Νέος γύρος εμπορικής έντασης ξέσπασε μεταξύ Ουάσινγκτον και Μπραζίλια, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή στην Υπηρεσία Εμπορικού Αντιπροσώπου (USTR) να επιβάλει δασμό 25% στις περισσότερες εισαγωγές από τη Βραζιλία, με το μέτρο να τίθεται σε ισχύ από τις 22 Ιουλίου.
Τι είπε ο Ρούμπιο
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανέλαβε να υπερασπιστεί δημόσια την απόφαση μέσω ανάρτησής του στο X, κατηγορώντας τον Βραζιλιάνο πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ότι η κυβέρνησή του δεν διαπραγματεύτηκε με τις ΗΠΑ με καλή πίστη. Ο Αμερικανός υπουργός χαρακτήρισε τις οικονομικές πολιτικές του Λούλα επιζήμιες τόσο για τους Αμερικανούς όσο και για τους ίδιους τους Βραζιλιάνους, υποστηρίζοντας ότι ο Λούλα, τον τελευταίο χρόνο, έθεσε τον προσωπικό του εγωισμό πάνω από το συμφέρον του λαού της χώρας του, με τους δασμούς να αποτελούν, όπως είπε, το «τίμημα» αυτής της στάσης.
Η επίσημη αιτιολογία της Ουάσινγκτον
Η USTR, υπό τον επικεφαλής της Τζέιμισον Γκρίερ, ανακοίνωσε ότι μια ετήσια έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα πως η Βραζιλία εφαρμόζει πρακτικές που βλάπτουν αμερικανικά συμφέροντα σε τομείς όπως το ψηφιακό εμπόριο, η πρόσβαση στην αγορά αιθανόλης και η παράνομη αποψίλωση δασών. Στο επίκεντρο της αμερικανικής δυσαρέσκειας βρίσκονται επίσης οδηγίες βραζιλιάνικων αρχών προς αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες -όπως το X, το Meta και η Google- να αφαιρέσουν συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο και να αναστείλουν λογαριασμούς Αμερικανών χρηστών. Το μέτρο βασίζεται στο Άρθρο 301 του νόμου περί εμπορίου του 1974, που επιτρέπει στον πρόεδρο των ΗΠΑ να επιβάλλει δασμούς σε χώρες που κρίνονται ένοχες αθέμιτων εμπορικών πρακτικών χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Από τους νέους δασμούς εξαιρούνται προϊόντα όπως το βόειο κρέας, ο χυμός πορτοκαλιού, τα αεροσκάφη και τα ενεργειακά προϊόντα.
Η απάντηση του Λούλα
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος απέρριψε την απόφαση ως αδικαιολόγητη, επικαλούμενος στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι ΗΠΑ έχουν καταγράψει συνολικό εμπορικό πλεόνασμα 424,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων απέναντι στη Βραζιλία τα τελευταία 15 χρόνια, ενώ το 76% των αμερικανικών εισαγωγών εισέρχεται στη βραζιλιάνικη αγορά χωρίς δασμούς. Ο Λούλα ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα προχωρήσει άμεσα σε αντίμετρα στο πλαίσιο του εθνικού «Νόμου Αμοιβαιότητας» και θα προσφύγει παράλληλα στον μηχανισμό επίλυσης διαφορών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, διαψεύδοντας παράλληλα τους ισχυρισμούς Ρούμπιο ότι η κυβέρνησή του εγκατέλειψε το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το ιστορικό της διαμάχης
Οι νέοι δασμοί έρχονται αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τον Φεβρουάριο τους προηγούμενους δασμούς 50% που είχε επιβάλει ο Τραμπ στα βραζιλιάνικα προϊόντα, αφήνοντας σε ισχύ μόνο τον οριζόντιο παγκόσμιο δασμό 10%. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί πλέον να ανακτήσει τη δασμολογική του εξουσία μέσω ερευνών βάσει του Άρθρου 301, μια στρατηγική που αναμένεται να επεκταθεί σε δεκάδες ακόμη χώρες, καθώς η USTR έχει ήδη ανοίξει περίπου 80 σχετικές έρευνες. Παράλληλα, εκκρεμεί ξεχωριστή έρευνα για καταναγκαστική εργασία στις αλυσίδες εφοδιασμού της Βραζιλίας, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί την επόμενη εβδομάδα και θα μπορούσε να προσθέσει επιπλέον δασμό 12,5%, ανεβάζοντας τη συνολική επιβάρυνση στο 37,5%.
Πολιτικές προεκτάσεις ενόψει εκλογών
Η εμπορική διαμάχη έχει αποκτήσει και εσωτερική πολιτική διάσταση στη Βραζιλία, καθώς η χώρα οδεύει προς προεδρικές εκλογές τον Οκτώβριο. Ο Λούλα έχει κατηγορήσει τον γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρο ότι συνέβαλε στην επιβολή των δασμών μετά από ταξίδι του στην Ουάσινγκτον, κατηγορία που ο ίδιος ο γερουσιαστής διαψεύδει, υποστηρίζοντας αντίθετα ότι προσπάθησε να πείσει την κυβέρνηση Τραμπ να αναβάλει το μέτρο μέχρι μετά τις εκλογές.