για την υγεία του εγκεφάλου μας απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Μια νέα επιστημονική μελέτη από το Baycrest Corporate Centre for Geriatric Care, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Τορόντο και το Πανεπιστήμιο York, έρχεται να ρίξει φως σε μια πτυχή της καθημερινής ομιλίας που μέχρι πρόσφατα περνούσε απαρατήρητη: τις μικρές παύσεις, τις γεμιστικές λέξεις όπως το «εεε» και τις στιγμές δυσκολίας εύρεσης της κατάλληλης λέξης. Σύμφωνα με τα ευρήματα, αυτά τα φαινομενικά ασήμαντα χαρακτηριστικά της ομιλίας συνδέονται στενά με την εκτελεστική λειτουργία του εγκεφάλου – δηλαδή το σύνολο των νοητικών ικανοτήτων που στηρίζουν τη μνήμη, τον σχεδιασμό, την προσοχή και την ευέλικτη σκέψη.
Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες κάλεσαν 76 συμμετέχοντες ηλικίας 65 έως 75 ετών, όλους νευρολογικά υγιείς, να περιγράψουν προφορικά και με δικά τους λόγια λεπτομερείς εικόνες, ενώ παράλληλα ολοκλήρωναν καθιερωμένα τεστ μέτρησης της εκτελεστικής λειτουργίας. Οι ηχογραφήσεις των περιγραφών αναλύθηκαν στη συνέχεια με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, η οποία εντόπισε εκατοντάδες λεπτές παραμέτρους στον λόγο των συμμετεχόντων – από τη διάρκεια και τη συχνότητα των παύσεων μέχρι τη χρήση γεμιστικών λέξεων και άλλα χαρακτηριστικά χρονισμού της ομιλίας.
Το εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι αυτά τα στοιχεία της ομιλίας προέβλεπαν με αξιοσημείωτη ακρίβεια την επίδοση των συμμετεχόντων στα γνωστικά τεστ, ακόμη και όταν οι ερευνητές αφαίρεσαν από την εξίσωση παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο. Πρόκειται, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, για μία από τις πιο ισχυρές μέχρι σήμερα αποδείξεις που συνδέουν άμεσα τον φυσικό, καθημερινό λόγο με βασικές νοητικές λειτουργίες.
Η σημασία της ανακάλυψης έγκειται στο γεγονός ότι η εκτελεστική λειτουργία φθίνει φυσιολογικά με την ηλικία, αλλά αποτελεί συχνά και από τα πρώτα σημάδια που επηρεάζονται σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η άνοια. Ωστόσο, η παρακολούθησή της μέσω παραδοσιακών τεστ είναι χρονοβόρα και επιρρεπής σε «φαινόμενα εξοικείωσης», καθώς οι εξεταζόμενοι τείνουν να βελτιώνονται απλώς επειδή έχουν ξαναδώσει το ίδιο τεστ. Η ανάλυση της φυσικής ομιλίας, αντίθετα, θα μπορούσε να προσφέρει έναν πολύ πιο απλό, μη επεμβατικό και επαναλήψιμο τρόπο παρακολούθησης της γνωστικής υγείας στον χρόνο.
Η έρευνα βασίζεται σε προηγούμενα ευρήματα που είχαν συνδέσει την ταχύτητα ομιλίας με καλύτερη διατήρηση των νοητικών ικανοτήτων στους ηλικιωμένους, προσθέτοντας τώρα και τη διάσταση του χρονισμού και της ροής του λόγου. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για απλά, βασισμένα στην ομιλία εργαλεία διάγνωσης, ικανά να εντοπίζουν πρώιμα σημάδια άνοιας πολύ πριν αυτά γίνουν αντιληπτά με τις συμβατικές μεθόδους εξέτασης.